Bolashaq bıotehnolog

Oqýshylar arasyndaǵy túrli olımpıadalar men ǵylymı baıqaýlarǵa úzbeı qatysyp kele jatqan Nurlannyń armany – bıotehnolog bolý. Onyń basqa salalarǵa qaraǵanda nátıjesi uzaq ýaqytty kúttiretin, mehnaty men beıneti mol ǵylym soqpaǵyn tańdap alýy kezdeısoq emes. Bir jaǵynan, aýyldyq mektepte bıolog bolyp jumys isteıtin áke jolyn jalǵastyrýdy murat tutsa, ekinshi jaǵynan, ǵylymǵa degen qushtarlyǵynyń oıanýyna Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń professory, hımııa ǵylym­darynyń doktory Vladılen Polıakov sebep­ker boldy. Vladılen Vasılevıch terek aǵa­shy­nyń búrshikterinen efır maıyn alý jańa­lyǵymen ǵylymı ortaǵa jaqsy tanys. Ol jas shákirtteriniń arasynan Nurlannyń óz be­timen izdengishtigin, elgezektigin baı­qap, tyń jobany birlesip júzege asyrýǵa erek­she yqylas qoıdy. Baǵyt-baǵdarlar berip, jan­keshti, tynymsyz eńbek arqyly ǵana ǵy­lym­nyń qııa shyńyna shyǵýǵa bolatynyn uqtyrdy. Jýyrda kópten kútken qýanyshty habar Reseıdiń Barnaýl qalasynan jyl qusyndaı saǵyndyryp jetkende, qart ǵalym erekshe tolqydy. Fızıka, hımııa, bıologııa, matematıka pánderi boıynsha ótken halyqaralyq ǵylymı baıqaýdyń alǵashqy týryna 1300-den astam oqýshy qatysyp, sońǵy saıysqa 80 úmitkerdiń ǵana joldama alýy básekelestik ortanyń asa tartysty bolǵanyn baıqatty. Nurlan munda pııaz qabyqshasynan jasalǵan fıtopreparattyń bıologııalyq aǵzalardyń ósýin jyldamdatatyn jáne olardy radıoaktıvti sáýlelerden qorǵaıtyn paıdalylyǵyn naqty mysaldarmen dáleldep berdi. Múıizi qaraǵaıdaı ǵalymdardan quralǵan qazylar alqasy onyń ǵylymı jobasynyń ózektiligin joǵary baǵalap, birinshi orynǵa laıyq dep sheshti. Eń basty syılyq retinde Altaı memlekettik polıtehnıkalyq ýnıversıtetinde tegin oqý múmkindigi usynyldy. – Fıtopreparatty ǵylym tilinde «fla­vo­noıd» dep ataıdy. Ony túzilýi bir­­neshe kezeńnen turatyn kúrdeli prosess bolǵandyqtan ári hımııalyq jolmen alyna­tyndyqtan, teorııalyq bilimniń mol­dy­ǵyn, shydamdylyqty, tózimdilikti qajet ete­di. Jetekshim óte tájirıbeli hımık. Meni ǵylymnyń tylsym syrlaryna talmaı úıretip keledi, – deıdi Á. Dosmuhambetov atyndaǵy oblystyq daryndy balalarǵa mamandandyrylǵan gımnazııa-ınternattyń 11-synyp oqýshysy N. Janǵalıev. Onyń aıtýynsha, sarymsaq qabyqshasy sýǵa qaınatylǵannan keıin flavonoıdtyń qoımaljyń tunbasy paıda bolatyn kóri­nedi. Ony suıyltý úshin jarty saǵattaı etıl spırtine ustalynady. Aqyr sońynda qoı­maljyń zat sýdan bólinip alynyp, da­ıyn ónim túziledi. Efır maıyna baı sarymsaq qura­mynan alynǵan erekshe zat ósimdik aýrý­laryna qarsy qoldanylsa, zııankestik qasıet­terin joıatyny, kerisinshe, bıdaıdyń ósýi jyldamdaıtyny tájirıbe arqyly qýat­talǵan. Uzaq ýaqyt júrgizilgen zertteý­ler nátıjesinde aýyl sharýashylyǵymen qa­tar, medısınada, bıologııanyń ózge salala­ryn­da da qoldanýǵa bolatynyn kórsetip otyr. Alǵashqy aıaqalysynan mol úmit kút­tirgen bilimdi jas taǵy bir tyń joba aıasynda ǵylymı izdenisin jalǵastyryp keledi. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan» Soltústik Qazaqstan oblysy