Astanadaǵy Nazarbaev ýnıversıtetinde termoıadrolyq zertteýlerge baılanysty halyqaralyq semınar ótti. Ol el táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnaldy. «Tokamak KTM» qazaqstandyq termoıadrolyq materıaltaný reaktoryn qurý ınnovasııalyq jobasy» degen taqyrypta ótken sharada basqarylmaly termoıadrolyq sıntez ben termoıadrolyq materıaltaný salasyndaǵy jetistikter tóńireginde pikir almasyldy.
Semınardyń atalmysh ýnıversıtette ótkizilýi kezdeısoq emes. Bul ýnıversıtet – Qazaqstan Respýblıkasynyń aldyńǵy qatarly joǵary oqý oryndarynyń biri. Munda KTM-da jumys isteıtin bolashaq mamandardy daıyndaýmen qatar, termoıadrolyq sıntez ben qoljetimdi energetıkanyń jańa tehnologııalaryn endirý kózdelip otyr.
Semınarǵa akademık E.P.Velıhov bastaǵan reseılik delegasııa, Eýroatom ókilderi, Italııanyń ENEA ǵylymı ortalyǵynyń, AQSh-tyń Prınston ýnıversıteti plazmo-fızıkalyq zerthanasynyń, Koreıa Respýblıkasynyń Termoıadrolyq zertteýler ulttyq ınstıtýty men ITER jobasynyń Koreıa Respýblıkasyndaǵy dıreksııasynyń ókilderi qatysty. Bul uıymdardyń barlyǵynda ámbebap tokamaktar jumys istep tur. Olardyń tájirıbesi óz kezeginde qazaqstandyq «Tokamak KTM» kesheninde júrgiziletin ǵylymı zertteýlerde qoldanylatyn bolady.
Qazaqstan ıadrolyq otynnyń eń qýatty jetkizýshisi bolyp tabylady. Biraq otyndy tek jetkizip qana qoıýdyń tıimsiz ekenin aıta ketý kerek. Sońǵy ónimdi jetkizý kerek, al bul, eń aldymen, atom elektr stansalarynda óndiriletin elektr qýaty. Qazaqstannyń atom elektr energııasyn jetkizetin kúni áli keledi, bul sizderdiń elderińiz úshin ábden múmkin keleshek, dedi akademık E.Velıhov óz sózinde.
«Tokamak KTM» qazaqstandyq materıaltaný reaktory ǵylymnyń, tehnıka men tehnologııalardyń zamanaýı baǵyttaryn damytý jáne joǵary bilikti ǵylymı jáne ınjenerlik kadrlar daıyndaý úshin qurylýda. 2011 jyly 5 qyrkúıekte qazaqstandyq «Tokamakta» alǵashqy plazma alyndy. Qazirgi tańda «Tokamak KTM» reaktoryn iske qosýǵa daıyndaý jáne jalpy keshendi paıdalanýǵa berý jónindegi jumystar men tájirıbeler júrgizilýde.
Venera TÚGELBAI.