Ekonomıka men saıası reformalardy teńestiretin ýaqyt

Parlament Májilisiniń depýtat­tary Q.Sultanov, S.Ahmetov, M.Áshimbaev jáne T.Hıtýov saparmen Mańǵystaý oblysynda júr. Memleket basshysynyń kezek­ti Joldaýyn talqylaý jáne túsindirý, sondaı-aq, Elba­sy­nyń bılik tarmaqtary ara­syn­da ókilettikterdi bólý máse­le­leri jónindegi Úndeýin talqy­laýdy maqsat etken sapar ba­rysynda oblystaǵy birqatar ujymdarda bolyp, jurtshy­lyqpen kezdesýler ótkizilýde. Memleket basshysy N.Nazarbaev «Qazaqstannyń Úshinshi jań­ǵyrýy – jahandyq básekege qabilettilik» at­ty Joldaýynda negizgi basymdyqtar qatarynda «jańa eýrazııalyq logıs­tıkalyq ınfraqurylymdy damytý­dy» atap ótýmen qatar, Transka­spıı dálizi boıynsha tasymaldaý kólemi­niń úlkeıýine baılanysty Quryq portyn salýdyń ekinshi kezeńi – avtomobıl ótkeli qurylysyn júzege asyrýdy tapsyrdy. Teńiz jaǵalaýynda ornalasqan Mańǵys­taý óńirinde kólik-logıstı­kalyq baǵytta áńgime qozǵaǵanda tildiń aldymen teńizge kelip tireletini belgili. Aqtaýdaǵy «teńiz qaqpasy» atanǵan halyqaralyq teńiz-saýda porty – bul saladaǵy irgeli mekeme. Shet elder­men sý joly arqyly saýda-sattyq, tasymal baılanysyn jol­ǵa qoıǵan jáne ol baılanystardy zama­naýı tur­ǵyda jetildire túsýdi, ju­mys qarqy­nyn arttyrýdy qolǵa alǵan ujymda jadyraı aıtar jańalyqtar jetkilikti. Parlament depýtattary Aqtaýǵa saparlaryn «Aqtaý halyqaralyq teńiz-saýda portyna» baryp, jumys barysymen, porttyń búgingi tynys-tirshiligimen tanysýdan bastady. Árqaısysy «qalanǵan bir kirpish» bolyp ár bólimde eńbek etip júrgen ujym qyzmetkerlerimen kezdesip, Elbasynyń jýyrdaǵy Úndeýi men Joldaýyn túsindirdi. Májilis depýtattary Aqtaý­daǵy Sh.Esenov atyndaǵy KMTjIÝ ǵımaratynyń májilis zalynda Mań­ǵystaý oblysy aktıvimen, ýnı­ver­sıtet qyzmetkerlerimen jáne stý­dent­termen kezdesti. «Bizdiń bar­lyq ıgilik-jetistikterimiz elimiz­diń táýelsizdiginen bastalyp tur, táýel­sizdik – bizdiń eń basty irgetasymyz. Biz, ásirese, jastar elimizdiń er­teńin jasaý úshin aldymen, ótken tarıhty tereń túsinip, táýelsizdikti qas­ter­lep, sezine bilýimiz qajet. Búgin­gi múm­kindikterdiń qalaı, qandaı qıyn­dyq­tarmen kelgendigin uǵynýy tıis. El­basy­nyń bıylǵy Joldaýy – táýel­siz­­diktiń 25 jyldyǵynda jasa­ǵan baıan­da­masynyń jalǵasy dep aıtar edim, óıtkeni, Jol­daýda bizdiń halqymyzdyń bola­shaǵy negizdelip otyr, alapat zaman­da, dúnıejúzilik qaıshylyqtar zama­nynda biz bolashaǵymyzdy qalaı jasaı­myz, kóshten qalmaý úshin bar­lyq múmkindikterdi jasaıtyn adamı kapıtal, adam sanasy, adamnyń múm­­kindigi, adamnyń bilimi jáne qabi­let-qarymy. Elbasy dúnıejúzilik deń­geıde básekege qabiletti, laıyq­ty bolýymyz kerektigin aıtty. Oǵan tek bilimmen ǵana qol jetkize ala­myz. Qazaqstannyń búgingi halyqara­lyq bedelin Elbasy tek bilim-biliktiń arqasynda qalyptastyra aldy», – degen Q.Sultanov eldi táýelsizdiktiń beriktigi úshin eńbek etýge, jastardy otansúıgishtikke jáne tereń bilim alýǵa shaqyrdy. Májilismen M.Áshimbaev kons­tıtýsııalyq reforma men Joldaý jaıly tereńirek baıandady. «Táýel­sizdik alǵan 25 jyl ishinde bizde biraz reforma júzege asty. Sol refor­malar negizinde naqty qaǵıdat jatty dep aıta alamyz. Ol, «birinshiden, ekonomıka, ekinshiden, saıasat» degen qaǵıdat. Osy negizde bizdiń ekono­mı­kamyz reformalandy. 25 jyl ishin­de aýyz toltyryp aıtatyn biraz je­tis­tikterimiz bar. Ekonomıkamyz naryq­tyq formatqa aýysyp, bıznestiń damýyna múmkindikter jasalyp, kóptegen kásiporyndar, óndirister paıda boldy. Áleýmettik salalarda da kóptegen reformalar júzege asty. Bul – joǵaryda aıtylǵan qaǵıda aıasynda qol jetken jetistikterimiz, biraq ýaqyt bir ornynda turmaıdy, ishki-syrtqy úrdister úzdiksiz alǵa jyljýda. Biz ekonomıka men saıası reformalardy teńestiretin kezeńge jettik, ıaǵnı, muny saıası jaǵynan da biraz ógeristerdi júzege asyratyn kez keldi dep qabyldaý qajet», degen Máýlen Saǵathanuly konstıtýsııalyq reforma týraly jan-jaqty túsindirdi. Kezdesý barysynda sóz alǵan zeı­net­ker J.Sátenova bilim berý salasy­na qatysty usynystaryn ortaǵa sal­sa, 4-kýrs stýdenti S.Bazarbaev min­detti medısınalyq saqtandyrý men ýaqytsha tirkeýge qatysty saýaldaryn joldady. Turǵyndar saýalyna depýtat S.Ahmetov jaýap berdi. Mańyzdy mindetti maqsat etken májilismender Mańǵystaýda qoǵamdyq qabyldaýlar ótkizip, aýdandarda jáne birneshe  eńbek ujymynda boldy, halyqpen kezdesip, Úndeý men Jol­daý­dy talqylap, túsindirdi. Tu­r­ǵyn­­dar tarapynan túsken usynys-tilek­ter­di qabyldaý úshin olar bir apta ýaqytyn arnaıtyn bolady.  Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan» Mańǵystaý oblysy Sýretti túsirgen Serik MAIEMEROV