Ata muraǵa adaldyq

Búgin Astanada bastalatyn I Sporttyq forým­nyń aıasynda el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnal­ǵan Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń júldesi úshin qazaq kúresinen respýblıkalyq «Qazaqstan bary­sy» ja­ry­synyń ótetini belgili. Jaqynda biz osy jobanyń avtory, sony uıymdastyrýshylardyń biri KTK telearnasynyń bas dırektory Arman ShORAEVPEN kezdesip, áńgimelesken bolatynbyz. – Ár nárseniń maqsaty, mańyzy bar emes pe. Osy jobanyń maqsatyn aıt­sańyz. – Bul joba bizdiń ulttyq kú­resimizdi damytýǵa, qazaq kú­resin búkil halyq qyzyǵa tamashalap, ony negizgi sport túri­ne, al sporttyń ózin áleý­mettik máselege aınal­dy­rýǵa arnal­ǵan. Onyń ekinshi maq­saty – qa­zaq kúresi ar­qyly ha­lyq den­saýlyǵyn kó­terý, sala­mat­ty ómir saltyn nasıhattaý. Qazir qa­rap otyr­saq, jas jigitterdiń kóbi ásker qa­taryna alynbaı jatyr. Sebebi, densaý­lyǵy ja­ramsyz, ásker qata­ry­na kelmeıdi. Son­dyq­tan bul joba tek jarys ótkizý, qazaq kúresin nasıhattaý ǵana emes, áleý­met­tik joba bolyp ta­by­lady. Biz osy joba ar­qy­ly halyq ara­syn­da ishimdik, esirtki tutyný sııaqty adam densaýlyǵyna zııan nárse­lerge qarsy úgit-nasıhat júrgizgimiz keledi. Jarys 20 tamyz kúni 16.00-de «Dáý­­let» sport kesheninde ótedi. Kirý tegin. – Bas júldege qomaqty soma tigip otyr ekensizder. Jarystyń demeýshisi kim boldy? – Demeýshisi – Qyzylorda oblysy­nyń isker azamattary. Osy jerde ob­lys áki­miniń ózi muryndyq bolyp otyr­ǵanyn aıtý kerek. Sol úshin ákim Bolat Qýan­dyqov­qa, onyń eki orynbasary Madııar Aldońǵarov pen Rzaqul Nurtaevqa alǵy­sy­myzdy bildiremiz. Rzaqul Nurtaevtyń ózi jaı ja­na­shyr emes, ol qazaq kúre­si­nen Azııa fede­rasııasynyń prezıdenti. Son­daı-aq osy jarysty ótkizýge qol­ushyn bergen Prezıdent Ákimshiligi je­tek­shisiniń orynbasary Máýlen Áshim­baev, Prezıdent Ákimshiligi ishki saıasat bóliminiń meńgerý­shisi Darhan Myńbaı, burynǵy Týrızm jáne sport mınıstri Temirhan Dosmuham­betov, mınıstr­liktiń sport komıtetiniń tóraǵasy Elsııar Qana­ǵatov, Dúnıejúzilik jáne respýblı­ka­lyq qazaq kúresi federasııasynyń prezıdenti Serik Tókeev pen memlekettik jat­tyq­­tyrý­shy Marat Jaqypqa jáne basqa da azamattarǵa alǵysymyzdy bildirgimiz keledi. Bul ıdeıa osydan bir jyl buryn qol­daýǵa ıe bolǵan. Sol kezden bastap qazaq kúresinen jarys ótkizýge iske kirisip, qazir nátıjesin kórip otyrmyz. Iаǵ­nı, biz jer-jerde osy jarysqa qatysý úshin irikteý syndaryn ótkizdik. Oǵan 700 myń balýan qatysty. Qazir sonyń ishinde tek myńnan tulpar, júzden júırik shyqqan 64 balýan iriktelip otyr. Olar Astana tórinde tóselgen kilemde beldesetin bolady. Onda bas júlde 150 myń AQSh dollary bolsa, jeńimpaz balýan­nyń bapkerine 50 myń AQSh dollary beriledi. Al ekinshi oryn alǵanǵa 30 myń, bapkerine 10 myń, úshinshi oryn ıelengenge 10 myń, bapkerine 5 myń AQSh dollary tapsyrylady. – О́tken joly bizdiń gazetke bergen suhbatyńyzda salmaq­tar­dyń mólsherin aıtyp edińiz. Qazir sol sal­maqtar ózgerdi me? – Iá, ózgerdi. О́zgergende qandaı. Biz áýeli 74 kg. sal­maq­tan bastap balýandar ja­rysqa qatysa alady dep edik qoı, sonyń bári artta qaldy. Endi ba­lýan­dardyń salmaǵy 100 kılodan artyq bolsa, jarysqa qatysady. Bul jerde 125, 135, 140 kılo salmaqtaǵy balýandar bolady. Olardy Qajymu­qan babamyz­dyń izbasarlary, halqymyz­dyń búgingi ba­tyrlary dep aıtsaq bo­lady. Qazir so­lar­ resmı jarystarda, bolmasa kún­delikti tirshilikte kórinbeı júr. Halyq olardy shynyn aıtqanda, bilmeıdi de. Sol sebepti biz erteń óskeleń urpaq­tyń so­larǵa qarap ósýi úshin osyndaı úlken ja­rystardy ótkizýdi maqsat etip otyr­myz. Endigi jumys – tóreshilerde. Al olar­dyń quramy saqadaı-saı. Jarysty la­ıyqty ótkizýge, tehnıkalyq másele­ler­di daıyn­daýda barlyq jumystar istelingen. – Jarys jyl saıyn óte me? – Iá, jyl saıyn jazda ótkizip tura­myz. Oǵan shetel balýandary qatysty­ryl­maıdy. Tek ózimizdiń balýandar ǵana qaty­sady. Bıyl bul jarysqa Olımpıa­da­nyń kúmis júldegeri Georgıı Sýrsýmııa qatys­qa­ly otyr. Odan basqa osydan bes-alty jyl buryn bolǵan, qazir sporttan ketip, bap­kerlikpen aınalysyp júrgen azamattar da qatysady. Sonymen birge álem, Azııa chem­pıondary, halyqaralyq týr­nırler men jarystardyń jeńimpaz­dary, sambo, dzıý­do kúresiniń balýandary da beldesedi. Jalpy, biz osyndaı ja­rys­tar ótkizý ar­qy­ly qazaq kúresin balýan­darǵa kásip qy­lý­dy maqsat etip otyrmyz. Burynda balýan­nyń jeńip alǵan bas báıgesi aýyl-aımaqtardy aılap-jyldap asyraýǵa nemese óziniń baılyǵyn eseleýge jaǵdaı ja­sa­ǵan. Sol kezdegi balýan­dar­dyń tabys kózi ká­sip bolǵan. Sondyqtan qazir biz de balýan­dardyń qazaq kúresin kásip etýi kerek dep oılaımyz. Soǵan qarap jas balalar balýan, el namysyn qorǵaıtyn azamat bolsam eken dep ósse deımiz. Búginde Japonııada sýmo, basqa elderde ózderiniń ulttyq kúresterin dá­rip­tep jatqandaryn bilesizder. Mysaly, Mońǵolııada balýan­dar­dyń bedeli óte zor. Olardyń kúresine halyq kóptep jı­na­lady, tipti ıne shanshar oryn qalmaıdy. Bas júldege taǵaıyn­daı­tyn syıaqysy da qomaqty. Bizge de osyn­daı jolmen júrý kerek. 20 tamyz kúni Astanada ótetin «Qa­zaqstan barysy» jary­syn halyq zor yqylaspen tamashalasa degim keledi. Bul jarysty KTK, ORT-Eýra­zııa, Astana telearnalary tikeleı efırde kórsetedi. Áńgimelesken Dastan KENJALIN.