Márt minezdi azamat edi

Jaıqaltyp egin, myńǵyrtyp tórt túlik mal ósirýge taptyr­maı­tyn jer, qolaıly óńir «Qazaqtyń Shveısarııasy» Kókshetaý­daı-aq bol­syn! Aqyndar jyrǵa qosqan tabı­ǵaty sulý, sýy baldaı jer jánnaty qunarly topyraǵymen ǵana emes, qa­zaq tarıhy men mádenıetine, ekono­mı­kasynyń órkendeýine ólsheýsiz úles qosqan, óshpes iz qaldyrǵan, jurtshylyq jadynda umy­tyl­mas­taı saqtalyp qalǵan el azamattary, namysty ul-qyzdarymen de maqtana alady. Solardyń biri — belgili mem­leket jáne qoǵam qaıratkeri Erkin Áýelbekov. Erekeńniń eren qa­jyr-qaıraty, adamgershilik asyl qasıetteri, uıymdastyrý­shy­lyq zor qarym-qabileti, márt minezi jaıly týraly kóp aıtýǵa bolady. «Taý alystaǵan saıyn bıikteıdi» demekshi, arada qansha ýaqyt ótse de, onyń nar tulǵasy almastaı jarqyraı túseri anyq. Qarapaıym agro­nom­dyq­tan oblystyq partııa komıteti­niń birinshi hatshysy, mınıstr la­ýazymyna deıingi eńbek satyla­ry­nan ótip, ǵumyr­na­masy soqtyqpaly, soqpaqsyz buralań­dar­ǵa, asý-belderge toly bolsa da, adaldyq, ádil­dik baǵytynan esh aınyǵan emes. Men shaǵyn esteligimde osynaý ja­ny jaısań zamandasymnyń, usta­zym­nyń biz sııaqty shákirtterin qa­na­tymen sý sebelegen qar­ly­ǵash qu­sap jetelep ósirgeni, zor aǵalyq qamqorlyq kórsetkeni, bilikti maman, azamat qataryna jetkizgeni jaıly áńgi­me­lemekpin. «Jaqsynyń jaqsylyǵyn aıt-nu­ry tasysyn» degendeı keıingi urpaq úl­gi alatyn ónegelerin aıtý artyqtyq etpes. О́tken ǵasyrdyń 50-jyldary qazaqtyń qaradomalaq balalarynyń Máskeýdiń Tımırıazev atyndaǵy aý­yl sharýashylyǵy aka­de­mııasyna oqý­ǵa túsýi óte sırek-tin. Ere­keń Keńes Odaǵyndaǵy irgeli oqý ornyn 1953 jyly agronom mamandyǵy boı­ynsha oıdaǵydaı támamdap, Nıkolaev MTS-na jumysqa keldi. Men Almatydaǵy Qazaq aýyl sharýashylyǵy ınstı­tý­tyn 1954 jy­ly aıaqtap, agronom ma­mandyǵy boıynsha jumysqa orna­las­tym. Ujymsharlar jappaı keń­shar­larǵa aınaldyrylyp, tyń já­ne tyńaıǵan jerlerdi ıgerý naýqany­nyń jappaı bastalyp ketken sáti. Bir jyl bolmaı jatyp Erekeń MTS dırektoryna jo­ǵarylatyldy. Bir kezde Oktıabr aýdanyn­da «Marevka» keńsharyn uıymdastyrýǵa jiberilipti degen sózdi estip, ataq-dań­qyna syrttaı qanyq biz bir kórýge yntyq bolyp júrdik. Az ýaqyt ish­inde jańadan shańyraq kótergen keń­shardy aldyńǵy qatarly sha­rýa­shy­lyq qataryna qosty. Aıryqsha atap ótetin bir qasıeti, keńsede otyrýdy bilmeıtin. Únemi qıyn ýchaskelerden taby­lyp, kúrdeli máselelerdiń tez de jedel sheshilýin ózi bas bolyp qadaǵalaıtyn. Tez arada áleýmettik-mádenı nysandar men ǵımarattar boı kóterdi. Jas mamandardyń or­nyǵýyn, birinshi kezekte baspana­lar­dyń turǵyzylýyn basty nazarda ustady. Bir kóz jetkizgenim, ákim­shil-ámirshil rejim­niń, óktem ýaqyt­tyń talaptaryna moıy­nusyna bermeıtin. Ár isti barynsha ashyq, ja­rııalylyqpen sheship, halyqpen aq­yl­dasyp otyratyn. Demokratqa tán keńdigi kesip aıtatyn kesek minezimen tolyǵyp, ózgelerden erekshelendirip turatyn. Ju­my­synyń bastan asyp jatqanyna qara­mas­tan jas­tarǵa degen qamqorlyǵy eren bo­latyn. 1961 jyly Erekeń oblystyq aý­yl sharýashylyǵy basqarmasyn basqarýǵa, sonymen qatar oblatkom tóraǵasynyń birinshi orynbasar­ly­ǵyna jiberildi. Men oblystyq komsomol komıtetiniń birinshi hatshysy qyzmetindemin. Jastar másele­leri túrli baǵyttarda órbip jatatyn. Ol kezderi tynym degendi kórmeıtinbiz. Tyń ıgerýshiler syrttan aǵylyp kelip jat­qandyqtan, úı-jaı, máde­nı­et, sport oryn­dary jetispeı jata­tyn. Máselelerdiń birde-bireýi uj­ymsharlardyń qatysýynsyz sheshilmeıtin. Múıizi qaraǵaıdaı dırek­tor­lardy tyńdatý da ońaıǵa soǵa bermeıtin. Osyndaıda Erekeńniń kóp kómegi tıdi. Oblysty aralap kelgennen keıin meni jastar jetekshisi retinde shaqyryp alyp jergilikti jaǵ­daıdan mol maǵlumat beretin. Jastar jaıyna qatysty problemalardy qozǵap, tolǵaqty máselelerdi qol­men qoı­ǵandaı saralaıtyn. Oı-pi­kirlerimdi suras­tyryp, aqyldasyp otyratyn. 1963 jyly Tımırıazev aý­da­ny otaý tigip, meni aýatkom tór­aǵa­sy etip jiberdi. 2 keńshar Kókshetaý, eki keńshar Qostanaı oblysynan, bir keń­shar Presnov, segiz keńshar Ok­tıabr aýda­nynan qosyldy. «Qyryq quraq» aýdannyń qıyndyǵy jetip artylatyn. Aýpartkom, óndiristik aý­yl sharýashylyǵy basqarmasy Sýly stansasyndaǵy PMK-nyń ja­taq­ha­na­synda, aýatkom Sýly eleva­torynyń zert­hanasynda ornalasqan. Birde aýdanǵa Erekeń issaparmen keldi. Obkomnyń ekinshi hatshysyn qarsy alyp, aýdan orta­ly­ǵymen ta­nystyrdyq. Jumys ornymyzdy kór­gennen keıin oılanbastan: «Jaq­sylyq, júr, elevatordyń dırek­to­ry­na baraıyq», dedi. V. Týrıshev kabınetinde eken. Erekeń amandyq-saý­lyqtan soń: «Siz kimsiz?» dep su­raqty tótesinen qoıdy. Anaý sasyp qalyp, jópeldemede ne dep jaýap bererin bilmedi. Bir kezde: «Ele­va­tor­dyń dırekto­ry­myn» dedi. «Elevator kimdiki?» «Memlekettiki». «Olaı bol­sa, dedi, Erekeń oǵan meni nusqap, myna aýdan basshysy memle­kettiń ókili. Onyń zerthanada otyrýy du­rys pa?» «Erkin Nurjanuly, men bárin túsindim», dedi ol general aldynda qalt turǵan sarbaz qusap. «Biz qazir sharýa­shy­lyqtardy ara­laı­myz. Qaıtyp kelgenshe kabınetti bosatyp qoıyńyz. Birde-bir jı­hazǵa tıisýshi bolmańyz», dep áńgimeni keltesinen qaıyrdy. Aıtpaǵym, Ere­keńniń eki sóılemeıtini, kesip aıta­tyny, ýádege beriktigi, máseleni tótesinen qoıatyny. Erekeń úshin úlken, kishi degen má­se­le­ler bolmaıtyn. Oǵan tán mem­lekettik kóz­qaras pen adamgershilik qasıetterdiń nebir tylsym syr­lary naqty is arqyly órilip ja­tatyn. Ási­rese, jany da, ary da taza, jumysqa berilgen, óz kásibine bilikti ma­man­dardy tańdaýǵa meılinshe ta­lapshyl bolatyn. Temirdeı tár­tip­ti birinshi orynǵa qoıatyn ol ótirik aıtýǵa, ja­l­ǵan sóıleýge jany qas edi. Dúnıege qyzyqpaıtyn. Eń­bek­tegi, ómirdegi ustazymyz boıy­myzǵa da­rytyp ketken jaqsy minez men qasıetterdi odan ári ushtaı túsýge umtyla­tyn­byz. Kó­k­shetaý, Qy­zylorda oblyst­a­rynda basshy­lyq qyzmette júrgende elge, halyq­qa jasaǵan jaqsylyǵyn aıtyp-jetkizý qıyn. Adamgershilik qundylyqtar keri ysy­rylǵan búgingideı zamanda Ere­keń sekildi birtýar azamattyń nar tul­ǵasyn, márt minezin, ózgege uqsa­maı­tyn bolmys-bitimin ańsaıdy ekensiń. Jaqsylyq YSQAQOV, Soltústik Qazaqstan oblysynyń qurmetti azamaty. Petropavl.