Shoqqaraǵaı «Sybaǵaly» boldy

Jylandy taýynyń qut-qoınaý omy­raýyna qos-qatar ornalasqan Qoshqar­baı men Keńótkelge joly túsken kisi­niń tabıǵat sulýlyǵyna, turǵyn­dary­nyń uıyǵan yntymaǵy men jarasymdy tirshiligine súısinbeı ketýi múmkin emes. Keshegi-búgingi tálim tarıhy qa­tar órbigen Qoshqarbaıda dúıim jurtty aýzyna qaratqan ataqty Dúısen bı Esenkeldiuly, Keńótkelde bal úndi Bal­qadısha dúnıege kelgen. Aýyldy ja­ǵa­laı júgirgen qaıyńdar kerim­sal­dyń úlpildegine oramalyn jelpildetip ún qosqanda, qalyń qorǵan qaraǵaılar qabaǵyn ashyp-jaýyp teńselgende qu­laq­qa Aqan seriniń nazdy da sazdy, ásemqońyr áni jetip, jandúnıeń jelpiniske túsedi. Qos aqqýdaı taranǵan egiz aýyldardyń izgilikke iz ashar nıeti men peıili qasıetti Túrkistanda jerlengen bı babanyń aq batasymen  órken uzart­sa, búginderi 104 jasty jaǵalatqan Qudaıbergen Qusaıynovtyń tábárik tilekteri ár kókirekti órge súırep jat­qan­daı tolqısyń. Ázız jazýshylar Janaıdar Mýsın men Mádı Hasenov kózi tirisinde osynyń bárin tebirenis tizbesine engizgen. «Átteń» deısiń! Búgingi­niń jyry bólek shyǵyp tur ǵoı... Jyrdyń basty burmasy men ekpini – eńbek. Keńótkeldiń sharýasyn Dýlat Tileýov bastaǵan jigitter dóńgelentip otyrsa, Qoshqarbaıda Qaıyrken Ha­senovtiń jańashyl qadamdaryna qol soǵasyń. El gazeti «Egemen Qazaqstan» baryn salǵanymen, jaqsylyqtyń bárin jarııalaýǵa oryn taba almaı jatatyny bar. Osyǵan da qýanasyń. Biz de ba­ry­n­sha yqsham jazýǵa talpynyp, Qoshqar­baı­daǵy «Shoqqaraǵaı» sharýa qojaly­ǵy­n­yń qadamdarynan úlgi tartpaqpyz. Sársenbiniń ala tańynda aýylǵa res­pýblıkalyq basylymdardyń 12 jýr­nalısi saý ete qaldyq. Jolbas­shy­myz agroóndiristi nesıelendirýdiń respýblı­ka­lyq «Sybaǵa» baǵdarlamasynyń úı­les­tirýshileri. Sapar maqsaty da onsha jetisip turǵan joq. Qojalyqqa jyl basynda berilgen qarajattyń  qalaı jumsalyp jatqanyn baıqastaý. Qansha sypaıylaǵanyńmen, astarynda tekseris jatyr ǵoı. Biraq, Qaıyrken qonaq­taryn ashyq-jarqyn, jadyrańqy kó­ńil­men qarsy aldy. Oǵan negiz bar sııaqty. Tabıǵatynan salmaqty jigit ar­tyq áńgimege barmaǵanymen, «Shoqqa­ra­ǵaı­dyń» shoqtyǵy bıiktigin sezip turmyz. Osydan on bes jyl buryn ájep­táýir dárejedegi sheneýnik sanatyndaǵy Qaıyrken Hasenov aýylǵa oraldy. Bul bir qıyn-qystaý kezeń edi. Daǵdarys qyspaǵyndaǵy Qoshqarbaıdyń qabaǵy túsińkirep, onyń ústine Jylandynyń etegin órt shalyp, júdep qalǵan. Túsine jıi enetin Mádı aǵasy da «munyń qalaı?» deıtindeı. Jas maman janyn saldy. Ishten de, syrttan da qoldaǵan nıettesteri kóterip ketti. Osy 15 jylda 26 jańa úı, zamanalyq mektep, eńseli meshit, naýbaıhana men dúken, kóptegen qora-qopsy salyndy. Aýyl­das­tarǵa jumys tabylyp, aýzy aqqa jarydy. Qaıyrken 2006 jyly «Shoqqara­ǵaı» ataýyndaǵy sharýa qojalyǵyn qurǵan eken. Munyń sebebin ózi ashyp aıtpaǵanymen, burynǵy ınvestorlar aýqattanǵan aýyldyń dáýletine kóz alarta bastaǵan ádet shyǵarǵanyn túsi­nip turmyz. Tájirıbeli basshy jumys­qa qulshyna kirisip, óz arbasyn tıimdi ári erkin súıreı bildi. Aýyl sharýa­shy­lyǵy óndirisin ártaraptandyrýdy maq­sat sanaıtyn ol 1000 gektar egistikti kútip-baptaýmen shektelmeı, ettik jáne súttik baǵyttaǵy mal sharýashy­lyǵyn damytýdy kózdeýde. Respýblıkalyq «Aýyl sharýashylyǵy nesıe korpora­sııasy» AQ bul jobany qoldap, 8 mıllıon 820 myń teńge qarajat bóldi. Nesıeniń sharty da qolaıly. Qojalyq bul qarjyny 6 paıyzdyq ústememen jeti jylda qutylýy kerek ári alǵashqy eki jylda nesıe jarǵysynan bosa­ty­lady. Qazir shoqqaraǵaılyqtar kórshi Balqashyn aýdanyndaǵy asyl tuqymdy mal zaýytynan qazaqtyń aq bas 49 sıyry men eki buqa satyp aldy. Budan basqa, «Sybaǵa» baǵdarlamasymen qo­sym­sha alynǵan 1 mıllıon 300 myń teń­gege mal qoralary men aýylsha­rýa­shylyq tehnıkalary jóndeýden ótkizildi. Sharýashylyq menshigindegi buzaý­lar qarasy da kóbeıip qalypty. Sıyr­lar saýylmaıdy, enesinen jaryǵan torpaq tez salmaqtanýda. Oǵan da kóńi­li tolmaǵan Qaıyrken Hasenov aldaǵy kúzde buzaýlardy arnaıy bordaqylaý alańynda ustamaq. Bolashaqta sharýa­shy­lyq «mramorly et» alynatyn iri qara sanyn 500 basqa jetkizýdi josparlaýda. Sharýa qojalyǵynyń basshysy aýdan ákimi Erbol Saǵdıevke de rızashylyǵyn bildirip jatty. Endigi jerde «Shoqqaraǵaıdyń» menshigindegi shabyndyq kólemi 500 gektarǵa jetkizilipti. Aıtpaqshy, biz shabyndyq basyn­da bolǵanymyzda mehanızatorlar bıyl 2 jyldyq jem-shóp qoryn jasaýǵa múmkindik baryn aldymyzǵa tartty. «Aýyl sharýashylyǵy nesıe korpo­ra­sııasy» AQ Kókshetaýdaǵy fı­lıalynyń dırektory Qaırat Shaıahmetov jýrnalısterge oblystaǵy jalpy jaǵdaı týraly áńgimelep berdi. «Qazir 30 sharýashylyq 2 mıllıard teńgege jýyq nesıe qarajatyna tapsyrys berdi, deıdi ol. Búgin 443 mıllıon teńgeniń 23 tapsyrysy maquldandy. Al, 75 mıllıon teńge nesıe bólingen tórt sharýashylyq 364 bas iri qara satyp aldy. Qalǵandary qujattar daıyndalysymen qarjylandyrylatyn bolady». Baqbergen AMALBEK, Aqmola oblysy, Zerendi aýdany.