Kórmede – ońtústiktiń úzdik taýarlary

Shymkentegi Kórkemsýret ga­lereıasynda “Qazaqstannyń úzdik taýarlary” óńirlik kórme-konkýr­synyń qorytyndylary ótti. Ashylý saltanatynda oblys ákiminiń orynbasary Erlan Aıtahanov kórme-konkýrstyń «Qa­zaq­stan Respýblıkasy Prezı­den­­tiniń «Altyn sapa» syı­lyǵyn alýǵa arnalǵan konkýrsy jáne «Qazaqstannyń úzdik taýa­ry» respýblıkalyq kórme-konkýrsy týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2006 jylǵy 9 qazandaǵy № 194 Jarlyǵyna jáne Ońtústik Qa­zaqstan oblys ákiminiń 2010 jyl­ǵy 3 tamyzdaǵy «Jyl saıyn­­ǵy «Qazaqstannyń úzdik taýa­ry» óńirlik kórme-kon­kýrsyn ótkizý týraly» qaýlysy­na sáıkes ótip jatqanyn aıtty. Konkýrs úsh nomınasııa boıyn­­sha, atap aıtqanda, «О́ndiristik maqsattaǵy úzdik taýarlar»; «Ha­lyq tutynatyn úzdik taýarlar»; «Úzdik azyq-túlik taýar­lary»; «Qa­zaqstannyń úzdik taýary» túrinde ótti. Táýelsiz Qazaqstannyń 20 jyl ishinde qalaı ózgergenin bir ǵana ońtústik kásipkerleriniń daıyndap jatqan ónimderinen-aq kórýge bolady. Jumyr basty pendege kerektiń bári bar. As atasy – nannan bastaıyq. “Korona” fabrıkasy un ónimderinen ne daıyndaýǵa bolady, bárin saýdaǵa shyǵaryp otyr. Qazekeń saýsaqta­ryn salyp jiberip suǵyna jeıtin jaımadan bastap, makarondardyń túr-túrinen kóz súrinedi. Túrkis­tanda tu­ryp-aq maqta alqabynan terilgen aq maqtadan 92 túrli ónim daıyndap jatqan “Farab” JShS-niń daıyn buıymdaryn esh qysylmaı sheteldiń taýar­lary­nyń janyna saýdaǵa shy­ǵarýǵa bolady. Otandyq ǵalym­dardyń ónimi MERS tyńaıt­qyshy jer qyrtysyn tyńaıtýda keregin taýyp berýde úlken jetistikterge ıe bolyp keledi. Saıram aýda­nyn­da 10 myń gektar jerge tyńaıt­qyshyn paı­dalanyp otyr­ǵan seriktestik táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna baılanysty MERS-tiń baǵasyn bastapqy qunynan 2 esege tó­mendetipti.  MERS zaýy­tynyń dırektory, “Ana-Jer” ǵylymı óńdiristik birlestiginiń vıse-prezıdenti Mahmudov Jamaldın Ýsmanýly – bizdiń tyńaıt­qyshty elimizde 1 mln. 200 myń gektarǵa paıdalanyp otyr. Shetelder de nazar aýdara bastady. Aǵylshyndardyń Korolder Sa­raıy bizdiń tyńaıtqyshpen ósi­ril­gen 12 gektar jerdegi kók­ónis, baý-baqsha ónimderin ala bastady. Ekologııalyq taza, hımııalyq qos­palary joq ónim bolǵannan keıin Fransııada jú­zim plantasııa­laryna paıda­lanyp jatyr, deıdi. “Gaýhar” tigin fabrıkasy­nyń dırektory Ánıpa Halbaevamen tildestik. Saryaǵash aý­dany, Shym­kent qalasy ákimde­riniń oryn­basary dárejesine deıin qyzmet etip, is-sharalarda jany tynbaı zyr júgirip jú­re­tin osy kisińiz memlekettik qyz­metti ká­sip­kerlikke aýys­tyr­ǵan. Bir kún­de emes, árıne. Ákimdik qyzmetke kelgenge deıin negizin salǵan bıznesine oralǵan. “Gaýhar”tigin fabrıka­sy tikken kıimderde min joq. Sándi, tigisi myqty. Zaman talabyna saı. Ásirese, oqýshy­larǵa arnap tikken kıimderi kóz qýantady. Baıaǵyda shoshqa maıy qosyl­masa kolbasa ónimderi shyǵa­ryl­­maıtyndaı kóriner edi. Aıt­qan­ǵa ǵana eken. Musylmanǵa haram talpaq tanaýdyń súbe maıynyń ornyn jylqy ish maıy men qoı quıryǵy aýys­tyryp jatyr. Halal ónim daıyndaıtyn “Qarqyn” JShS kolbasa-shujyqtyń alýan túrin usynyp otyr. Iri qoıdyń quıryq maıynyń ıisi shyǵady. Sondyqtan  toqty-torymnyń maıy paıdaly desedi. О́zderiniń mal bordaqylaıtyn fermalary bar. “Hamıt” selolyq tutyný kooperatıvi Shardaranyń kóli­nen súzgen balyqtaryn muzǵa qatyryp, Qazaqstannan bólek, Reseıge de jóneltip jatyr. Sońynda óńirlik kórme-kon­kýrsynyń nátıjesi shyǵa­ryl­dy. Úsh nomınasııa boıynsha birinshi oryndy «HILL Sorpora­tion» JShS,  «ShTF «Túrkis­tan» JShS jáne «Ordabasy qus» JShS jeńip aldy. Ekinshi dárejeli dıplommen «Hlopkoprom-sellıýloza» JShS,  «Farab» kombınaty» JShS jáne «Korona» makaron fabrıkasy» JShS marapattaldy. Qoryta aıtqanda, «Qazaq­stan­nyń úzdik taýarlary» baı­qaý-kórmesi shaǵyn, orta, iri ká­sipkerlik ókilderine ózderi týraly málimdeme jasaý úshin qolaıly alań bolyp tabylady. Baqtııar TAIJAN, Ońtústik Qazaqstan oblysy.