Jumyssyzdyqty azaıtý tetigi

ÚKIMET "Egemen Qazaqstannyń" aptalyq qosymshasy ______________________________________________ Búgingi tańda elimizdiń al­dyn­da turǵan eń ózekti másele­lerdiń biri – jumyssyzdyq. Elimizde jumyssyz adamdar sany 2008 jyly 559 myń bolsa, 2010 jyly bul kórsetkish 6,9-5,5 paıyzǵa kóterildi. Sońǵy máli­metterge súıensek, elimizde ózin ózi jumyspen qamtyǵandar 16,5 paıyzdy qurap otyr. Jasyra­tyny joq, bul kórsetkishtiń kó­bi tapqandary ózderinen artyl­maıtyn aýyl turǵyndary men zeınetkerler. Al, elimizde ózin ózi jumyspen qamtı almaı otyrǵandardyń sany da edáýir. Halqymyzdyń áleýeti jaqsar­maı, jumyssyzdardyń sany da azaımaı elimiz alǵa qaraı qa­ryshtap damı almaıtyny, eko­no­­mıkamyzdyń kóterilmeıtini belgili. Elimizde kúnnen-kúnge kóbeıip kele jatqan jumys­syzdar sanyn qalaısha azaıtýǵa bolady? Mine, osyndaı saýal­darǵa jaýap izdep, túıtkildi túıin­derdi sheshetin jańa baǵ­darlama ómirge kelip, óz ju­mysyn bastap ta ketti. Memleket basshysy N. Na­zarbaevtyń «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz!» atty Qa­zaq­stan halqyna Joldaýynda eńbek rynogynyń tıimdiligin arttyrý, tabysy az adamdardy, jumyssyzdar men óz betinshe jumyspen aınalysýshylardy ju­myspen nátıjeli qamtýǵa jár­demdesýdiń belsendi baǵdarla­ma­laryna tartý mindetterin júk­tegen bolatyn. Osy turǵyda, jumyspen qamtýdyń belsendi saıasatyn júrgizý Úkimet qyzme­tiniń negizgi áleýmettik basym­dyqtarynyń biri bolyp taby­lady. Osy maqsatqa qol jetkizý úshin Elbasynyń tikeleı tap­syr­masymen mańyzdy qujatta júktelgen mindetter negizinde «Jumyspen qamtý-2020» baǵ­dar­la­masy qabyldanǵan bola­tyn. Úkimet basshysy K.Mási­mov: «Osy baǵdarlama arqyly halyqty laıyqty eńbek orny­men qamtamasyz etý – halyqty áleýmettik qorǵaýdyń negizi. Osy arqyly adam resýrstary áleýe­tin damytý jáne iske asyrýdyń mańyzdy shartyn qurý, qoǵamdyq baılyqty arttyrý men ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa tıispiz», – dep atap kórsetken edi. Atalmysh strategııalyq baǵdarlama aldaǵy on jyldyń ishinde birneshe ba­ǵyt­tar boıynsha júzege asyrylmaq. Negizinen aǵymdaǵy jyl – úsh baǵytty, úsh kezeńdi qamtıtyn strategııalyq baǵdarlamany jú­ze­ge asyrýdyń ilki jyly retinde qarastyrylyp otyr. Iаǵnı, baǵ­darlamany iske asyrýdyń tetikteri atqarylyp, onyń quqyqtyq qamtamasyz etilýi qarastyry­lady. Osy maqsatqa bıýdjetten 40 mlrd. teńge jumsalmaq. Al aldaǵy jyldarǵa shamamen 100 mlrd. teńge qarastyrylady. Ekin­shi kezeńi 2012-2015 jyldary, al úshinshi kezeńi 2016-2020 jyl­dary iske asyrylady. Baǵdarlamanyń atalmysh úsh baǵytyna toqtalsaq, birinshi ba­ǵyt – eńbek rynogyndaǵy ózin-ózi jumyspen qamtýshylardy, ju­myssyzdardy, az qamtylǵan ot­basylar múshelerin oqytý, olar­dy jumyspen qamtysa, ekinshi baǵytta kásipkerliktiń aýyldyq jerde damýyna járdemdesý jú­zege asyrylady. Al, úshinshi ba­ǵyt eńbek resýrstarynyń jına­qy­lyǵyn arttyrýdy kózdeıdi. Baǵdarlamanyń birinshi baǵy­tyna sáıkes, aldymen jergilikti ákimdikter deńgeıinde áleýetti qa­tysýshylar anyqtalatyn bo­lady. Sosyn olarmen áleýmettik kelisim-shart jasalady, onda aza­mattyń qaı baǵytty ıgerý múm­kindigi, ebi saralanyp, odan soń sol adammen konsýltasııa jasa­lyp, oqý usynylady. Shákirtaqy men jol júrýge qajetti shyǵyn­dar qarastyrylady. Eń sońynda kelisim-sharttyń mindetti sharty retinde álgi azamat jumysqa ornalasady. Budan keıin, belgili bir kezeńge deıin jumys berýshimen qosymsha qarjylandyrý týraly shart jasalady. Baǵdarlamanyń maqsaty – ózin ózi jumyspen qamtyǵandar­dy, jumyssyzdardy jáne áleý­met­tik jaǵynan az qamtylǵan halyqty tabysty ekonomıkalyq eńbekke tartý, ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyn iske asyrý jo­lyn­da kadrlyq áleýetti arttyrý. Baǵdarlama birinshi kezekte tur­ǵylyqty jeri boıynsha daıyn­dyqtan ótkizýge, eńbekpen qamtý­ǵa, sondaı-aq azamattyń jeke isin uıymdastyrýǵa qoldaý kórsetýge arnalǵan. Munymen qosa, baǵdarlama­nyń ekinshi baǵytynda negizgi basymdyq jeke óz isin uıymdas­tyrý arqyly azamattardyń eko­no­mıkalyq belsendiligin artty­rýǵa arnalmaq. Osy oraıda keńes berý qyzmetteri, kásipkerlik negizderine oqytý, shaǵyn nesıeler berý, ınfraqurylymdy damytý sekildi qoldaý túrleri qam­tyl­maq. Aýyldaǵy kásipkerlikti qol­daýdy kózdeıtin shaǵyn nesıeler qaıtarymdy negizde 5 jylǵa deıingi merzimge beriledi jáne onyń kólemi 3 mln. teńgeden aspaıdy. Sonymen, atalǵan jańa stra­tegııalyq baǵdarlama elimizde jumyssyzdyqty azaıtýdyń tıimdi tetigine aınalǵaly otyr. Esen BAEV.