Alaqandaı aýyldaǵy mekteptiń alataıdaı búlinip, aty áleýmettik jeli arqyly baıtaqqa tarap ketkeninen kópshilik habardar bolsa kerek. Dırektordyń zańsyz áreketi, muǵalimderdiń japa shegip jatqany jıi aıtylǵan soń aımaqtyń ońtústiginde jatqan eń shetkeri aýyldardyń biri Besaryqqa arnaıy bardyq. Jańaqorǵan aýdanyna qarasty №247 mekteptegi jaǵdaıdy kózben kóreıik, máseleniń anyq-qanyǵyn bileıik, mán-jaıyna boılaıyq dedik.
Aldymen Aqmaral Ábýovany izdedik. Ol buǵan deıin mektep dırektorynyń orynbasary bolǵan. Áleýmettik jelide osy kisiniń qyzmetinen zańsyz qýylyp jatqany aıtylǵan. Sóıtsek, biz barǵanda mekteptiń ishinen qurylǵan «Kelisim komıssııasynyń» jumysy júrip jatypty. Bul ne qylǵan komıssııa dersiz? Atalǵan komıssııa sot aldynda ózara kelisimge kelýge, máseleni nasyrǵa shaptyrmaı bitimgershilikpen bitirý úshin mektep ishinen arnaıy qurylǵan eken. Quramy 7 adamnan turady. Eger komıssııa jumysy oń nátıje bermese, onda is sotqa jiberiledi. Aqmaral Ábýova bolmaǵasyn aldymen Temirhan Kenbaımen jolyqtyq. Bul kisi de buryn dırektordyń oqý isi jónindegi orynbasary qyzmetin atqarǵan. Jaqynda qyzmetinen ketken adamdardyń biri eken.
– Talǵat О́teev 2013 jyly bizdiń mektepke dırektor bolyp keldi,– dep bastady áńgimesin Kenbaı myrza. – Sodan beri tynyshtyqtan aıyryldyq. Kelgennen qyzmetti bosat degen talap qoıdy. Ne úshin ekenin túsindirmeıdi. Maǵan 2014 jyldyń jańa oqý jyly bastalmastan, ıaǵnı 15 qyrkúıek kúni ne «eskertý», ne «sógis» jasamaı, birden «qatań sógis» taǵaıyndady. Arada úsh aı ótkende taǵy da «qatań sógis» berdi. Eń qyzyǵy, 2015 jyldyń 13 mamyr kúni qyrkúıekte bergen qatań sógis kúshin joımasyn dep taǵy buıryq shyǵardy. Tipti bolmaǵanda, «jeltoqsanda jasalǵan «qatań sógis» kúshinde qalsyn» dese, mıǵa qonaǵandaı. Odan bir aı ótpeı jatyp «sógis» berdi. Sosyn 13 qazan kúni «eskertý» jasady.
Birinen soń birin bir adamǵa osynshama ákimshilik shara jasalǵannan soń ne oılaryńdy da bilmeıdi ekensiń. Sonda da «osynshama sharaǵa ne negiz boldy?» dep suradyq. «Qatań sógisterdi» oqýshylardy ulttyq biryńǵaı testke daıyndaýda kemshilikter jiberdiń dep jasady. Odan keıingi «sógisti» mektep bitirýshiniń attestaty búlingeni úshin aldym. Ony men toltyrmasam da, «sógisti» maǵan berdi. Eń sońǵy «qatań sógisti» osy 20 naýryzda aldym. Onda oqýshylar ulttyq birińǵaı testtiń synama synaqtaryn tapsyrǵan. Osy kezde úsh oqýshynyń test suraqtary birdeı bolyp shyǵypty. Bul iske synyp jetekshisi jaýapty edi. Degenmen durys baqylaý jasamaǵanym úshin «qatań sógis» arqaladym. Aqyry qyzmetten ketip tyndym»,– deıdi Temirhan Kenbaı.
Osy kezde dırektordan habar keldi. «Tilshi maǵan kelsin. Bolmasa, mektepten ketsin» dep sálemdeme joldapty. Buıryq raıda jetken sálemdemeni oryndamasqa amalymyz joq edi. О́ıtkeni qos tarapty tyńdaý bizdiń mindet. Bardyq. Talǵat О́teevten de mekteptegi ahýaldy suradyq. – Men artyq eshteńe istep otyrǵanym joq. Zańǵa qaıshy jumys jasamaımyn. Qyzmetkerlerimnen ózderiniń atqaratyn fýnksıonaldyq jumystaryna jaýapkershilikpen qaraýyn ǵana suraımyn. Olar ony oryndamaıdy. Jaza kórseń, ústińnen aryz jazady. Bary osy ǵana. Áıtpese, qýǵyn-súrgin jasap jatqan eshteńem joq,– deıdi dırektor.
Osy ispen tanysýǵa barǵanda janymyzǵa batqan, júrekke salmaq salǵan bir jaǵdaı boldy. Talǵat О́teev aldymyzǵa eki aryz tastady. Aryz ıeleri... 11-synyptyń oqýshylary. Oqýshylar jazǵan aryzben tanystyq. Balaýsa Aıdarhan men Gúlmaral Januzaq jazǵan aryz mektep dırektorynyń orynbasarlary Temirhan Kenbaı men Aqmaral Ábýovaǵa baǵyttalǵan eken. Gúlmaral ulttyq biryńǵaı testileýdiń synama synaǵyna qatysyp, barlyq jaýapqa 60 mınýttyń ishinde jaýap berip, erte shyǵypty. Oqýshynyń aıtýynda, ustazdary oǵan «nege erte shyǵasyń? Senen keıin qalǵan oqýshylardy tekserip, olardan «shpor» tapty, osynyń bárine sen kinálisiń» degen syńaıda urysqan, namysyna tıetin sózder aıtqan. Osydan soń qyzdyń basy aýyryp, mazasy qashqan. Al Balaýsa Aqmaral Ábýovadan bolashaq mamandyǵy týraly keńes alýǵa barǵanda ustazy oqýshynyń ar-namysyn qorlapty.
Osydan soń A.Ábýovamen sóılestik. «Kelisim komıssııasynan» jylap shyqqan muǵalim birazǵa deıin óz-ózine kele almaı otyrdy. Aqmaral dırektordyń orynbasary qymetin ýaqytsha atqarǵan eken. Iаǵnı, bala kútimine baılanysty demalysta otyrǵan kisiniń ornynda júrgen. Ol da dırektorynyń qyzmetti bosat degenin aıtady. Sonymen qatar, Ábýovaǵa da biraz ákimshilik jaza kórilgen. Sońynda ol da ornyn bosatqan. Balaýsa Aıdarhannyń aryzy týraly suradyq. «Balaýsa meniń aıtqanymdy durys túsinbeı qalypty. Sosyn ashýmen dırektorǵa barǵan. Aryz jazǵan. Artynan túsinistik. Ekeýmiz bir-birimizden keshirim surap, kelisimge keldik. Tipti, túsinispeýshilik bolǵanyn, dırektordan aryzyn qaıtaryp alyp, máseleniń sheshilgeni týraly óziniń qolhaty da bar» dep qolymyzǵa bir japyraq qaǵaz ustatty. Onda muǵalim men oqýshynyń arasyndaǵy jaǵdaı jan-jaqty baıandalypty.
Budan bólek, mektepte matematıka pániniń muǵalimi Raýshan Ýseıinovamen, tarıh pániniń muǵalimi Zamıra Qojamuratovamen, deneshyqtyrý pániniń muǵalimderi Nurhan Barjaýbaev pen Baqytjan Abdýllaevpen sóılestik. Olar Talǵat О́teevtiń bilikti basshy ekenin, ol kelgeli qujattamanyń bir izge túsip, kózderi ashylǵanyn, óte talapshyl adam retinde tanyǵandaryn aıtty. Dál qazir mektep ekige jarylyp tur. Moraldik-psıhologııalyq ahýal óte aýyr ári kúrdeli. Qatty tartylǵan dombyranyń shegindeı. Sál nárse bolsa, kúrt úzilmek. Oqý jyly bolsa aıaqtalyp qaldy. Jas urpaqty bilimmen baıytyp, tárbıe men kórkem minezge úıretetin oqý oshaǵyndaǵy ustazdardyń ózi ekige jarylyp aıtysyp jatqan jerden qandaı bilim suraımyz? Birligi joq, berekesinen aıyrylǵan mektepte tárbıe týraly ne áńgime bolýy múmkin? Onyń ústine muǵalimder yryń-jyryńyna oqýshylardy aralastyryp, olarǵa da aryz jazdyrtyp jatqany tipti janǵa batady. Degenmen býyny qatpaǵan, sanasy áli jas oqýshylardy mynadaı aıtys-tartysqa aralastyrý degenińizden adam jıirkenedi eken. Besaryqtaǵy ustazdar «soǵysta barlyq tásil tıimdi» degen támsilge kóship ketkendeı. Bizde úkim aıtatyn, sheshim shyǵaratyn bılik joq. Biraq barmaqtaı jerdegi berekesizdikke bir tyıym bolýy kerek. Ol sottyń quzyryndaǵy dúnıe. Sot demekshi, Aqmaral Ábýova Talǵat О́teevti sotqa beripti, Temirhan Kenbaı da qazir qujattaryn daıyndap jatqanyn aıtty.
Erjan Baıtiles,
«Egemen Qazaqstan».
Qyzylorda oblysy.