Osy kúnderi Tájikstan astanasy álemdik saıasatshylardyń aýzynan túspeýde. О́ıtkeni, munda mańyzy zor saıası sharalar ótýde. Sonyń eń bastysy – alda bolatyn Táýelsiz Memleketter Dostastyǵynyń 20 jyldyǵyna arnalǵan mereıtoılyq sammıt. Oǵan Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev qatysady dep kútilýde.
Sammıt jumysy búgin, ıaǵnı senbi kúni bastalatyndyqtan, áýeli usynylǵan joba boıynsha onyń kún tártibinde 11 másele qaralatynyn aıta keteıik. Sonyń ishinde TMD-ǵa qatysýshy memleketter basshylarynyń uıymnyń 20 jyldyǵyna arnalǵan málimdemeleri, 20 jylǵy is-áreketterdiń qorytyndylary jáne perspektıvadaǵy mindetteri týraly saraptamalyq baıandamalar tyńdalady, sondaı-aq áýe qorǵanysy, 2012-2014 jyldardaǵy zańsyz mıgrasııaǵa tosqaýyl boıynsha, 1941-1945 jyldardaǵy Uly Otan soǵysynyń erlerin ulyqtaý jónindegi jáne t.b. kóptegen kelisimderge qol qoıylmaqshy.
Keshe TMD-ǵa qatysýshy Memleketter basshylarynyń sammıtine usynylatyn kún tártibiniń sońǵy jobasyn talqylaǵan Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń otyrysy bolyp ótti. Onda jumys toptarynda kelisilgen joba negizinen maquldandy.
Sonymen qatar, keshe Tájikstan astanasynda «Dýshanbe tórttigi» degen ataý alǵan – Aýǵanstan, Pákstan, Reseı jáne Tájikstan prezıdentteri Hamıd Karzaı, Asıf Álı Zardarı, Dmıtrıı Medvedev jáne Emomalı Rahmon kezdesip, saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytý týraly birlesken málimdemege qol qoıdy. Al bir kún buryn Iran Islam Respýblıkasynyń Prezıdenti Mahmýd Ahmadınejad kelip, Rogýn sý elektr stansasyn qalpyna keltirý boıynsha júrgizilip jatqan jumystardy kórip, nysandy qalpyna keltirýdiń birinshi kezegin ashyp berdi.
Mine, osyndaı sharalar ótip jatqan Dýshanbe qalasy úlken órleý ústinde. Kósheler muntazdaı etip tazartylǵan, el basshylary júretin negizgi kóshelerde TMD-ǵa múshe memleketterdiń týlary ilingen, qoǵamdyq jáne jekemenshik kólikterdiń júristerine shekteý qoıylǵan. Aspan álemi de jarqyryp ashylyp, osy kúnderde Dýshanbede jaınaǵan jarqyn kúnder tur.
Jalpy, Tájikstannyń ekonomıkalyq ahýaly qazir birshama durystalyp qalǵany baıqalady. Osydan tórt jyl buryn kelgenimizde mundaǵy kósheler ábden tozyp, úılerdiń syrty surqaılanyp, sáninen aırylyp turǵan edi. Adamdardyń kóńil-kúıiniń de barynsha pás ekenin ańdaǵanbyz. Qazirgi jaǵdaı ózgeshe sekildi. Ekonomıkalyq ilgerileýdiń aıtarlyqtaı ekenin ózge emes, úkimetti barynsha synaıtyn oppozısııalyq basylymdardyń ózi moıyndap otyrǵanyn kórdik. Adamdardyń júzine jylylyq enip, ómirge degen qushtarlyq oıanǵan.
Tájikstannyń Ulttyq merekesi – 9 qyrkúıek. 1991 jyldyń osy kúni Tájikstan Respýblıkasy óziniń táýelsizdigin jarııalaǵan. Sol kúnniń jáne TMD sammıtiniń qarsańyna munda dúnıe júzindegi eń bıik flagshtok ornatylyp, Tájikstannyń memlekettik týy 165 metrden jelbiredi. Onyń eni – 30, uzyndyǵy – 60 metr, jalpy aýmaǵy – 1800 sharshy metr. Tý kóterilgen kúni Prezıdent E.Rahmonnyń qolyna Gınnestiń rekordtar kitabynyń ókili «Dúnıe júzindegi eń bıikke kóterilgen tý» delingen arnaıy kýálik tapsyrdy. Al eldiń memlekettik eltańbasy 45 metr bıiktiktegi tuǵyrǵa ornatyldy.
Osy kúnderi munda Ortalyq Azııadaǵy eń úlken kitaphanalardyń biri ashyldy. Eldiń Prezıdenti Emomalı Rahmon da osy kúnderdiń qarsańynda Eýropa qaýymdastyǵy Halyqaralyq baılanystar jónindegi keńesiniń sheshimimen «HHI ǵasyr kóshbasshysy» degen qurmetti ataq aldy. «Eýronıýs» arnasynan Tájikstan týraly promo-rolık kórsetildi. Mine, osynyń bári Tájikstannyń elim dep eljiregen azamattarynyń báriniń kóńilin shat etýde.
Tájikstannyń Qazaqstanmen aradaǵy qarym-qatynasy da únemi órleý ústinde keledi. 2011 jyldyń alǵashqy jartysynda Qazaqstan men Tájikstan arasyndaǵy taýar aınalymy 233,5 mln. AQSh dollaryn qurady. Sonyń ishinde Tájikstannyń eksporty 27,2 mln., al ımport 206,3 mln. dollar. Saýda aınalymy jóninen Qazaqstan Tájikstan úshin TMD aýmaǵynda Reseıden keıingi ekinshi oryndy alady. Eki eldiń arasyndaǵy gýmanıtarlyq saladaǵy baılanystar da arta túsýde. Qazir Qazaqstan qalalarynda júzdegen tájikstandyq azamat túrli mamandyqtarǵa oqyp júr.
Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan» – Dýshanbeden.