Qoınaýy toly qazyna

Atyńnan aınalaıyn, Táýelsizdik, ózińdi alash urandy halqyń qanshama ǵasyr saǵyna da sarǵaıa kútip edi?! Táýbe, sol alaǵaı-bulaǵaı kezeńderge tonyn berse de qońyn bermeı, syryn berse de synyn bermeı egemendigine esen-saý jetken jurtymyz búgingi tańda sol egile tosqan egemendiginiń ýyz sorǵalaǵan emizdiginen ernin ala almaı jatyr. Sondaı óńirlerdiń biri de biregeıi – aqbas Altaı men aqnıet Arqanyń sa­mu­ryq qanaty talar alty aıshylyq ara­syndaǵy altyn kópir ispetti, ústindegi qundyz jaǵaly bulǵyn shapa­ny­­­nyń qos óńirin asqaraly shyńdarynan lekite soqqan samal jeli jelp etkizse boldy altyn men kúmis, mys pen qorǵasyn, ýran men tıtan saýyldaı tógiletin – Shyǵys Qazaqstan oblysy. Birinshi saryn: Kún shapaǵy Shy­ǵys­tan quıylady. Mynaý – erke ári kekse Ertis. Al mynaý bir úlbireı aǵyp, syńǵyrlaı kú­lip, Ertis ápkesiniń qoltyǵyn qolań sha­shymen qytyqtap, aıpara qushaǵyna kirip bara jatqan Úlbi atty arý ózen. Áne, solardyń toǵysar múıisinde ker maraldaı kerilip, aıshylyq jerden kórinip ásem bir qala jatyr. Ol – О́skemen. Qa­lanyń tarıhy úsh ǵasyrdyń tóńiregin shańdatady. Jyry da, syry da, muńy men sheri de, ótken ǵasyrlar shejiresinen sherter ápsanalary da mol. Áńgime onda da emes, búgingi áńgime – bul qa­la­nyń oblystaǵy jaqsylyqtar men ja­sam­paz­dyqtyń uıytqysy bolyp otyrǵanynda. Atar tań men shyǵar kúnniń Shy­ǵys­tan bastaý alatyny, sonan keıin baryp bútkil Qazaqstanǵa shapaǵy men shýaǵyn taratatyny – beseneden belgili. Iаǵnı, bul óńirdiń jurty, bizder, atar tańdy alǵash qarsy alamyz. Al, kók túrikterdiń kindik jurty – Kún taýy, qazirgi ata­ýy­men atar bolsaq Altaı taýynyń shap­shy­ma shyń­dary Kún shapaǵyna birinshi bo­lyp mań­daı­yn súıgizedi eken. Siz sonaý baǵzy za­man­dardaǵy babalarymyzdyń óz­­de­­rine qutty meken tańdaýy men ja­ńa­ǵy erekshelikterden jumbaǵı bir fılo­so­fııa­lyq sáıkestik baıqamaısyz ba? О́ńirdiń basty brendi tústi metallýrgııa ekendigi kópshilikke aıan. Oblys Qazaqstandaǵy tústi metaldyń qaımaǵy bes eli qazanyn sapyryp otyr. Álemdegi kókjal memleketterdiń basym bóligi bizdiń Shyǵystyń ýrany men tantalyna, berılııi men myryshyna, mysyna táý­eldi. Oblys strategııalyq asa mańyzdy aımaq. Sondaı ushan-teńiz baılyqty ba­syp otyrýǵa da, uqsata bilýge de baı­yp­tylyq, iskerlik, parasattylyq qajet. Bo­dandyqtyń qamyty moınyn qajap, aqjem etken Qazaqstan sandaǵan ǵasyr­lar júzinde óz baılyǵyna ózi ıelik ete almaı, pushaıman kúı keshkeni ótirik emes. Bar baılyǵy bótenderdiń qanjy­ǵa­syna baılanyp, bozdap júrgen jurt edik. Basqa halyqty bilmeımin, dál qazaq úshin Táýelsizdik atty uǵym tym-tym qasıetti. Ekinshi saryn: Jeri – baı, kódesi – maı, eli – jaısań... Táýelsizdiktiń basty tiregi asa qýatty ekonomıka ekendigi belgili. Keshegi kúni Keńes odaǵy ydyrap, bir-birine kúsh­pen telingen respýblıkalar óz kún­derin ózderi kórýge kóshken asa aýyr shaqta tek Qazaqstannyń ǵana emes, bút­kil Odaqtyń qorǵanys qýatyna, ekono­mı­kasyna meljemdi úlesin qosyp, aby­roıyn asqaq­tatyp turǵan Shyǵys Qa­zaqstandaǵy tústi metallýrgııanyń alyp zaýyttary men kom­bınattarynyń tyny­sy tarylyp, ókpe­sine syryl aralasa bastaǵan estandy kezeńde Elbasy ózi bas bolyp tyǵy­ryqtan shyǵý joldaryn alasura izdegeni belgili. Alys-jaqyn elderdegi naryqtyq ekonomıkanyń «tilin» bilip, álipbıin meńgerip qalǵan maman­dardy arnaıy sha­qyrtyp, áýjaılaryn túıgen. Aqyldas­qan, keńesken. Elbasy tústi metallýrgııa qazanynyń astyndaǵy qolamtalanǵan ot ósher bolsa, qaıta tutatý qıynǵa so­ǵa­ryn kemeńgerlikpen boljaı bildi. Jantalasa ınvestorlar izdedi. Shyndyǵyn aıtaıyq­shy, búgingi kúni Shyǵys Qazaq­standaǵy tústi metallýrgııa kombınat­tarynyń aı­da­rynan jel esip, ysqyryǵy jer jaryp tursa, onda el Prezıdenti Nursultan Na­zar­baev­tyń uıqysyz tún­de­ri men kúlkisiz kúnderiniń, eren eńbe­giniń aqtalǵany dep bilgen jón. Shyǵys Qazaqstan oblysy elimizdiń ónerkásibi damyǵan óńirleriniń birine ja­tady. Altaı men Arqa aralyǵyndaǵy aıshylyq aımaqta joǵaryda aıtyp ót­ken tústi metallýrgııadan basqa mashına jasaý, energetıka, azyq-túlik, jeńil jáne aǵash óńdeý ónerkásibi, qurylys ındýs­trııa­synyń iri kásiporyndary shoǵyr­lan­ǵan. Olar negizinen úsh sala boıynsha jilikteledi: óńdeý ónerkásibi, taý-ken ón­dirisi, elektr energııasy. Máselen, soń­ǵy on jyl aralyǵyndaǵy óndirilgen ónerkásip ónimderiniń kólemin tara­zy­lar bolsaq, shyndyǵynda da tań qal­mas­qa sharańyz qalmaıdy. 2000 jyly óndi­ril­gen ónim kólemi 143,3 mlrd. teńgeni qurasa, ol kórsetkish 2010 jyly 624,2 mlrd. teńgege jetken. Iаǵnı, kólem 4,4 esege ulǵaıdy degen sóz. Sonymen qosa óńdeý ónerkásibi óniminiń kólemi de tórt esege artyp, 449,9 mlrd. teńgeni quraǵan. Al taý-ken óndirisiniń ónim kólemi tipti 8,9 esege deıin kóterilgen. Táýel­siz­dik­tiń 20 jyldyǵyna osydan artyq qandaı shashý, osydan artyq qandaı bazarlyq bolmaq! Bas-aıaǵy on jyl ishinde my­na­daı qarqynmen damyǵan óndirisimiz osy shabysynan taımasa ıgi edi. Naryqtyń basty qoz­­ǵaýshy kúshi dep shaǵyn kásipkerlikti teginnen-tegin atamasa kerek. Ob­lysta bul salany jeti myńnan asa shaǵyn ká­siporyn, 50 myń­­nan astam jeke ká­sip­­­ker­ler to­l­yqtyrýda. Árı­ne, bul jerde saýda jáne qyz­met kórsetý sa­la­la­ry ba­symdyqqa ıe. О́ń­ir­diń jumysqa qa­bi­let­ti tur­ǵyn­darynyń tórt­­ten biri dál osy sa­la­­nyń qo­lam­tasyn qa­ǵys­tyryp, alaýyn tutatýda. Aımaqta jańa ınno­vasııalyq óndiristi ja­saq­taý, ınnovasııalyq ın­fraqurylymdy da­my­tý jóninde de qyrýar sha­ralar kesheni júzege asyrylýda. Bul salada ásirese, «Iаdrolyq teh­no­logııalar parki», «Altaı» tehnoparki óte belsendilik baıqatýda. Má­­se­len, bir ǵana 2010 jy­ly «Altaı» tehnoparki aıasynda 16 iri jobanyń tusaýkeseri ótkizilip, saraptaý keńesiniń súzgi­si­nen jalpy quny 28 759 000 teńgelik tórt ınno­­­va­sııalyq jo­ba ótkenin aıtpaı ketýge bolmas. So­nymen qatar Prezıdentimiz N.Nazar­ba­ev­tyń 2009 jylǵy mamyrdaǵy tapsyr­masyna sáıkes óńirde jańa tehnologııalar aımaǵyn qurý jumysy bir sát te tolastamaǵan. Bul óńir ekonomı­ka­sy­­na eleýli serpin bereri ras. JTA aıasyn­da konstrýktorlyq bıýro jáne metallýrgııa ortalyǵy birlese qyzmet atqarmaq. Shyǵys Qazaqstannyń qoınaýy toly qazyna, qazba baılyq. Sondyqtan da shy­ǵar, onyń ekinshi ataýy – Kendi Altaı. Basty baılyǵy polımetall kenderi. Qorǵasyn, myrysh, mystan kadmıı, vısmýt, altyn, kúmis, synap, selen, tellýr, ındıı, kúkirt alynady. Sonymen birge, asa sırek kezdesetin metaldar: tıtan, berıllıı, serıı, nıobıı, samarıı, evropıı jáne olardyń qosylystaryn óndi­rýmen de shuǵyldanady. Oblys aýmaǵynda tas kómir men qo­ńyr kómirdiń úlken ken oryndary ashy­lyp, olardy qazbalaý jumystary qar­qyn­dy júrgizilýde. Qurylys mate­rıal­dary óndirisin damytýǵa qajetti shıki­zattyń baı qory bar. Granıt, mármár, taǵy da basqa óńdeý tastary óndiriledi. Oǵan qosa mıneraldy sýlar men shıpaly balshyǵy taǵy bar. Munaı barlaý ju­mystary júrgizilýde. Aldaǵy besjyl­dyq­tar júzinde Shyǵys Qazaqstan mu­naıly aımaqqa aınalyp jatsa, oǵan múldem tań qalmańyz. Oblys Qazaqstandaǵy atom elektr stansalaryna otyn óndiretin birden-bir aımaq. Máselen, «Qazmyrysh» AQ-tyń myrysh óndirisiniń kólemi álemdegi my­rysh óndirisiniń 5 paıyzyn quraıdy. О́nerkásip óndirisi kóleminde mashına jasaýdyń úles salmaǵy jyl ótken saıyn artyp kele jatyr. Mashına jasaý jáne metall óńdeýmen «Semeı mashına jasaý zaýyty» AAQ, «Brondi tank jón­deý zaýyty» RMK, «Qazaqkabel» JShS, «Shyǵysmashzaýyt» AAQ, «О́skemen armatýra zaýyty», taǵy basqalar shuǵyl­danady. Qazaqstandaǵy birden-bir jeńil avtomashına qurastyratyn «Azııa-Avto» zaýyty 2002 jyly qurylyp, onda sheteldik kóliktermen taıtalasqa túsýge qa­biletti mashınalar shyǵarylýda. Sony­men qatar, qurylys materıaldary óndi­risimen «Buqtyrma sement kompanııasy» AAQ, «Semeı asbosembuıymdar zaýy­ty» JShS, «Semeısement» JAQ, «Sılıkat» AQ shuǵyldanyp jatyr. О́tken ǵasyrdyń 20-shy jyldary Shyǵysta GOELRO josparyna sáıkes al­ǵashqy elektr stansalarynyń biri – Joǵarǵy Qaraýyz (Gromotýha ózeni) salyndy. Tuńǵysh gıdrotýrbına ornaty­lypty. Ol lenıngradtyqtardyń syıy kórinedi. Keıinnen elektr energetıkasy salasyna Ertistegi О́skemen, Buqtyrma, Shúlbi GES-teri qosyldy. Desek te, osylardyń barlyǵy jınalyp kelgende búgingi tańdaǵy suranysty qanaǵat­tan­dyrýǵa álsizdik baıqatýda. Sondyqtan oblysta qosymsha energııa kózderin tabý joldary izdestirilýde. О́ńirdegi atqarýshy bıliktiń basty muraty – oblys turǵyndarynyń áleý­met­tik turmysyn jaqsartý, soǵan saı josparlar keshenin júzege asyrý. Shy­ǵys Qazaqstan oblysy Reseı, Qytaı, Moń­ǵolııa sekildi memlekettermen shekaralas jatyr. Sondyqtan da osy kór­shi­les memlekettermen tyǵyz saýda-ekono­mı­kalyq baılanys ornatýǵa múddeli. О́tken kúzde oblys ortalyǵy О́skemende Qazaqstan-Reseı memleketteri arasyn­da­ǵy dástúrli ekonomıkalyq forým ótki­zildi. Oǵan eki el prezıdentteri – Nazarbaev pen Medvedev qatysty. Sol alqaly jıyn aıasynda Reseıdiń Altaı ólkesi, Taýly Altaı Respýblıkasy, Novosibir, Tom, Omby, Chelıabi, Samara obly­s­ta­ry­men otyzdan astam kelisim-sharttarǵa, kóp­tegen memorandýmdarǵa qol qoı­yl­dy. Jalpy, Reseıdiń atalmysh oblysta­ry­men Shyǵys Qazaqstannyń arasynda erterekten saýda-ekonomıkalyq baıla­nys jaqsy jolǵa qoıylǵan. Saýda-sat­tyqty bylaı qoıǵanda, máselen, bilim berý, densaýlyq saqtaý sııaqty salalarda tyǵyz qarym-qatynas burynnan bar. Sondaı-aq, alyp kórshimiz Qytaımen, shyǵystaǵy Mońǵolııamen de qarym-qatynas bir izge túsken. О́tken jylǵy qys pen kóktem Shyǵys Qazaqstannyń halqyna da, atqarýshy bıligine de alapat aýyr júk artty, úlken syn boldy. Erte kóktemde aıaq astynan erigen qalyń qar oblystyń ońtústik aýdandarynyń birqatar aýyldaryn sý tasqynynyń astynda qaldyrdy. Tarba­ǵataı aýdanyndaǵy Kókjyra, Jántekeı sekildi aýyldar túgelge jýyq shaıylyp ketti. Áıteýir saqtyq sharalaryn aldyn-ala jasaýdyń arqasynda mal shyǵyny bolǵanymen, adamdardyń qurbandyǵyna jol berilgen joq. Jaz boıy osy aýdanda qarqyndy qurylys júrdi. Eki aýyl jańadan turǵyzyldy. Qara kúzge deıin turǵyndar túgeldeı sý jańa úılerge kirdi, qonys toılaryn toılady. Mektep oqý­shylary jańa mektepterdiń bosaǵa­synan attady, jańa partalarda otyrdy. Árıne, barlyǵyn oblys óz kúshimen tur­ǵyzdy, barlyq qarjylyq shyǵyndy óz­deri kóterip aldy desek asylyq bolar, bútkil respýblıka kómekke keldi. Qazaq­stan atty berekesi men birligi uıysqan memleket óz uıymshyldyǵynyń jarqyn úlgisin kórsetti. Sol bir qıyn-qystaý kezeńde kómek qoldaryn sozǵan Qazaq­stan­nyń barlyq halqyna oblys jurty áli kúngi alǵysyn alqalap otyr. Elbasynyń muryndyq bolýymen dú­nıege kelgen «Nurly kósh» baǵdar­la­ma­syna saı О́skemen qalasynyń irgesinde ıne-jipten jańa ǵana shyqqan aqshańqan aýyl boı kóterdi. Onda bas-aıaǵy 700-den astam úı turǵyzý josparlanǵan. Búgingi tańda 360 úı paıdalanýǵa berildi. Oral­mandardyń qýanyshynda shek joq. Nege deseńiz, olarǵa salynǵan úılerdiń qa­ladaǵy páterlerden esh aıyrmasy joq, barlyq jaǵdaı jasalǵan. Ol aýyldyń tusaýkeser toıyna Elbasy N.Nazar­baevtyń ózi qatysyp, qonystaný­shy­lar­ǵa aq tilegin bildirdi. Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna úlken shashý da osy bolar. Tize bersek, jaqsylyqtar jeterlik. Oblystyń bolashaqqa degen josparlary odan da qomaqty. Máselen, 2015 jylǵa deıin «Qazaqmys korporasııasyna» qa­raıtyn, jalpy quny 225 mlrd. teńgelik Aqtoǵaı ken baıytý kombınatyn, «Azııa Avto» AQ-qa qarasty avtozaýyt (jalpy quny 74,5 mlrd. teńge) jáne 125,8 mlrd. teńgelik Baqyrshyq ken-baıytý kombı­natynyń qurylysyn aıaqtaý jobalary bar. Oblysta tek aýyr ónerkásip, taý-ken óndirisi ǵana emes, aýyl sharýashylyǵy salalarynda da qol jetken jetistikter jeterlik. Onda tek ótken jyly ǵana ındýstrııalyq-ınnovasııalyq úsh iri joba iske qosylypty. Et ónimderin óndirý, ony tek óz suranystaryn qana­ǵat­tan­dy­ryp qoıý úshin emes, eksporttaý jaǵyna da kóńil aýdarylýda. Búgingi tańda bul salany órkendetý úshin oblys boıynsha 238 mal bordaqylaý alańy, 156 asyl tuqymdy mal ósirýmen shu­ǵyl­danatyn sharýashylyqtar aınalysýda. Shyǵystyń ádeti osy, maqtanýǵa joq. Buzaýyn botaly túıe etip kórse­tý­den qashady. Alladan qorqatyn shyǵar. Áıtpese, sońǵy on jyl ishindegi taýar aınalymynyń ósimi 4,3 esege artqanyn, Indýstrııalandyrý kartasy sheńberinde 2010 jyldyń qorytyndysynda oblys­tyń 493,5 mlrd. teńgelik 12 ınvestı­sııa­lyq jobasy engenin, sonyń negizinde 1,7 myń jumys orny ashylǵanyn, aýylsha­rýa­shylyq ónimderiniń jalpy kólemi on jyl ishinde 3,2 esege kóterilgenin, negizgi qarjyǵa ınvestısııa tartý 3,9 esege artqanyn, Semeıdegi jylý ortalyǵy­nyń bastysy sanalatyn JEO-1-de qaı­tara jaraqtandyrý júrip jatqanyn, taǵy da... jylý máselesi ár qys saıyn jyrǵa aınalatyn osy qalada taǵy da bir jańa jylý ortalyǵyn salýdy josparlap jatqandaryn, bir ǵana 2010 jyldyń ózinde aýylsharýashylyq taýaryn óndi­rý­shilerge 4,8 mlrd. teńge sýbsıdııa berilgenin, mal basynyń jyl ótken saıyn óte joǵary qarqynmen ósý ústinde ekendigin, jaı ǵana mal emes, jappaı asyl tuqymdy mal ósirýge bet burǵandaryn aıtsa qaıter edi. Átteń, qýlyqtan ada, qaıran Shyǵystyń ańqyldaq halqy-aı!... Úshinshi saryn: Oıhoı, Shyǵys da­lasy, Abaılaǵan... Shyraıly da shuraıly Shyǵystyń tóskeıde maly, tósekte basy qosylǵan, barǵa qanaǵat, joqqa salaýat aıtyp úı­rengen kómbis te kónterli jurty joq­shy­­lyǵyńa da, toqshylyǵyńa da, lyp etip kelip qonyp, ile-shala ekinshi bireýdiń mańdaıyna uıa salar baıansyz qus – ba­qytyńa da asa kóp pysqyrmaıdy. Aby­roı men ólmeıtin, óshpeıtin óner turǵan jerde, joǵarydaǵylardyń betine túkirip ketýge bar. Bul jurt paıǵambarlarmen básekege túse qoımas, alaıda kemeń­ger­lik­ten ada emes. Alysqa qylta sozyp ta qajeti shamaly. Abaı men Shákárim, Muh­tar syndy alyptardyń ózderi-aq mu­qym qazaqtyń abyroıy men ar-oj­dany ekendigi beseneden belgili. Báz­bi­reýler anaý Arqamen maly aralas, qoıy qoralas jatqan Aıagózdegi syban rýynan 17 aqyn shyqqan dese, endi bir óńir shejiresiniń qaqqanda qanyn, syqqanda sólin shyǵaratyn aqıkózderi: «О́ý, myna turǵan on jetini ne betińmen maldanyp otyrsyń? Sybannan 162 aqynnyń shyq­qany – tarıhtan belgili» dep kóz alar­tady. Meıli, másele olardyń sanynda da emes bolar, áıteýir qazaq rýhanııaty degende eń birinshi Jıdebaıǵa at shal­dyratynymyz ras. Ekonomıkasy kemeldengen soń, endi kelip dáýir arbasynan ár ǵasyr tekeme­ti­niń pushpaqtaryna shashylyp qalǵan salt-dástúrin, ádet-ǵurpyn, óneri men má­denıetin, basqa da ulttyq jaýhar­la­ryn túgendeýge kóshken Qazaqstannyń bir joqshysy Shyǵys óńiri ekendigi shyn­dyq. Prezıdentimiz Nursultan Na­zar­baevtyń tikeleı basshylyǵymen jol­ǵa shyqqan «Mádenı mura» baǵdarlamasy osynaý jyldar ishinde qyrýar sharýa tyndyrdy. Bel sheship, ter baspaǵany, taǵy da ras. Áneý bir jyldary kók túrikterdiń ata­mekeni Tór Altaıdan, onyń kindigi Katonqaraǵaıdaǵy Berel jazyǵynan jer besiginde 25 ǵasyr terbelip jatqan patsha áýleti muqym nókerlerimen, saýyt-saıman, astaryna mingen alaman tul­par­larymen qosa qazylyp alyndy. Tarıh úshin, kúlli túrki jurty úshin bul teń­de­si joq kesek oqıǵa bolǵany ras. Táýel­siz­dik jemisin osy oqıǵadan bastap tergenimiz, onyń qadir-qasıetin osy tamasha jetistik arqyly tanyǵanymyz jón bolar. Sol bir asa qymbat jádigerler ar­qy­ly qazaq jurty bútkil álemge attyń jaly, túıeniń qomynda ǵana týyp, kó­ship-qonyp, ósip-óngen jartylaı jaba­ıy halyq emes, sol dáýirlerdegi órke­nı­et­tiń kósh basynda bolǵanyn dáleldedi. Sondaı tarıhı jurttyń sýyn iship, otyn jaǵyp otyrǵan oblys halqy da babalar dárgeıine tatıtyndaı bolýǵa ty­rysatyny sózsiz. О́ńirdiń mádenıeti, bilim berý, densaýlyq saqtaý, basqa da áleýmettik salalary el egemendik alǵan­nan bergi kezeńde qarqyndy damyp keledi desek, qatelese qoımaspyz. Bul jyl­dar ishinde halyqtyń áleýmettik deńgeıi shynaıy kóterildi, bir ǵana 2010 jyly 16,8 myń adam jumyspen qamtylsa, 900-den astam bilim berý, densaýlyq saqtaý, mádenıet, sport nysandary jóndeýden ótkizilipti. О́tken jyldar júzinde jańa­dan ǵana 14 densaýlyq saqtaý ǵımaraty, on bes jyl ishinde 65 jańa mektep sa­ly­nyp, paıdalanýǵa berilgen. Oblys aý­maǵyndaǵy 731 bilim berý mekemesi Qa­zaqstannyń bolashaǵy sanalar jastarǵa sapaly bilim men sanaly tárbıe berýde respýblıkada aldyńǵy orynda. 2003 jyly Qazaqstanda tuńǵysh ret О́skemendegi Pýshkın atyndaǵy oblys­tyq kitaphanada kitaphanalardyń ınternetke qosylǵan kompıýterlik júıesi paı­da boldy. Qazirgi tańda oblysta 671 mádenıet oshaǵy jumys isteıdi. Jyl saıyn mádenıet salasyna bólinetin qa­r­jy da artyp keledi. Shyǵys Qazaqstan – halyqtar dosty­ǵynyń kúmis jaqtaýly besigi. Munda 120-dan astam ulttar men ulystardyń ókil­­deri beıbit qatar ómir súrip, qol­tyq­tasa eńbek etýde. Olardyń týǵan jurt­ta­ry­­­nyń ádet-ǵuryptary, salt-dástúrleri, tili men dilinen qol úzbeýlerine barlyq jaǵdaılar jasalǵan. Ertis ózeniniń sol jaǵalaýy atalatyn teliminde sandaǵan ulttardyń turmys-tirshiliginen tolyq maǵ­­lumat beretin ásem de kórikti Etno­aýyl boı kóterdi. Ol aýyldyń Qazaq­stan­da balamasy joq. Onyń tusaýyn Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaev keskenin oblys halqy úlken abyroı sanaıdy. Sport jáne týrızm salasynda jetken jetistikteri de atan túıege júk bolar­lyqtaı. Táýelsizdiktiń mereıtoıy jyl­ǵy Qazaqstanda ótken Azıada oıyn­da­ryn­da Shyǵystyń sportshylar jaqsy nátıjeler kórsetti. Ol oıynǵa oblys­tan 20 sportshy qatysty. Poltoranın, Iаskaıa, Malahova, Kolomına, Zakýrdaev, Galysheva, Babenko syndy sańlaqtary álem sportynyń tórin shańdatyp júr... Qazaqtyń paıǵambardan ne ári, ne beri emes kemeńgeri Abaıdaı alyby­myz­dy О́skemenniń tórine shyǵarǵa­ny­myz­dy, ta­ǵy da sol О́skemenniń marksızm-le­nınızm klassıkteriniń makıntoshyn jamylǵan kó­sheleri búgingi kúni Qa­ban­baı bop, Sát­baev, Qaısenov, Tólegen Toq­tarov, Táýel­siz­dik bop urandap jat­qanyn áńgime ara­syn­da qystyra ketse qaıter edi?! Álibek QAŃTARBAI, jýrnalıst. О́skemendi qaq bólip, qolań shashty arýdyń qos burymyndaı shıratylyp, erkeliginen erte aıyrylǵan kekse Ertis pen onyń tórkindes «sińlisi» – úl­bi­re­gen Úlbi bet júzderin soltústikke bura mop-momaqan aǵyp barady. Baǵzy zamandardan solaı. Bastaýyn jatjurttan ala­tyn aq Ertistiń arna­­sy sál-pál tó­mendegen. Oǵan kináli men emespin degendeı qy­zara qymsynady. Oǵan qara­ǵanda Úlbi tym-tym erkindeý. Sha­ńy­raq­taǵy oń jaqta otyrǵan kenje qyz sekildi. Sholjyń. Erte kóktemde shol­jańdaımyn dep jú­rip jaǵalaýynda jan saq­tap otyrǵan biraz jurttyń dúnıe-múkámalyn shaıyp ta ketedi. Oǵan jurt ta meıirimmen qa­raýǵa úırengen... Qalaı bol­ǵan­da da osy qos ózen aǵysyn toqtatpasa eken. О́ńir ómir ná­rin osy ekeýinen alyp otyrǵany shyndyq.