Elbasy N.Nazarbaevqa arnalǵan jańa kitaptyń ózegine aınalǵan “Nur Otan” halyqtyq-demokratııalyq partııasynyń Ortalyq apparatynda “Nýrsýltan Nazarbaev: gýmanızm ı polıtıcheskaıa volıa” (Nursultan Nazarbaev: gýmanızm jáne saıası erik-jiger) atty jańa eńbektiń tusaýkeser rásimi ótti. Kitaptyń avtorlary – Parlament Senatynyń depýtaty, Jemqorlyqqa qarsy respýblıkalyq qoǵamdyq keńestiń tóraǵasy Oralbaı Ábdikárimov, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, professor Gýrıı Han jáne fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty, QazGZÝ professory Irına Han.
“Eger de dúnıege jańa shyǵarma kelip jatsa, bul – árqashan jaqsy oqıǵa. Bul kitaptyń ereksheligin, mańyzyn jiktep, bólip aıtýǵa bolady. Bizdiń saıasattaný ǵylymynda, jalpy tarıhnama ǵylymynda jeke tulǵanyń tarıhı róline arnalǵan shyǵarmalar sońǵy kezde jeke bir baǵytqa aınalyp keledi. Jyl basynan beri birneshe eńbek jaryq kórdi. Biraq bul kitaptyń orny erekshe. Sebebi, belgili ǵalymdar men tájirıbeli saıasatkerdiń saıası tulǵany ár túrli qyrynan kórsetýi, elimizdiń kúrdeli saıası, ekonomıkalyq, qoǵamdyq úderisterdegi rólin aıqyn belgileýi kóp nárseni ańǵartady. Eńbek gýmanızm jáne saıası erik-jiger degen uǵymdarmen beker baılanystyrylmaǵan. Bul Elbasynyń tulǵa retindegi bolmysyn aıqyn kórsetetin uǵymdardyń biri”,– dedi tusaýkeser kezinde “Nur Otan” HDP hatshysy Erlan Qarın. Onyń sózine qaraǵanda, atalǵan kitapta fılosofııalyq, tarıhı, saıası ádister sátti úılesim tapqan. Bul rette Elbasynyń tulǵasy men bolmys-bitimi belgili ǵalymdar men tájirıbeli saıasatkerdiń kózimen ortaq bir júıege keltirilgen. Sol sebepti kitapta Memleket basshysynyń baıandamalary, maqalalary, eńbekteri negizinde onyń barlyq saıası jáne memlekettik qyzmetine ǵylymı paıymdaý men júıeli taldaý jasalypty. Máselen, kitap avtorlarynyń biri, belgili saıasatker Oralbaı Ábdikárimov óz sózinde Elbasy týraly kóptegen kitaptyń jazylǵanyna, áli de jazyla beretinine toqtalyp ótti. “Jalǵyz bizdiń qazaqstandyq ǵalymdar ǵana emes, álemdik ǵalymdar men jazýshylar tarapynan da aıryqsha qyzyǵýshylyq bar. Kezinde men Ulybrıtanııadan, Amerıkadan kelgen ǵalymdarmen kezdestim. Bir eske salatyn jaıt, Elbasy týraly shyǵarma keńestik kezeńde jaryq kórgen bolatyn. “Fenomen Nazarbaeva” degen atpen. Odan beri júzdegen eńbek dúnıege keldi. Al bul kitaptyń óz orny, óz ereksheligi bar der edim. Men Nursultan Ábishulymen 1970 jyly, ıaǵnı 40 jyl buryn tanysqan edim. Al birge qoıan-qoltyq jumys jasaǵanymyzǵa 20 jyldan astam ýaqyt ótipti. Bul da óz kezeginde kitaptyń jazylýyna kóp kómegin tıgizdi der edim. Bul kitaptyń negizgi avtory – Gýrıı Han. Men oǵan qajetti aqparattar berip, kómektestim. Sol sebepti ol kisige alǵysymdy bildiremin”, – dedi O. Ábdikárimov. Budan keıin fılosofııa ǵylymdarynyń doktory Gýrıı Han avtorlyq ujymnyń atynan tusaýkeserdiń uıymdastyrylýyna uıytqy bolǵan “Nur Otan” partııasyna alǵysyn jetkizdi. Onyń sózine qaraǵanda, úsh avtor óz taraptarynan ǵylymı-fılosofııalyq taldaý jasaı otyryp, Elbasynyń álemdik arenadaǵy ornyn halyqtyq jáne memlekettik múddemen baılanystyra otyryp kórsetýge tyrysqan. “Bul – meniń jetekshiligimmen Elbasy týraly shyqqan ekinshi kitap. Munyń aldyndaǵy eńbek “Nursultan Nazarbaev – Qazaqstannyń táýelsiz syrtqy saıasatynyń negizin qalaýshy” degen atpen jaryq kórgen edi. Bul kitaptyń ereksheligi nede? Biz, ıaǵnı avtorlar Elbasy týraly jazylǵan kitaptardyń barlyǵyn jan-jaqty, tııanaqty zerttep shyqtyq. Saıası tulǵanyń kópqyrly qyzmetin qalaı aıqyn kórsetýge bolady dep kóp oılandyq. Biraq biz ózimizdiń stılimizdi taptyq. Bul rette tulǵanyń bolmysyn gýmanızm jáne saıası kúsh-jiger uǵymdary negizinde ashyp kórsetýdi, birinshi kezekte osy uǵymdardy basshylyqqa alyp jazýdy jón kórdik. Iаǵnı, kitaptyń ózegi – ol kez kelgen ekonomıkanyń tek qana adamnyń qyzyǵýshylyǵy jáne múddesimen, ıaǵnı adamgershilik uǵymymen baılanysty damý qajettigin, sol kezde ǵana onyń ilgeri jyljıtyndyǵyn kórsetý. Máselen, Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýy da áleýmettik salaǵa arnalǵan. Bul ýaqyt óte kele memlekettik nazardyń áleýmetke, ıaǵnı qoǵamnyń damýyna aıryqsha buryla túskendigin kórsetedi”, dedi G.Han. Sondaı-aq, ol bul kitaptyń jazylýyna Elbasynyń “Daǵdarystan shyǵý kilti”, “Besinshi jol” degen maqalalary da túrtki bolǵandyǵyn atap ótti. Tusaýkeser kezinde óz oı-paıymyn jetkizgen Astana qalasy Qazaqstan halqy Assambleıasy hatshylyǵynyń meńgerýshisi Ámirjan Álpeıisov “kitapty belgili bir naqty derekterge súıene otyryp jazý bar da, ony ǵylymı, fılosofııalyq negizde jazý bir basqa” ekendigine toqtalyp ótti. Kitap jeńil oqylady. Onda aıtylǵan oılar adamnyń esinde tez saqtalady. Bul da onyń artyqshylyǵyn kórsetedi, – dedi Ámirjan Qaıyruly óz sózinde. – Desek te, jahandaný úderisterindegi Qazaqstannyń geosaıası ornyn áli de aıshyqtap kórsetýge bolar edi”. Sondaı-aq, Assambleıa ókili atalǵan eńbektiń eń aldymen qazaq tilinde shyǵýyn nazarda ustaý qajettigin jáne joǵary oqý oryndarynda oqıtyn stýdentter, jas saıasatkerler úshin oqý quraly retinde engizý kerektigin tilge tıek etti. Bul kúngi basqosýǵa jınalǵan bılik partııasynyń ókilderi men Parlament depýtattary, ǵylymı jáne shyǵarmashylyq ıntellıgensııa ókilderi kitapta Elbasynyń qazaqstandyq qoǵamdy júıeli modernızasııalaý, Qazaqstannyń álemdik sahnadaǵy ornyn nyqtaý, memlekettik, eldik, qoǵamdyq múddeni qorǵaý baǵytynda atqarǵan qyzmetiniń naqty kórinis tapqandyǵyna toqtaldy. Taǵy bir atap óterligi, bul eńbekte Elbasynyń álemdik sahnanyń tórinen oryn alǵan eldermen júıeli áriptestik baılanys ornatý, saıası júıeni modernızasııalaý, dúnıe júziniń beldi de bedeldi uıymdarymen yntymaqtastyq ornatý aıasynda júrgizgen bastamalaryna ǵana baǵa berilmegen. Onda Memleket basshysy týraly Margaret Tetcher, Jak Shırak, Abdýlla Gúl, Szıan Szemın, Evgenıı Prımakov, Djordj Robertson, Djon Barroý, Azız Ál Saýd, Emomalı Rahmon, Nıkıta Mıhalkov, Fransýa Trıýsı sekildi álemdik deńgeıdegi belgili saıasatkerler men ǵalymdardyń, qoǵam qaıratkerleriniń pikirleri, baǵalaýlary kórinis tapqan. Láıla EDILQYZY.