Alaýlaıtyn alaman alań

Plasıdo Domıngonyń «Operalııa» konkýrsyna qatysý sańlaqtar úshin ónerdiń eń bıik ólshemi bolyp taby­lady. Bul – ejelden tastaı qalyptas­qan qaǵıda. Sol sebepti de balaýsa qa­nat balǵyn únder sahna bıigin ba­ǵyn­dyrý jolynda áýeli osy báı­ge­niń máresin syzý mártebesine ıe bolýdy armandaıdy. Aıtaıyq de­ge­ni­miz, bıyl bul saıys 25-shi ret alaman báıgeniń alaýyn tutatqaly otyr. «Paı-paı, jıyrma bes» dep asaý shaqty ásem jyrǵa arqaý etken qazaq úshin árıne, sanda turǵan eshteńe bolmaýy múmkin, alaıda, baıqaýdyń merekelik jylyna oraı onyń elordada ótetini el ómirindegi aıtýly oqıǵa bolyp sanalady. Buǵan álemniń 17 elinen 40 daryndy vokal sheberi qatyspaq. Aıta ketetin jaıt, «Operalııa» búkilálemdik baıqaýy «Rolex» kompanııasy demeýshiligimen uıymdastyrylmaq. Qazaqstandyq jan­kúıer­ler úshin munyń taǵy bir erek­she nazar aýdartar tusy, baıqaýda «As­tana Opera» teatrynyń solısi, kóp­tegen halyqaralyq baıqaýlardyń laý­reaty Marııa Mýdrıakpen qosqanda tórt birdeı qazaqstandyq óner kórsetedi. Áıgili opera ánshisi jáne dırı­jer Plasıdo Domıngonyń ıdeıasymen qurylǵ­an álemdegi eń bedeldi opera baı­qaýy – «Operalııa» jobasy Qazaq­stan Respýblıkasynyń Máde­nıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýy­men EKSPO-2017 baǵdarlamasy aıa­synda ótkizilgeli otyr. Qurmetti qonaq retinde shaqyrylǵan sańlaqtar sapynda otandyq maıtalman sheber­lerden KSRO halyq ártisi Bıbigúl Tólegenova bar.  Ashyq jáne ádiletti ótýine basa mán berilgen báıgeniń taǵy bir artyq­shylyǵy, bárinen buryn kórer­men talabynyń birinshi orynǵa qoıyl­ǵandyǵy. Jankúıerler úshin barlyq kezeńge esik ashyq. Shırek jáne jartylaı fınal kezeńderi 24, 25 jáne 26 shildede tyńdalym túrinde ótedi dep kútilýde. Qatysýshylar álem­dik opera klassıkasynan ózderi tań­dap alǵan arııalardy «Operalııa» konsertmeısterleri súıemeldeýimen oryndaıdy. 29 shildede ótetin fınalda on úmitker maestro Domıngonyń ózi jetekshilik etetin «Astana Opera» sım­fonııalyq orkestri súıemel­deýi­men baq synaıdy. Qalyptasqan dástúr boıynsha qatysýshy jastardyń óneri sheteldik jetekshi teatrlardyń ókilderi en­gen qazylar alqasy sheshimimen baǵa­­la­nady. Olardyń qatarynda Karlo Felıche teatrynyń kórkemdik jetek­shisi (Genýıa, Italııa), «Astana Opera» teatrynyń shaqyrylǵan dırı­jeri Djýzeppe Akýavıva, Met­ro­polıten-operanyń kórkemdik ákim­shisi Djonatan Frend (Nıý-Iork, AQSh), Vena memlekettik operasynyń dırek­tory Domınık Meıer (Avstrııa), Kovent-Garden koroldik opera teatry­nyń kastıng-dırektory Pıter Marıo Katona (London, Uly­brı­tanııa), Parıj ulttyq ope­ra­synyń kastıng-dırek­tory Ilıas Sem­petonıdıs (Fran­sııa), Koroldik teatr­dyń kórkemdik jetekshisi Joan Matabosh, rejısser Marta Domıngo (Madrıd, Ispanııa), Chıka­go Lırıkalyq Operasynyń bas dırek­tory Entonı Freıd (AQSh), bas dırektor-Sofııa patshaıymnyń óner saraıynyń kórkemdik jetekshisi Davıd Lıvermor (Valensııa, Ispanııa), Bavarııa memlekettik operasynyń (Mıýnhen, Germanııa), Glaındborndyq opera festıvaliniń (Ulybrıtanııa), Lıll operalyq teatrynyń (Fran­sııa), Norvegııa ulttyq operasy men baletiniń kastıng jónindegi keńesshisi Pol Moe, Chılıde jáne basqa elderde túrli mádenı uıymdardyń kórkemdik keńesshisi, «Latyn Amerıka Operasy» uıymynyń vıse-prezıdenti Andres Rodrıges, Bonn teatrynyń kórkem­dik basqarma dırektory Karolın Vılpıýts (Germanııa) bar.  «Astana Opera» teatrynyń jetek­shi solısi, halyqaralyq baıqaý­lar­­­dyń laýreaty, tamasha talant ıesi Marııa Mýdrıakpen (soprano) bir­ge «Operalııa-2017» ba­ı­qaýyn­da otan­das­tarymyz Dámir Sádýa­qasov (tenor), Stanıslav Lı, Rasul Jar­maǵam­betov (barıton) óz ónerlerin ortaǵa salmaq. Koreıa, Qytaı, Japo­nııa, Ulybrıtanııa, Brazılııa, Ońtústik Af­rıka, AQSh, Italııa, Almanııa, Bol­garııa, Chehııa, Rýmynııa, Polsha, Mol­dova, Ýkraına, Reseı ánshileri ara­synda ótetin saıys osy jylǵy álem­degi eń iri mádenı oqıǵalardyń biri bolmaq.  «Operalııa» baıqaýynyń sharty boıynsha oǵan negizinen kez kelgen daýys túrin ıelengen (bastan bastap sop­ranoǵa deıingi) 18 ben 32 jas ara­lyǵyndaǵy ánshiler qatysa alady. Jalpy, júlde qory 180 000 AQSh dollaryn quraıdy. Erler men áıelder daýsy arasyndaǵy 1, 2 jáne 3 dárejeli júldelerden tys, mun­da R.Vagnerdiń jáne R.Shtraýstyń ope­ra­larynan úzdik oryndaǵany úshin B.Nılson atyndaǵy syılyq jáne sarsýelanany (operettaǵa jaqyn ıspan­dyq mýzykalyq-sahnalyq janr) oryndaý sheberligine belgilengen Pepıta Embıl de Domıngo jáne úlken Plasıdo Domıngo syılyǵy, kórer­men kózaıymy júldesi − «Rolex» kom­panııasynyń qol saǵattary jáne t.b. júldeler bar. Al «Rolex» kompanııasy óz kezegin­de dúnıejúzilik «Operalııa» baı­qaýyn osymen 16 jyl qatarynan usyný arqyly opera ónerine ózderi­niń árqashan adal bolyp qala bere­tin­dikterin dáleldeýde. Aıta ketý kerek, Plasıdo Domıngo 1982 jyldan bastap «Rolex» kompanııasynyń ókili bolyp tabylady jáne kompanııa kásibı turǵyda kemeldenýge umtylǵan jas daryn­dardy qoldaý men qamqorlyq kórsetý aıasyn munan da barynsha keńeıte túsýge múddeli.

Qarashash TOQSANBAI, «Egemen Qazaqstan»