MYRZAǴALI JÁNE ONYŃ KOMANDASY

Bul – Mılandaǵy álem chempıonaty­nan keıin elimizde ótkizilip otyrǵan eń úlken ári eń eleýli jarys. О́ıtkeni, bokstan el namysyn shet el rıngterinde, onyń ishinde, ústimizdegi jyldyń qońyr kúzinde bolatyn Azııa oıyndarynda qorǵaıtyn komandanyń №1 múshesi bolý baqyty osy “jan alysyp, jan berisken” syn saǵattarda aıqyndalmaqshy.

Syn saǵattar demekshi, qazaq boksyndaǵy ótken jyldyń úlken sátsizdigi – Mılandaǵy súreńsiz oıyndy synaý, árıne, ońaı. Ásirese, aýyz jappastyń bári “aıtqysh” atanǵan qazirgideı kezde. Biraq sol bir sátsizdikke saraptama jasaı otyryp: “Oryn alǵan olqylyq pen qapy qalǵan qatelikterdiń syry neden boldy?” degen saýaldyń toqeter jaýabyn dál tabý áı, qıyndaý-aý, qıyndaý. О́ıtkeni, biraz jyldardan beri qordalanyp qalǵan san alýan sebep bir-birimen baılanyp qalǵan. Sondyqtan bolar, elimizdiń boks qaýymdastyǵy ónbeıtin daýdy qozǵap, bekerge júıke juqartpastan birden bas bapkerdi aýystyrdy. Sóıtip, el komandasynyń basshylyǵyna Myrzaǵalı Aıtjanov degen azamat keldi. Myrzaǵalı elimizdiń abyroıyn Azııa, álem jáne Olımpıada rıngterinde qal-qaderinshe qorǵap júrgen talantty boksshylar Birjan Jaqyp pen Erkebulan Shynálıevtiń jeke bapkeri. Ulttyq komanda tabysynda da úlesi bar. Demek, qaýymdastyq basshylary oǵan komanda jaýapkershiligin júktegen kezde onyń osy eńbegin de eskergen bolýy kerek. Sáti túsip sálemdeskende, oraıy kelip suhbattasqanda baıqap júrmiz, Myrzaǵalı, zady, salmaqty azamat. Bósteki maqtanǵan joq. Baıbalamdy da jaratpaıdy. Tipti, talantty shákirti Birjan Jaqypty (48 kg) Mılan birinshiligine aparmaı, elde qaldyryp ketken kezde de ashý shaqyrǵan joq. Sabyr saqtap, áliptiń artyn baqty. Mine, sol Birjan Jaqyp jaqynda Ázirbaıjannyń astanasynda ótken halyqaralyq jarysta jaqsy óner kórsetip, birinshi jekpe-jeginde brazılııalyq, jartylaı fınalda marokkolyq jáne fınalda domınıkandyq boksshylardy jeńip, chempıon atandy. Sóıtip, ótken jylǵy Azııa chempıonatynda alǵashqy jekpe-jeginde utylyp qaldy dep, komanda músheliginen birjolata “syzyp” tastaǵasy kelgenderge óziniń áli de attan túspegenin dáleldedi. Mılandaǵy alǵashqy jekpe-jeginde “súringen” Ǵanı Jaılaýov (60 kg) jaqynda Hanty-Mansyda ótken halyqaralyq jarysta Reseı eliniń eki dúrkin Olımpıada chempıony Alekseı Tıshenkony 6:1 esebimen jeńdi. Bul belgili bapker Nurlan Aqúrpekovtiń shákirtine ǵana tán sheberlik bolsa kerek. Demek, sportta, onyń ishinde, daý-damaıy kóp boksta ylǵı ózekti órter sátsizdikter ǵana emes, sonymen birge kóńildi marqaıtar sátti oıyndar da bolyp turatynyn esten shyǵarmaý kerek sııaqty. Belgili sport jýrnalısi Leonıd Iýrev Mılandaǵy joly bolmaǵan qazaq boksy týraly janashyrlyqpen tolǵana kelip “V komande poıavılıs molodye ı odarennye Oljas Sattıbaev, Ganı Jaılaýov ı v osobennostı Rýstam Svaev, Vasılıı Levıt ı Ivan Dychko. V etoı sbornoı zablıstal Kanat Abýtalıpov, prevratıvshıs v boksera pochtı planetarnogo klassa. Ý etoı team est Serık Sapıev, za chto nýjno mıllıon raz skazat “spasıbo” kak ego rodıtelıam, tak ı ego lıchnomý trenerý Alek­sandrý Strelnıkový. Da ı samomý Serıký. Ý nasheı bokserskoı komandy deıstvıtelno est neplohoe býdýshee” depti. Bul – naǵyz jana­shyr adamnyń sózi. Bul – bapkerlerdi de, boksshylardy da aǵash atqa teris mingizip, “maqtamen baýyzdap” jatqan qyrkúıek aıynda aıtylǵan birden-bir jyly pikir. О́ıtkeni, óz boksshylarymyzdy ózimiz “jaman” dep, jerge tyqqanda jaqsylardy qaıdan alamyz? Eń bastysy, bizge jaqsysyn kim beredi? Muny ne úshin aıtyp otyrmyz? Sebebi, qazaq boksyn qaıtsek kóteremiz degen uranmen, keıbir aımaqtardaǵy boks qaýymdastyqtary­nyń qulaǵyna altyn syrǵa, “asyra silteýge” jol berýge bolmaıdy. Sosyn “Mılanda utyl­ǵan boksshynyń bárin ulttyq komandadan alastaý kerek” degen ushqary oıdyń jetegine erip, olardyń ornyna óz boksshylaryn “tyǵýdyń” neshe túrli qıturqy joldaryn qarastyrýdyń sońy da jaqsylyqqa aparmaıdy. Bul qýlyq-sumdyqtyń basqa basqa, qazaq boksyna qaýpi zor bolmasa, paıdasy joq. Ulttyq komanda – el namysy. Ulttyq komanda – el mereıi. Oǵan shyn máninde laıyqtylar ǵana iriktelip alynýy kerek. Oǵan dáreje-dárgeıi bar qalalar men ataq-dańqy aspandaǵan aqshaly aǵalardyń bedeli salynbaǵany jón. Mundaı soraqylyqty boldyrmaý úshin Týrızm jáne sport mınıstri, Ulttyq Olımpıada komıtetiniń prezıdenti T. Dosmuhambetov, Sport komıtetiniń tóraǵasy A. Qulnazarov jáne elimizdiń boks qaýymdastyǵy­nyń prezıdenti Tımýr Qulybaev bastaǵan bir qaýym janashyrlar Astanada ótetin el birinshiliginiń alǵashqy kúngi jekpe-jeginen bastap sońǵy kúni bolatyn sheshýshi aıqasyna deıin jiti baqylap, kimniń kim ekenin óz kózderimen kórgenderi abzal. Kúzde bolatyn Azııa oıyndarynda Qytaı eliniń boks rıngine aımaq pen óńirdiń ásirenamysy emes, ısi qazaqtyń urany kóterilip, namysy qorǵalady. Al ony qorǵaý úshin sharshy alańǵa júregi lúpildemeı, tizesi dirildemeı shyǵa alatyn, júıkesi myqty, sheberligi tolysqan jaýjúrek boksshylar asa qajet. Sondyqtan, el birinshi­liginde osyndaı oǵylandarǵa qııanat jasalmaý jaǵyn osy bastan oılastyrǵan jón. Ásirese, rıngtegi jáne qaptalda otyratyn tóreshilerge qatań talap qoıylýy qajet-dúr. Mine, bas bapker Myrzaǵalı Aıtjanovty mazalap júrgen basty saýaldyń biri osy búginde. Shet el boksshylaryn shaqyryp, birge jattyǵý jasaý, joldastyq kezdesý ótkizý bilikti bapker Tursynǵalı Edilovtiń kezinen bastalǵan óte jaqsy dástúr. Ol kezde qazaq boksshylary úshin Kýba saıypqyrandary “kedergi” bolatyn. Biraq olardyń №1 boksshylary muhıt asyp, AQSh ótip ketkeli beri bastarynan baq taıyp tur. Astana men Qaraǵandyǵa kelgen sol myqtylardyń “sarqyty” ǵana. “Sarqyty” deıtinimiz, Beıjiń Olımpıadasynda keshegi azýymen aı bilegen Kýba boksshylary bir altynǵa da zar bolyp qaldy. Mılanda da baǵy jana qoıǵan joq. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta tek qana Kýba emes, qazaq boksshylaryna qaýipti qarsylastar sanala bastaǵan Eýropa elderiniń boksshylaryn, onyń ishinde dúnıe júzinde №1 delinetin Reseı boksshylaryn shaqyryp, birge jattyǵý, joldastyq kezdesý ótkizý óte durys bolar edi. О́ıtkeni, Reseı boksshylarynyń orny báribir bólek. Olar bizdiń boksshylarǵa barmaq tistetken Mılanda birinshi oryndy ıelendi. Sol sııaqty, múmkindik bolyp jatsa, Qytaı, Taıland, Mońǵolııa, Úndistan men О́zbekstan boksshy­larynan da úlgi alýǵa ábden bolady. Tym “shet elshil” bolý da jaqsy emes, árıne. Bulaı degende bas tartatyn naqty my­sal­dar da bar. Qaraǵandyda ótken Ǵ. Jaryl­ǵapov atyndaǵy halyqaralyq týrnırdiń bas tóreshiligine Reseı azamatyn tańdapty. Ras, Reseı qudaıy kórshimiz, ras, Reseı sportshy­lary­nyń keremet jetis­tikterin baǵalaımyz, biraq qazaq sportyna, onyń ishinde qazaq boksy­na tek qana qazaq bapkerleri men qazaq tóreshileriniń ǵana jany ashıtynyn umyt­paıyq, aǵaıyn. Sondyqtan mundaı óreskel­dik­tiń bolmaýyn el birinshiliginde qatań eskergen jón sııaqty. Sonymen, alda úlken jekpe-jek. Boksshy oǵylandarymyzǵa aq jol tileıik, kórermen!

Kósemáli SÁTTIBAIULY, Astana.