Shahmat kolleksııasynyń kórmesi

Elbasy Nursultan Nazarbaev «Egemen elimizdiń mádenı ómirinde murajaı­lardyń orny aıryqsha. Tarıhymyzdy tereń zerttep, onyń tájirıbesinen ta­ǵylym alý Qazaqstanda patrıotızm qalyptastyrýdyń, Otannyń laıyqty azamattaryn tárbıeleýdiń basty shart­tarynyń biri», dep atap kórsetken bolatyn. Astana qalasynyń ortaly­ǵyndaǵy Tuńǵysh Prezıdent Mura­jaıyn­­daǵy jádigerler de osy tujy­rymǵa laıyq toptastyrylǵan. Tuńǵysh Prezıdent Murajaıyn aralaǵan árbir jan tanym men taǵylym tylsymynan umytylmas áser alatyny anyq. Jaqynda oǵan kózimiz taǵy da aıqyn jetti. Halyqaralyq shahmat kúnine oraı­lastyryp Tuńǵysh Prezıdent Mura­jaıynda Nursultan Nazarbaevqa ár kezeńderde TMD memleketteriniń prezıdentteri jáne álemge tanymal ataqty shahmatshylar syılaǵan shahmat kol­leksııasy tuńǵysh ret jurtshylyq naza­ryna usynyldy. Elbasyna Ýkraına, Belorýssııa, Armenııa prezıdentteri, ataq­ty grossmeısterler Anatolıı Karpov, Vıshvanatan Anand jáne basqa tulǵalar tartý etken bul shahmat músinderi ǵajaıyp óner týyndylary bolyp tabylady. Kórmege qoıylǵan shahmattar metaldan, farfordan, hrýstaldan, aǵashtan jáne súıekten jasalǵan. Bul shahmattardyń basym bóligi naqty tarıhı oqıǵalarǵa jáne tarıhı tulǵalarǵa arnalǵan memorıaldyq keshender dese de bolǵandaı. Máselen, 2006 jyly Belarýs Respýblıkasynyń prezıdenti Aleksandr Lýkashenko Elbasyna tartý etken shahmatta Máskeý túbindegi ataqty «Borodıno shaıqasyna» qatysy bar tarıhı tulǵalar beınelengen. Shahmat taqtasyndaǵy korolder Aleksandr I jáne Napoleon beınesinde bolsa, ferziler M.Kýtýzov, Ioahım Mıýrat jáne basqalardyń beınesimen berilgen. Kórmege qoıylǵan shahmat kolleksııa­synda Sın Shıhýandıdiń ataqty ter­rakotty áskeriniń jaýyngerleri, Uly Moǵol ımperııasynyń sarbazdary, vıkıngter de kórinis tapqan. 2001 jyly Ýkraına prezıdenti Leonıd Kýchma tartý etken shahmat músinderinde 1600-1700 jyldardaǵy ýkraın jáne polıak áskerleriniń músini somdalǵan. Al Armenııa prezıdenti Serj Sargsıan syılaǵan shahmat músinderi staýnt­onttyq úlgide jasalǵan. Erekshe atap ótetin bir másele, bul shahmattardyń bári qoldan oıyp jasalǵan jeke óner týyndylary bolyp tabylady. Shahmat kolleksııasy kórmesiniń ashy­lýyna oraı Tuńǵysh Prezıdent Mura­jaıynda halyqaralyq dárejedegi shahmat sheberleri Dármen Sádýaqasov pen Dınara Sádýaqasovanyń kórmege kelgen barlyq shahmat súıer qaýymmen bir mezgilde birneshe shahmat taqtasynda oınaıtyn shahmat týrnıri ótkizildi. Eki saǵatqa sozylǵan osy shahmat týrnıri bary­synda aǵaly-qaryndasty grossmeısterler barlyq shahmat taqtalarynda jeńip shyqty. Tek jeti jasar shahmatshy Tileý­jan Erkenov qana grossmeısterlermen teń tústi. Dármen Sádýaqasovtyń pikirinshe, bul jas shahmatshynyń bolasha­ǵynan zor úmit kútýge bolady. Jeti jasar shahmatshynyń kúni erteń halyq­aralyq shahmat saıystarynda el maq­tanyshyna aınalýy ábden múmkin. Halyqaralyq dárejedegi grossmeıster Dármen Sádýaqasov kórmege qoıyl­ǵan shahmat kolleksııasynyń tanymdyq jáne taǵylymdyq úlken mańyzy bar óner týyndylary ekendigin atap kór­setti. Barlyq ómirin shahmat saıysyna arnap kele jatqan grossmeıster óziniń áli kúnge deıin shahmat kolleksııasy joq ekendigine ókinish bildirip, bul kórmeniń shahmat súıer óskeleń urpaqqa beretini mol ekendigin eskertti. Jylqybaı JAǴYPARULY.