«Volonterlyq – júrek qalaýy» (suhbat)

HHVIII qysqy Ýnıversıada oıyndary sportshylarymyz ǵana emes, elimiz úshin de úlken syn bolǵaly tur. Dúbirli dodany asa joǵary deńgeıde ótkizip qana qoımaı, kelgen qonaqtardyń kóńilinde elimiz týraly oń pikir qalyptastyrýda volonterlarǵa, ıaǵnı eriktilerge de aıryqsha kúsh túsip jatqany anyq. Osy oraıda biz, Eriktilermen jumys isteý departamentiniń jetekshi mamany, «Eriktiler lıgasy» qoǵamdyq qorynyń jetekshisi Ázız Oralbekuly QAJDENBEKTI áńgimege tartqan edik. – Ázız, bárimiz kópten kútken qysqy Ýnıversıada oıyndarynda tynym tappaı zyr júgirip júrgen volonterlar jumysy jaıly keńirek aıtyp ótseń... – Qysqy Ýnıversıada oıyndaryn tamashalaýǵa kelgen­derdiń eń birinshi jolyqtyratyn adamy álbette, volonterlar bolmaq. Sondyqtan, volonter­lar óz qyzmetin óte joǵarǵy deńgeıde atqarýy tıis ekeni aıtpasa da túsinikti ǵoı. Ýnı­ver­sıada volonterlary qazir 32 baǵytta jumys atqa­rýda. Máselen, qonaqtardy áýejaıda kútip alý, shyǵaryp salý qyzmetterin atqaratyn eriktiler bar. Sporttyq jary­s­tar barysyndaǵy jumys­tarmen qatar, attashe qyzmetin atqa­ratyn volonterlar Ýnıver­sıada aıaqtalǵansha kelgen qo­naqtardyń, delegattardyń qasynda birge júredi. Iаǵnı, sol qonaqtardyń kómekshisi de, dosy da, jol kórsetýshisi de, janashyry da solar bolmaq. Bul baǵytta jumys isteıtin eriktilerimiz – mindetti oqý-jattyǵýdan ótken, aǵylshyn tilin óte jetik meńgergender. Aǵylshyn tilin ǵana emes, ıspan, japon sııaqty basqa tilderdi de meńgergen eriktiler ár elden kelgen qonaqtarǵa jón siltep júrmek. Sondaı-aq, eriktiler toby bas­pasóz qyzmeti, medısına, Atletter aýyly, kórermen­dermen jumys, mádenı sharalar, delegattardy, sportshylardy ornalastyrý, akkredıtasııalaý, qaýipsizdik, basty aqparattyq ortalyq, kompıýterlik jab­dyqtar, tamaqtaný, basqa da kóptegen baǵyttar boıynsha jumys istep jatyr. Úsh myń eriktiniń jumy­syna jaýapty 150 úılestirýshi bar. Olar ár baǵytqa jaýap beredi. Olar da bólek trenıngterden ótti. Eń bastysy, patrıotızm men fýnksıonaldyq baǵyttarǵa aıryqsha kóńil bólýge tyrystyq. О́ıtkeni, volonterlar jarty joldan jumysty tastap ketip qalmaıtyndaı bolýy kerek. – Jalpy, osy Ýnıver­sıadaǵa volonterlar tań­daý­dyń qandaı erekshelikteri boldy? Olarǵa aǵylshyn ti­lin bilýden ózge, qandaı bas­ty talaptar qoıyldy? – Qoıylǵan talaptarǵa kelsek, eń bastysy, volonterdyń jasy 18-den asqan bolýy tıis. Degenmen, ótinish berýshiler arasynda Nazarbaev zııatkerlik mektebinde oqıtyn nemese RFMM mektebiniń joǵary synyptaǵy jasy 17-18-ge tolǵan oqýshylary da boldy, olardy ata-analarynyń ruqsaty boıyn­sha aldyq. Al ekinshi talabymyz – aǵylshyn tili bolsa, úshinshisi – volonterlar mineziniń ashyq, jaıdary, adamdarmen tez til tabysa bilýi shart boldy. Aıazdy kúnderi 8-10 saǵat dalada tońyp júrse de, kelgen qonaqtarǵa qonaq­jaılyq tanytyp, ja­ǵymdy kóńil-kúımen júre alatyn jandardy izdedik. Jalpy, volonter bolǵysy keletinderden 15 myńǵa jýyq ótinish tústi, solardyń ishinen 3000 volonterdy qatań talaptarmen iriktep aldyq. Keıbir jandardyń aǵylshynshasy jaqsy bolǵanymen, adamdarmen qarym-qatynas jasaı bilý jaǵy kemshin túsip jatsa, keı­bireýi kerisinshe, aǵylshyn tilin ortasha bilgenmen, jaıdary minez jaǵynan basym tústi. Ondaı minez erekshelikteri de eskerildi. – Volonterlardyń basym sanyn qaı oqý ornynyń stýdentteri qurady? Stýdent-jastardan ózge, eresek volonterlar sany qansha? – Ras, volonterlardyń basym kópshiligi stýdentter. Eriktiler qataryna Almaty qalasyndaǵy Abylaıhan atyndaǵy Shet tilderi ýnıversıtetinen, KIMEP, ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ, Informasııalyq tehno­lo­gııa ınstıtýty sııaqty 38 joǵary oqý orny qamtyldy. Sonyń ishinde, qyzdar 60 paıyz­dy, jigitter 40 paıyzdy quraý arqyly qoǵamda názik jandylardyń kóbirek belsendi ekenin kórsetip otyr. Volonterlardy irikteýde shańǵy tebý, snoýbordta jú­rý sııaqty qabiletter de eskeril­gendikten, Sport jáne týrızm akademııasynyń stýdentteri de alyndy. Olar sportshylarǵa jaıly jaǵdaı jasap turmaq. Mysaly, medısınalyq kómek baǵytynda S.Asfendııarov atyndaǵy Medısına ýnı­ver­sı­tetiniń joǵarǵy kýrs­taryndaǵy aǵylshyn tilin biletin stýdentter tańdaldy. Qazir volonterlardyń eń úlkeni 78 jastaǵy Hıll Maıkl degen kanadalyq azamat. Onyń Almatyda turyp jatqanyna on bes jyl bolǵan. Aramyzda 50-60 jastan asqan eriktiler de barshylyq. Olardy «Kúmis eriktiler» dep ataımyz. – 100 kvota arnaıy bólingen sheteldik volonterlardyń mindetteri qandaı? – Iá, 100 kvota sheteldik jáne taǵy 100 kvota elimiz oblystarynan kelgen aımaqtyq eriktilerge berildi. Degenmen, sheteldik eriktilerden aıtar­lyqtaı kóp kómek kútpeımiz. Olar tek elimizdi, Qazaqstandy nasıhattaýǵa atsalyssa de­gen oımen shaqyryldy. Erteń árqaısysy óz eline bar­ǵanda Qazaqstannyń, qazaq jasta­rynyń, jaǵymdy ımıdjin qalyp­tastyrýǵa úles qossa deımiz. Sondyqtan, olardyń fýnk­sıo­naldyq baǵyttaǵy áseri kúshti bola qoımas, degenmen shetel­dik volonterlar ózimizdiń volon­terlarmen birge júretin bolady. 3500-ge jýyq ótinish túsirgen sheteldik volonterlardyń 100-i ǵana arnaıy suhbat arqyly irik­telip alyndy. Reseı, О́zbekstan, Qytaı sııaqty jaqyn shetelderden bastap, Italııa, Kanada, AQSh, Lıvan sııaqty alys shetelderden de ótinish túsirgender arasynda báseke joǵary boldy. – Jalpy, erikti, ıaǵnı volonter sózi bizdiń elimizge tolyq sińise qoıǵan uǵym emes ekeni ras. Ádette, volon­terlyqqa damyǵan elder aza­mat­tary kóptep umtylyp ja­ta­dy ǵoı. Al bizdegi jaǵdaı qalaı? – Men ózim «Eriktiler qoz­ǵalysy» degen qoǵamdyq qordyń tóraǵasymyn, eriktilikpen aınalysyp júrgenime bes jyldaı ýaqyt boldy. Bir baıqaǵanym, jalpy sońǵy ýaqytta jastardyń eriktilikke degen túsinigi ózgere bastaǵan. Bolashaqta tek sportta ǵana emes, jalpy elimizge paıdaly is-sharalarda da eriktiler sany kóbeıe túsedi dep senemin. Kóptegen adamdar ómirge jańasha kózqaraspen qarap, táji­rıbe jınaý úshin volonter bolyp jatady. Eriktilik – bekerge shapqylap júgire berý emes, ózgelerge kómektesý, óz eliniń damýyna, óz qalasynyń kórkeıip, kemeldenýine qandaı da bir úles qosýǵa degen um­tylys. Bir qýantatyny, ondaı jandar bizde de barshylyq. О́zińdi-óziń kúshtep erikti bolý múmkin emes, eriktilik – jú­rektiń qalaýy. Eger janyńa jaqpasa, bul ispen aınalysýdyń qajeti joq. – Ýnıversıada aıaqtalǵan soń volonterlardy ydyratyp jibermeı, jıi bas qosyp, elimizge paıdaly qandaı da bir isterge jumyldyrý týraly nıet bar ma? – Biz Qazaqstannyń damýyna úles qosý úshin osy jarys­ty Eriktiler qozǵalysynyń tramplıni retinde paıdalansaq deımiz. Ýnıversıada arqasynda eń belsendi, bilimdi jastardyń basyn biriktirip, solarmen aradaǵy qarym-qatynasty saq­taı otyryp, Eriktiler qoz­ǵalysyn ári qaraı damytýdy kózdep otyrmyz. Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbektiń ákimshilik, qarjylyq turǵydan qoldaýymen erik­tilerge aǵylshyn tilin oqytý uıymdastyryldy, ár túrli taqyryp boıynsha túrli trenıngter ótkizildi. Tek sportta ǵana emes, qalamyzdyń, qoǵam­nyń damýyna óz erkimen úles qosqysy keletin jandar sanyn kóbeıtsek deımiz. – Endeshe sáttilik tileımin! Rahmet. Áńgimelesken Mıra BAIBEK, «Egemen Qazaqstan» ALMATY