Olaı deıtinimiz, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýy bul baǵyttaǵy jumystyń sapaly da nátıjeli bolýyn mindetteıdi. Joldaýda basymdyǵy bar salalardaǵy básekege qabiletti eksporttyq óndiristi damytýdy kózdeıtin ındýstrııalandyrýdy jalǵastyrý kerektigi aıtyldy.Úkimetke qazirdiń ózinde 2025 jylǵa qaraı shıkizattyq emes eksportty 2 ese ulǵaıtý mindetteldi. Taıaýda Shymkent qalasyndaǵy «Rixos Khadisha Shymkent» qonaqúıinde ótken Qazaqstan-Túrkııa ınvestısııalyq forýmy da Joldaý júktegen mindetterdi júzege asyrýdan týyndaǵan izgi qadamdardyń alǵashqysy bolsa kerek. Túrik keńesi bas hatshysynyń orynbasary Omer Kodjaman bastaǵan kásipkerler delegasııasy men 200-ge tarta túrik ınvestorlary jáne jergilikti kásipkerler, tıisti sala basshylary, qarjy ınstıtýttary ókilderi qatysqan forýmda oblys ákimi J.Túımebaev óńirge ınvestısııa tartý joldary, ekonomıkalyq áleýet, Joldaý júktegen mindetter jóninde baıandady. О́ńirdiń barlyq aýdandarynda ınvestorlarmen jumys isteıtin arnaıy mobıldik toptar qurylǵan.
«Respýblıkadaǵy jylyjaılardyń 87 paıyzy Ońtústik Qazaqstan oblysynda ornalasqan. Tamshylatyp sýarý, ıntensıvti baýlar boıynsha aldyńǵy qatardamyz. Budan bólek, oblystyń aýmaǵynda iri ken oryndary kóptep shoǵyrlanǵan. Oblys ýran qory boıynsha elimizde 1-orynda, fosforıt pen temir rýdalary boıynsha 3-orynda. Respýblıka boıynsha maqtanyń 100 paıyzyn, júzim men baqsha daqyldarynyń 70 paıyzyn óndiredi. Al ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy aıasynda jobalardy iske asyrý boıynsha 1-orynda», dedi túrkııalyq kásipkerlerge óńirdegi múmkindikterdi málim etken oblys ákimi.
Plenarlyq otyrysta jasaǵan baıandamalarynda Túrik keńesi bas hatshysynyń orynbasary Omer Kodjaman, Túrik Respýblıkasy ulttyq ekonomıka mınıstriniń keńesshisi Taryk Sonmez, Túrkııadaǵy «OSTIM» ındýstrııalyq aımaqtardy basqarý jáne qurý halyqaralyq operatorynyń basqarma tóraǵasy Orhan Aıdyn, Túrkııanyń Sakarııa qalasyndaǵy saýda-ónerkásip palatasynyń basqarma tóraǵasy Mahmýt Kosemýsýl baýyrlas eldiń uıymdasqan ındýstrııalyq aımaqtar qurý jóninen de tájirıbesi mol ekenin ańǵartty. Mysaly, Sakarııa qalasyndaǵy saýda-ónerkásip palatasynyń basqarma tóraǵasy Mahmýt Kosemýsýldyń aıtýynsha, Túrkııa 2023 jylǵa qaraı eksport kólemin 500 mlrd dollarǵa, jalpy saýda aınalymyn 1 trln dollarǵa jetkizip, álemniń damyǵan elderiniń ondyǵyna kirýdi kózdep otyr. Osy arada aıta ketelik, forým aıasynda «Ońtústik» ındýstrııalyq aımaǵynyń ǵımaratynan Túrik Respýblıkasynyń «Ostim» ındýstırııalyq aımaǵynyń ókildigi ashyldy. «Ońtústik» ındýstrııalyq aımaǵy úshin bul baǵytta tájirıbe almasýdyń mańyzy zor. О́ıtkeni, Ankaradaǵy 5200 kásiporynnyń basyn biriktirgen «Ostim» ındýstrııalyq aımaǵy 50 jyldan beri damýdyń úzdik tájirıbesin kórsetip keledi. Al Investısııalar jáne damý mınıstrligi Investısııalar komıtetiniń tóraǵasy Saparbek Tuıaqbaev Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda kásipkerler túrli salyq rejimderinen bosatylǵanyn, paıyzy tómen nesıege qol jetkize alatynyn atap ótti. Sonymen birge, S.Tuıaqbaev túrik ınvestorlarynyń búginde elimizdegi 65 iri kompanııa men holdıngterdi jekeshelendirilý aksııasyna da qatysýǵa múmkindigi baryn jetkizdi.Forýmnyń plenarlyq otyrysynan soń qos taraptyń isker toptary men tıisti sala basshylary arasynda ózara yntymaqtastyqty nyǵaıtý jónindegi memorandýmdarǵa qol qoıyldy. Atap aıtqanda, «OSTIM» men «Ońtústik» ındýstrııalyq aımaqtardyń basqarýshy kompanııasy, Sakarııa qalasy saýda-ónerkásip palatasy men OQO kásipkerler palatasy jáne «Shymkent» ÁKK UQ» AQ, sonymen birge, «Volkan Ambalaj» túrik kompanııasy men «Ońtústik AEA» basqarýshy kompanııasy jáne Antalıa provınsııasy men oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmalary arasynda iskerlik baılanysty kúsheıtý boıynsha ekijaqty kelisimsharttar jasaldy. Sondaı-aq, túrik jáne jergilikti kásipkerlermen V2V úlgisinde energetıka, aýyl sharýashylyǵy, týrızm, qurylys, medısına jáne farmasevtıka, hımııa, tamaq, toqyma ónerkásipteri jáne ózge de salalar boıynsha eki jaqty kelissózder júrgizildi.
Forýmnyń ekinshi kúni Shymkent qalasyndaǵy «Kórme» ortalyǵynda óńirdiń taýar óndirýshileri óndirgen 50-den astam ónim túri kelýshiler nazaryna usynyldy. Bul sharada oblystyń týrıstik agenttikteri, «Saıram-О́gem memlekettik ulttyq tabıǵı parki», «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-murajaıy, «Kainar» qonaq úıi sekildi qyzmeti týrızmge baǵyttalǵan mekemeler de baýyrlas el kásipkerlerin qyzyqtyrar dúnıeler usyndy. Kásipkerler oblystyń óndiristik áleýetine joǵary baǵa berdi.Sonymen qatar, forýmnyń úshinshi kúni delegattar kóne shahar Túrkistanda, Otyrar aýdanyndaǵy «Otyrar tóbe» qalashyǵynda boldy. «Arystan bab» kesenesine zııarat jasap, duǵa baǵyshtady. Mártebeli meımandardy kútip alǵan Otyrar aýdanynyń ákimi Erlan Aıtahanov bolashaqta júzege asyrylatyn jobalarmen tanystyryp, baýyrlas eldiń ókilderin óńirdiń týrızm salasyna ınvestısııa salýǵa shaqyrdy. О́tken jyly «Otyrar tóbe» qalashyǵyna kelgen 110 myńnan astam týrıstiń 5 myńy sheteldik saıahatshylar ekenin málim etken aýdan ákimi EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi qarsańynda «Arystan bab» kesenesinen bastap «Otyrar tóbe» qalashyǵyna deıingi aralyq kósheniń halyqaralyq talaptarǵa saı kóriktendiriletinin aıtty. Sondaı-aq, delegattar Túrkistan qalasyndaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesin de aralap, Q.A.Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq Qazaq-Túrik ýnıversıtetinde boldy.
Ǵalymjan ELShIBAI, «Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy