Táýelsiz eldiń órkendeýine úles qosamyz

Erteń – Munaı-gaz kesheni qyzmetkerleriniń kúni «...Biz ózimizdiń ındýstrııalandyrý jáne ekonomıkany tehnolo­gııa­lyq turǵydan damytý jónindegi josparlarymyzdy naqpa-naq aıqyndap aldyq. Bizdiń baǵdarlamalarymyzdyń basty maqsaty – halyqtyń ál-aýqatyn nyǵaıtý...» Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynan.

* * *

«QazMunaıGaz» UK Basqarma tóraǵasy Qaıyrgeldi QABYLDIN: «TÁÝELSIZ ELDIŃ О́RKENDEÝINE ÚLES QOSAMYZ» Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1998 jylǵy 20 qańtardaǵy Jarlyǵyna sáıkes munaı-gaz kesheniniń qyzmetkerleri ózderiniń tól merekelerin resmı túrde qyrkúıek aıynyń alǵashqy jeksenbisinde atap ótedi. Munaı salasy – el ekonomıkasyn damytýdyń ózegi. Qara altyndy óndirý boıynsha 112 jyldyq tarıhyn artqa tastaǵan Qazaqstan álemdik rynokta kómirsýtektiń strategııalyq qoryna baı memleketterdiń qataryna enedi. Bolashaqta Qazaqstan álemniń eń iri munaı óndirýshi elderiniń ondyǵyna kiretin bolady. Qazaqstan Respýblıkasy munaı-gaz kesheni qyzmetkerleriniń merekesi qarsańynda táýelsiz elimizdiń bolashaǵy úshin asa mańyzdy osy salany damytýda erekshe oryn alatyn «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasy» AQ Basqarmasynyń tóraǵasy Qaıyrgeldi Qabyldınmen áńgimelesken edik. – Qaıyrgeldi Maqsutuly, Qazaqstan Res­pýblıkasynyń munaı-gaz kesheni qyz­met­kerleriniń kásibı merekesin bıyl qandaı jetistiktermen qarsy alasyzdar? – Bıyl munaıshylar úshin mereıli jyl. О́ıtkeni, áıgili Dossor ken ornynyń 100 jyl­dy­ǵy, Mańǵystaý munaıynyń 50 jyldyǵy, Qum­kól ken ornynyń 25 jyldyǵy el Táýel­siz­diginiń 20 jyldyq mereıtoıymen tuspa-tus keldi. Ulttyq kompanııa óziniń kásibı merekesin osyndaı mereıtoılarmen qatar jaqsy ná­tıjelermen qarsy alyp otyr. 2011 jyldyń basynan beri munaı jáne gaz kondensatyn óndirý 10,67 mln. tonnany qu­ra­dy, al tabıǵı gaz óndirý 1,4 mln. tonna boldy, bul ótken jyldyń kórsetkishimen salys­tyr­ǵan­da 2 paıyz artyq. Elimizdiń úsh munaı óńdeý zaýytynda shoǵyrlandyrylǵan munaı óńdeý kólemi 5,3 mln. tonna shamasynda. Ulttyq kompanııanyń óndiristik qyzmetiniń qorytyndysy onyń qarjylyq nátıjelerine de oń áser etti. Jalpy QMG boıynsha, aldyn-ala málimetterge qaraǵanda, 2011 jyldyń qań­tar-shilde aılarynda úlestik ádis boıynsha sho­ǵyrlandyrý qaǵıdatymen eseptegende el bıýd­jetine 251,7 mln. teńge salyq jáne basqa mindetti tólemder tólendi, munyń ózi ótken jyldyń osy merzimindegi kórsetkishten 16 paıyz artyq. Jalpy, elimizde «qara altyn» óndirý 20 jyldyń ishinde jyldyq mólsherin tórt esege kóbeıtti. «Qara altyndy» óndirý men eksport­taý­dyń álemdik deńgeıdegi jańa ortalyǵyn Qa­zaqstan dáıekti túrde qalyptastyryp keledi. Aýyz toltyryp aıtarlyqtaı aýqymdy sharaǵa «QazMunaıGaz» AQ-tyń qosyp otyrǵan úlesi qomaqty. Bizdiń boljam boıynsha, 2020 jylǵa deıin «QazMunaıGazdyń» munaı óndirý deńgeıi 2 esege derlik ulǵaıady. Aldaǵy 5 jyl ishinde shoǵyrlandyryp ón­di­rý kólemi, kompanııanyń birlesken kásip­oryn­dardaǵy qatysý úlesin eskergende, negizinen «eski» ken oryndaryndaǵy óndirý esebinen jylyna 22-23 mln. tonna deńgeıinde bolady dep oılaımyz. 2016 jyldan bastap jańa ken oryndary­nyń engizilýi esebinen «QazMunaıGazdyń» mu­naı­dy shoǵyrlandyryp óndirýin jyl saıyn ul­ǵaıtyp otyrý josparlanýda, bul rette 2020 jylǵa deıin ol jylyna 33,7 mln. tonna bolady. Osy oraıda Qazaqstan ekonomıkasynyń jetekshi salasynyń berik negizin salýǵa eńbegi sińgen munaıshy ardagerlerge shyn júrekten alǵysymdy bildirgim keledi. – «QazMunaıGaz» kompanııasynyń ha­lyq­tyń ál-aýqatyn arttyrýǵa erekshe mán be­retini kóp­shilikke aıan. Osy oraıda Aty­raý oblysynyń áleýmettik ahýalyn jaq­sartýǵa qandaı úles qosasyzdar? – Bizdiń kompanııa munaı-gaz ónerkásibiniń órkendeýine ǵana emes, sonymen birge, elimiz­diń áleýmettik damýyna serpin beretin joba­lar­dy iske asyrýǵa atsalysyp keledi. Sol sebepten, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń jyl saıynǵy joldaýlarynan týyndaıtyn basym baǵyttardy iske asyrýdan shet qalǵan emes. Osy oraıda mynany aıtar edim, otandyq kompanııa demeýshilik, qaıyrymdylyq kómekten basqa, jergilikti atqarýshy organdarmen tyǵyz baılanysta jumys isteıdi. Jáne elimizdiń ár aımaǵynda boı kóteretin áleýmettik nysandar qurylysyna qomaqty qarjy bóledi. Jalpy, sońǵy jyldary áleýmettik mańyzy basym 34 nysan iske qosyldy. Olardyń ishinde Atyraý qalasyndaǵy sporttyq-saýyqtyrý kesheni, Astana qalasyndaǵy «Dýman» qonaqjaı-oıyn-saýyq kesheni, Atyraý qalasy men Mańǵystaý oblysynda gazben jabdyqtaý júıesi sııaqty iri nysandar bar. Biz turǵyn úıler men basqa da áleýmettik nysandardy qarjylandyrýdy toqtatqan emespiz. Al naqty Atyraý oblysy boıynsha aıtar bolsam, 2002 jyldan beri Atyraý qalasy men Atyraý oblysynda áleýmettik maqsattaǵy 21 nysannyń ýaqytynda salynyp, paıdalanýǵa berilýine úles qostyq. Bıyl da Dossorda balabaqsha, Munaıshy kentinde, Jańaózende mektep, Kendirli demalys aımaǵynda Medı­sı­na­lyq-ońaltý ortalyǵy men balalar saýyq­tyrý lageri, Jetibaıda sport kesheni, óner mektebi men balabaqsha jáne munaıshylar jataqhanasy salynyp, paıdalanýǵa berildi. – Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy boıynsha «Qaz­Mu­naı­Gaz» kompanııasynda iske asyrylyp jatqan jobalar halyqqa ne beredi? – Bul baǵdarlama boıynsha biz úsh jobanyń iske asyrylýyna qatysyp, osy maqsattaǵy ny­sandardyń qurylysyn yrǵaqty júrgizý úshin jumys isteýdemiz. Birinshi joba – Elbasynyń ózi arnaıy qatysyp, irgetasyn qalaǵan Aqtaý qalasyndaǵy jol bıtýmdaryn óndirý zaýyty. Ol iske qosylǵan soń jylyna 400 myń tonna jol bıtýmyn óndirmek. Zaýyt qurylysyn júrgizý barysynda ýaqytsha 900 jumys orny ashylmaq, al zaýyt iske qosylǵan soń 325 tu­raqty jumys orny qurylady. Ekinshisi – «Beıneý – Bozoı – Shymkent» magıstraldy gaz qubyrynyń qurylysy. Onyń iske asyrylýy Qazaqstannyń ońtústik óńirin gazben úzdiksiz qamtamasyz etip, elimizdi kórshiles О́zbekstannan alynatyn gazǵa táýeldi­lik­ten aryltady. Jáne bir mańyzdylyǵy sol, bul joba Qytaı baǵytynda jańa eksporttyq baǵyt ashýǵa mol múmkindik ashqaly otyr. Gaz qubyry Mańǵystaý, Aqtóbe, Qyzylorda jáne Ońtústik Qazaqstan oblystarynyń aýmaǵy arqyly ótedi. Qazaqstandyqtardy qoljetimdi gazben qam­ta­masyz etý úshin «QazMunaıGaz» kompanııasy «Qa­zaq­stan-Qytaı» magıstraldyq gaz qubyrynyń úshinshi jelisin, «Beıneý-Bozoı-Shymkent» ma­gıs­traldyq gaz qubyryn salýdy josparlaýda. Úsh oblysty qosymsha gazdandyrý búkil elde gaz taratý jelisin keńeıtedi. Bul oraıda gazdy ishki jyldyq tutyný 2020 jylǵa qaraı 23,8 mlrd. tekshe metrge deıin ósedi. Bul úshin tabıǵı resýrstar bizde jetkilikti. Qazirgi ýaqytta gazdyń belgili bir kólemi kórshi elderdegi «Gazprom» AAQ jáne «О́zbek­mu­naıgaz» UMK gaz kóligi uıymdarymen ónim almasý operasııalary sheńberinde bizdiń ım­port­qa táýeldi dep atalatyn oblystarǵa: Alma­ty, Jambyl, Ońtústik Qazaqstan jáne Qostanaı oblystaryna jetkiziledi. Osy jaqynda ǵana Túrkistanda «Beıneý – Bozoı – Shymkent» jelilik gaz qubyrynyń qurylys jumystaryn bastaý jáne gaz taratý stansasynyń qurylysyna kapsýla salý rásimi ótkizildi. Bul – «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasynyń Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna qosqan taǵy bir úlesi. Gaz qubyryn salý kezeńinde 3 myńnan astam maman jumysqa ornalastyrylady, al ony paıdalaný kezinde 600-ge jýyq turaqty jumys ornyn qurý josparlanýda. Úshinshi joba – Atyraý munaı óńdeý zaýytyn jańǵyrtý sheńberinde iske asatyn, jalpy somasy 1 mlrd. 130 mln. AQSh dollary bolatyn hosh ıisti kómirsýtekterin óndirý kesheniniń qurylysy. Atalǵan zaýytta buǵan deıin de Elbasynyń tikeleı qoldaýymen jańǵyrtý jumystary júrgizilip, janar-jaǵar maı óndirý sapasy jaqsardy. – «QazMunaıGaz» kompanııasynyń elimizde ıgerip jatqan jańa ken oryndary jaıly aıtyp berseńiz. – Bizdiń maqsatymyz – munaı qory jáne munaı óndirý boıynsha álemniń 30 iri munaı-gaz kompanııalarynyń qataryna ený. Bul baǵytta biz resýrstyq baza men munaı óndirý kólemin ulǵaıtý boıynsha jumys júrgizip jatyrmyz. Máselen, ótken jyly Lıman barlaý blogynda mol munaı qory tabyldy. Muny uzaq jylǵy josparly jumystardyń, keshendi zertteýlerdiń jáne qomaqty ınvestısııalar­dyń nátıjesi dep aıta alamyz. Aldyn-ala esep­teýlerge qaraǵanda, jańa bloktaǵy óndi­ri­letin qor kólemi 8,5 mln. tonnany quraıdy. Sondaı-aq, seısmıkalyq barlaý jumys­ta­ryn­da ınnovasııalyq ádisterdi qoldanýdyń ar­qa­synda aǵymdaǵy jyldyń mamyr aıynda Aq­tóbe janyndaǵy О́riktaý ken ornyndaǵy KT-2 karbonat qabatynan alǵash ret munaı jáne gaz aǵyny alyndy. Perspektıvaly geologııalyq qor aýqymy 200 mln. tonnadan astam bolyp otyr. Bul sońǵy 20 jyl ishindegi qurlyqtaǵy birinshi jetistik. Menińshe, muny elimizdiń táýelsizdik jyldarynda qol jetkizgen jetistikter «qorjy­nyna» qazaqstandyq geologtar men munaıshylar qosqan laıyqty úlesi deýge ábden bolady. – Ulttyq munaı kompanııasynyń qaty­sýy­men iske asyrylatyn Kaspıı qubyr tar­tý konsorsıýmyn (KQK) keńeıtý jobasy jóninde aıtyp ótseńiz. – Kaspıı qubyr tartý konsorsıýmyn (KQK) keńeıtý jobasy – Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵynda qol jetkizgen asa mańyzdy joba­lardyń biri. Bul joba Kaspıı aımaǵynyń iri ken oryndaryn damytý úshin de asa mańyzdy. «Teńiz-Novorossıısk» qubyry munaı ta­sy­mal­daý shyǵyndaryn balama eksporttyq baǵyt­tar­men salystyrǵanda aıtarlyqtaı azaıtady. Bul qubyr qazaq jerinen, sonyń ishinde, Kaspıı jaǵalaýyndaǵy ken oryndarynan óndirilgen munaıdy álemniń munaı bazaryna tóte jolmen tasymaldaýǵa arnalyp otyr. Onyń jobalyq qýatyn arttyrý úshin 2010 jylǵy 15 jeltoqsanda Máskeý qalasynda KQK aksıonerleri jobany ınvestısııalaý jóninde kesimdi sheshim qabyldady. KQK-ny keńeıtý jobasy Qazaqstan men Reseı munaıynyń kúnnen-kúnge artyp otyrǵan kólemin eksporttaý úshin magıstraldy munaı qubyrynyń mehanıkalyq ótkizý qabiletin jylyna 28 mln. tonnadan 67 mln. tonnaǵa deıin arttyrýdy kózdeıdi. Atalǵan joba úsh kezeńde júzege asyrylyp, 2015 jyly aıaqtalmaq. Munaı qubyry eki eldiń aýmaǵy arqyly ótedi. Jalpy, Atyraý oblysy­nyń ekonomıkasyna 1 mıllıard dollar shama­syn­da ınvestısııa quıylady. Jobany júzege asyrý barysynda 3000-nan astam ýaqytsha ju­mys oryndary jáne keıinnen joba aıaqta­l­ǵan­da 350 turaqty jumys oryndary qurylady. Keńeıtý jobasynyń júzege asyrylýy Qazaq­stan-Reseı elderiniń energetıkalyq saladaǵy yntymaqtastyǵynyń damýyna belsendi ári serpindi yqpal etetin bolady. – Qaıyrgeldi Maqsutuly, qazaqstandyq úlesti damytý boıynsha júrgizilip jatqan jumys jóninde ne aıtasyz? – «Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý», «Bıznestiń jol kartasy-2020» sııaqty baǵdarlamalar negizinde jańadan qolǵa aly­nyp jatqan qaı ónerkásip, óndiris orny bol­masyn mashına jasaý salasynyń ónimderine úlken suranys tanytyp otyr. Osy oraıda «QazMunaıGaz» ulttyq kompa­nııasynyń otandyq munaı-gaz mashına jasaý salasyn damytýǵa basym mán berip otyr­ǵandyǵyn atap ótý qajet. Bıylǵy jyldyń aqpan aıynda 2011-2013 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblıkasyn­da munaı-gaz mashına jasaý salasyn damytýda «QazMunaıGazǵa» qoldaý kórsetý baǵdarlama­sy bekitildi. Baǵdarlamaǵa sáıkes Qazaqstanda 35 jańa jabdyqtar túrin shyǵarýdy uıym­dastyrý josparlanyp otyr. Bul jumys istep turǵan otandyq óndiris ónimine suranysty arttyryp, jańa óndiris oryndarynyń ashy­lýy­na, jumyssyzdar sanyn azaıtýǵa, sondaı-aq atalǵan sala óndiristeriniń arzan baǵaǵa ári jaqyn jerden qajet quraldaryn alýyna septigin tıgizedi. «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasy Qazaq­stan mashına jasaýshylar odaǵymen birlese otyryp, munaı-gaz mashınalaryn jasaýdy da­my­tý jóninde úlken jumys júrgizýde. Osynyń nátıjesinde Qazaqstanda munaı-gaz mashına­larynyń 350 túrin shyǵarý jolǵa qoıyldy. Sonymen qatar «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasynyń Ǵylymı-tehnıkalyq keńesi de bul máselege erekshe mártebe berip, 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan «QazMunaıGaz» UK» AQ ınnovasııalyq-tehnologııalyq damytý baǵdar­la­masyn bekitti. Bul baǵdarlamanyń maqsaty ón­diris tıimdiligi men eńbek ónimdiligin art­tyrý úshin ınnovasııalar engizý bolmaq. Negizgi mindetimiz óndiristiń tehnologııalyq úrdisiniń deńgeıin arttyrý bolyp tabylady. – Qazirgi kezde ǵylymı-tehnıkalyq jáne ın­novasııalyq jańalyqtar basty nazarda eke­ni belgili. Osy oraıda «QazMunaıGaz» kom­pa­nııasynyń jańa tehnologııalar men ın­no­va­sııa­lardy tartý boıynsha qandaı josparlary bar? – Iá, tabıǵı resýrstardy jańa tehnologııa­larsyz ıgerý múmkin emes. Bul rette «Qaz­Mu­naı­Gazdyń» 2015 jylǵa deıingi damý jospa­ryn­da jalpy somasy 45 mlrd. teńgege ınno­va­sııalyq jobalar ázirleýge shyǵystar kózdelgen. Biz «QazMunaıGaz» ınnovasııalyq uıymdar tobyn, ıaǵnı ınnovasııalyq klaster qurýdy josparlap otyrmyz. Birinshiden, bul jańa tehnologııalar qol­da­ný jónindegi qyzmetkerlerimizdiń biliktiligin arttyrýǵa ári stýdentterdi oqytýǵa múmkindik beredi. Ekinshiden, bul jańa tehnologııalardy ónerkásiptik synaýdan ótkizý, ózindik ǵylymı-tehnıkalyq jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystar júrgizý múmkindigi. Bul oraıda rentabeldiligi tómen ken oryndaryn jańa tehnologııalardy synaqtan ótkizetin polıgondar retinde paıdalaný usynylady. Úshinshiden, onyń oń nátıjelerin óndiriske keńinen engizýge bolady. Kompanııa qabyldaǵan ınnovasııalyq-teh­no­logııa saıasaty sheńberinde ǵylymı-tehnı­ka­lyq jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq jumys­tar­ǵa shyǵystardy kúrt kóterý josparlanýda – 2015 jyly 8,9 mlrd. teńge, 2020 jyly 11,5 mlrd. teńge. 2015 jylǵa qaraı ınnovasııalar esebinen 2 mlrd. dollardan astam mólsherde, al 2020 jyly 2,9 mlrd. dollar derlik qosymsha tabys alý kútilýde. Innovasııalar esebinen eńbek ónim­diligin arttyrý 1 adamǵa shaqqanda 521 myń AQSh dollaryn quraıdy, ıaǵnı 2010 jylǵa qaraı 2 eseden astam ósim beredi. Osy maqsattarǵa jetý úshin «Aqparattyq tehnologııalar parki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń aýmaǵynda Munaı jáne gaz ın­jenerııasy ınstıtýty men Aqparattyq tehnologııalar ınstıtýtyn, sondaı-aq Qazaq munaı jáne gaz ınstıtýty janynda ǵylymı-zertteý ortalyǵyn qurý josparlanýda. Instıtýttar bir mezgilde 2000 stýdentti, magıstrantty jáne doktoranttardy oqytyp, 250 zert­teý­shi­niń jumysyn qamtamasyz etýge eseptelgen. Osy jobalardyń negizgi mindetteri – ın­no­va­sııalyq tehnologııalar qurý, munaı-gaz sala­syn­daǵy otandyq ǵylymı-zertteý jáne táji­rı­belik-konstrýktorlyq ázirlemelerdi damytý, óndiristik úderisterdi avtomattandyrý, munaı­gaz jáne basqa da salalarǵa arnalǵan tehno­lo­gııalardy qoldaný bolyp tabylady. – Barlyq iske asyrylatyn jáne kóz­de­lip otyrǵan jobalardyń tabysty bolýy bas­qa­rý­shy jáne óndiristik personalǵa baı­la­nys­ty. О́tken jyly «QazMunaıGazdyń» atyna kadr saıasatyna qatysty birtalaı syn aı­tyldy. Osy ýaqyt ishinde qandaı ózgeris bar? – Kompanııa tabystarynyń basty faktor­lary – qazirgi zamanǵy ınnovasııalar engizý, eńbek ónimdiligin jáne básekege qabilettilikti arttyrý, onyń ishinde qyzmetkerlerimizdiń biliktiligin arttyrý. Qazirgi tańda «QazMunaıGaz» kompanııasy tobynda 64 myńnan astam qyzmetker jumys isteıdi, olardyń 89 paıyzy – óndiristik personal. О́ziniń óndiristik qyzmetin kompanııa Qazaq­stannyń barlyq aımaqtarynda júrgizýde. Ne­ǵurlym ókildigi basym aımaq, árıne, Mań­ǵystaý, Atyraý oblystary. «QazMunaıGaz» kompanııasy tobyndaǵy personaldyń ortasha jas mólsheri 37 jas, munaı-gaz salasyndaǵy jumys ótili – 16 jyl, personaldyń 49 paıyzynda joǵary bilim bar. Personaldy jumysqa qabyldaýdy ashyq júrgizý, qoıylatyn talaptarǵa saı bolýy, bar­lyq úmitkerlerge birdeı múmkindik berý máselesine úlken kóńil bólinedi. Qazirgi tańda «QazMunaıGaz» UK resmı saıtynda (www.kmg.kz) barlyq bos oryndar týraly jarııalanym beriledi, onda kez kelgen nıet bildirgen adam úmitkerlerge qoıylatyn talaptar boıynsha tolyq aqparat alyp, óz túıindemesin on-laın rejiminde toltyra alady. Úmitkerlerge test júrgizýdi «Samuryq-Qazyna» korporatıvtik ýnıversıteti júrgizedi, bul úmitkerlerdiń kásibı sapasyn baǵalaýda ádildik saqtaýǵa múmkindik beredi. 2008-2010 jyldary kezeńinde kompanııa 1 218 joǵary oqý oryndary túlekterin jumys­qa qabyldady, olardyń ishinde 951-i – otandyq joǵary oqý oryndarynyń túlekteri, «Bola­shaq» baǵdarlamasy boıynsha jumysqa qabyl­danǵan túlekter – 70 adam. 2009 jyly «QazMunaıGaz» kompanııasy «KAZENERGY» qaýymdastyǵy qyzmetiniń sheń­berinde munaı-gaz salasyna arnalǵan kásiptik standarttar ázirleý jóninde qanat­qaqty jobaǵa bastama jasady. Jobanyń negizgi maqsaty – ártúrli maman­dyq­tar boıynsha qyzmetkerlerge olardyń biliktigi men quzyrettiligine qoıylatyn qazirgi zamanǵy talaptar belgileý. Qazirgi kezde jıyntyqtap alǵanda, qara­paıym jumysshydan bastap munaı-gaz óndi­rý­shi kásiporyn dırektory qyzmetine deıin 160 laýazymdy qamtıtyn «Munaı jáne gaz óndirý» bıznes baǵyty boıynsha 55 kásiptik standart ázirlendi. Qanatqaqty jobanyń nátıjesine Eýro­odaq sarapshylary joǵary baǵa berdi. Olar­dyń pikirinshe, kásiptik standart ázirleý ádistemesi ınnovasııalyq qaǵıdattyń qatań saqtalýymen erekshelenedi, óıtkeni ol kásiptik qyzmetti keshendi túrde zertteýge negizdelgen. Sóıtip, kompanııa táýelsiz Qazaqstannyń biliktilik jiktemesiniń ulttyq júıesin qurýǵa óz úlesin qosýda. Budan basqa «QazMunaıGaz» UK» AQ Qa­zaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne áleýmettik qoldaý mınıstrligi, Qazaqstan «Atameken Oda­ǵy» ulttyq ekonomıkalyq palatasynyń qol­daýymen ótkizilgen «Eń úzdik jumys berýshi – basqarýshy kompanııa» nomınasııasy boıynsha «Senim-2010» baıqaýynda jeńimpaz atandy. – Táýelsizdik jyldary qazaqstandyq kom­panııalar ulttyq rynokta tabysqa jetýmen qatar, jalpy dúnıejúzilik rynokty moıyndata aldy. Álemdik rynokta básekege qabiletti bolý úshin onyń ishinde basqarý salasyndaǵy halyqaralyq standarttardy engizý qajet ekeni belgili. Osy rette jasa­lyp jatqan jumystarǵa toqtalsańyz. – Iá, kóptegen kompanııalar, olardyń ishinde «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasy, qazirgi basqarý ádisteriniń birazyn qaıtadan qarap shyqty. Halyqaralyq básekege qabilettilikti qalyptastyrýda, bizdiń kompanııa, meniń oıym­sha, halyqaralyq talaptarǵa sáıkes korporatıvtik basqarýdy damytýda edáýir ról atqardy. «Korporatıvtik basqarý» degenimiz ne? Bul – damyǵan elderde qabyldanǵandaı, syrtqy dúnıemen – aksıonerlermen, ınvestorlarmen, jurtshylyqpen qatynas jasaý ǵana emes, sonymen birge kompanııa ishindegi basqarý jáne baqylaýdyń tetikteri men rásimderi. Korporatıvtik basqarýǵa senimdilikti art­tyrý jáne onyń deńgeıin kóterý maqsatynda eń ozyq halyqaralyq tájirıbe talaptaryna sáıkes «Standard&Poors» reıtıngi agenttigi «GAMMA» 4+ deńgeıinde korporatıvtik basqa­rý reıtıngin belgiledi. Bul rette ashyqtyq deńgeıiniń joǵarylaýy jáne ishki aýdıt jaǵdaıynyń jaqsarýy nátı­jesinde «Ashyqtyq, aýdıt jáne táýekeldi bas­qa­rý» quramdas bóligi boıynsha balldyń osy­nyń qarsańynda “5”-ten “5+” deıin kóteril­gendigin aıta ketken jón. «QazMunaıGaz» kompanııasynyń basqarý deńgeıiniń joǵary ekenin qarjylyq kórset­kish­ter de dáleldeıdi. Mysaly, 2010 jyly jıyntyq paıda 305 mlrd. teńgeden asty, bul josparǵa qaraǵanda 235 paıyzdy quraıdy jáne 2009 jyl­ǵy paıdadan 2,7 ese artyq. Bul rette, munaıǵa baǵa konıýnktýrasynyń álemde qolaıly bolǵanyn atap ótý kerek. Kompanııa qyzmetiniń rentabeldiligi 2010 jyly jos­parlanǵany 6,7 paıyz bola tura, 14,8 paıyzdy qurady. Korporatıvtik basqarýdy damytýdyń mańyz­dy ekenin eskere otyryp, biz odan ári de korporatıvtik basqarýdy eń ozyq álemdik tájirıbe úlgilerine deıin jetkizýge, ıaǵnı odan saıyn jetildirýge atsalysamyz. Osy másele, ásirese, «QazMunaıGaz» kompanııasynyń keıbir enshiles uıymdarynyń qor rynogyna aldaǵy ýaqytta shyǵýyna baılanysty ózekti bolyp otyr. – Elbasy Jarlyǵymen bıyl Táýelsiz­diktiń 20 jyldyǵy atalyp ótiledi. Osy kezeńde elimiz ekonomıkalyq jetistikterge qol jetkizip, úlken asýlardy baǵyndyrdy. «QazMunaıGaz» kompanııasynyń osy jyldardaǵy jumysyna kóńilińiz tola ma? – Elimiz Táýelsizdigimizdiń 20 jylyn aıtý­ly jetistiktermen qarsy alyp otyrǵanyna bárimiz kýámiz. Elimizdiń ekonomıkasy daǵda­rys­tan shy­ǵyp qana qoıǵan joq, ındýstrııa­lyq-ınnova­sııa­lyq damý jolyna batyl qadam jasady. Bul – Elbasymyzdyń kóregen saıasa­tynyń arqasynda durys jolǵa qoıylǵan ba­ǵyttyń nátıjesi. Bizdiń kompanııa da aıtarlyqtaı jetistikterge qol jetkizdi. El eńsesin tik ustaýǵa munaı-gaz salasynyń qosar úlesi aýqymdy bolǵandyqtan, bizge artylyp otyrǵan úmit te, jaýapkershilik te úlken. Áńgimeniń basynda aıtqanymdaı, bıyl Dossor ken ornyndaǵy ónerkásiptiń 100 jyl­dy­ǵynyń, Mańǵystaý oblysynda munaı-gaz ken oryndarynyń 50 jyldyǵynyń, Qumkól munaı kózi ashylýynyń 25 jyldyǵynyń Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵymen tuspa-tus kelýi de tarıh sabaqtastyǵy, jaqsylyq úndestigi bolsa kerek. Jańa ken oryndaryn barlaý, óndirý, ashý jáne ıgerý, elimizdiń negizgi magıstraldaryn salý, halyqaralyq rynoktarǵa shyǵý, osyndaı ushan-teńiz baılyqty ıgerý – bizdiń mańdaıy­myzǵa jazylǵan, enshimizge tıgen amanat. Bizdiń mindetimiz – barǵan saıyn keńeıip kele jatqan munaı kókjıegin el múddesine, muqtajyna jaratý. Kezinde aǵa býynnyń salyp ketken izinen jańylmaı, olardyń ónegeli isterin, dástúrin, eńbek joldaryn abyroımen jalǵastyryp, teńdessiz alyp kenishterdi ıgerip jatqan munaıshylarǵa zor densaýlyq, baıandy baqyt jáne uzaq ómir, elimizdiń erteńi jolyndaǵy eńbekterine jańa jetistikter tileımin. – Áńgimeńizge rahmet. Mereke qutty bolsyn! Áńgimelesken Joldasbek ShО́PEǴUL.