О́mir sapasy týraly tolǵansaq

Táýelsizdiktiń eleń-alań shaǵynyń ózinde Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «aldymen – ekonomıka, sodan keıin saıasat» qaǵıdatyn ustanǵany málim. Búgingi kúni barsha qazaqstandyqtar Elba­sy­nyń osy ustanymynyń durystyǵy­na aıqyn kóz jetkizip úlgergeni kámil. Túptep kelgende ýaqyt kóshimen birge damı túsetin ekonomıka áleýmettik-tur­mystyq máselelerdiń oń sheshilýine óz yqpaly men septigin tıgizbeı qoımaıdy. Buǵan respýblıkamyzdyń batys óńirinde qaryshty ári qarqyndy túrde damyp kele jatqan Aqtóbe oblysynan da kóptegen mysaldar keltirýge bolady. Buǵan óńirde ótken jyly áleýmettik-turmystyq deńgeıdi damytý turǵysynda atqarylǵan san alýan ister aıqyn aıǵaq. Bul arada bizdiń eń basty aıtaıyn degeni­miz, óńir ekonomıkasynyń jan-jaqty damýy joǵaryda aıtylǵandaı, óńir tur­ǵyn­darynyń ómir sapasy jaqsara túsýine yqpalyn tıgize bilgendigi. Osy oraıda áleýmettik-ekonomıkalyq damý tur­­ǵy­syn­daǵy barlyq kórsetkishter aldyń­ǵy jylmen salystyrǵanda ájep­táýir jo­ǵary ekeni aıtylǵan pikirimizdiń bir kýási. Oblysta atalǵan ýaqyt aralyǵynda áleýmettik-ekonomıkalyq ósimniń joǵa­ry bolýyna qozǵaý salǵan basty fak­tor­­lar qandaı? Onyń shet jaǵasyn aıta ketken jón. Atap kórsetkende, birin­shi­­den, «Beıneý-Shymkent» gaz quby­ry qury­lysynyń aıaqtalýy ómir sapa­sy­­n­yń jańa paraqtaryn ashqandaı áser bered­i. Osy qatarda Baıǵanın men Shal­qar aýdan­­darynda iske qosylǵan kompres­sor stan­sa­lary, gaz taratý men bólý nysandary tur. О́mir sapasyn jaqsartý isinde usaq-túıek bolmaıdy. Bul baǵytta oblys­tyń birqatar aýdandarynda mal soıý sehtarynyń iske qosylǵany jónindegi máselelerge de osyndaı ómirsheń kóz­qaras turǵysynan kelýge ábden bola­dy. Al Aqtóbe qalasy men oblys aýdan­daryn­da keńinen qanat jaıǵan turǵyn úı qurylystary she? Qarjylaı esepke shaqqanda Aqtóbe aýmaǵynda tur­ǵyn úı qurylystarynyń aýqymy 164 mıl­lıard teńgege taban tirep otyr eken. Búgin­de munda «saqaldy qurylys» degen uǵym kelmeske ketip bara jatqandaı kóri­ne­di. Áńgi­memizdi osylaı sabaqtaýǵa túrtki bolyp otyrǵan jaıt – turǵyn úı quryly­syna jedel qarqyn týǵyzylyp otyrǵany. Qazirgi kúni jergilikti atqarý organ­dary jetekshileriniń basty nazary buǵan deıin­gi týǵyzylǵan qarqyndy tómen­detpeý­ge baǵyttalǵan. Kóp nárseniń sheshi­mi birinshi kezekte qarajatqa baı­lanysty eke­nine eshkim talas týǵyza almaı­­dy. Mun­daıda bıýdjettiń búıiri bútin bolsa biraz sharýany ıkemge keltirý­ge múmkindik mol. Aqtóbe oblysynda bıýdjet kólemi­niń turaqty saqtalyp kelgeni atap aıtý­ǵa turarlyq másele. Buǵan bıylǵy jyly óńir bıýdjeti taǵy da on bes paıyz­ǵa óskeni tolyq dálel. Bul óz kezeginde áleýmettik-turmystyq jáne bilim berý men densaýlyq saqtaý nysandarynyń irkilissiz boı kóterýine alǵyshart qala­maq. О́zgesin aıtpaǵanda, tek bıylǵy jyly oblysta 21 orta mekteptiń qury­ly­syn salý belgilenipti. Munyń ózi óńir­degi bıýdjet múmkindiginiń basty bir kórset­kishi bola alady. Bıyl óńirde turǵyn úı qurylysy odan ári qarqyndy túrde jalǵasyn taba bermek. Bul jóninde aımaqta 650 myń sharshy metr turǵyn úıdi paıda­lanýǵa berý kózdel­gen. Sóz sońynda respýb­l­ıkanyń batys óńirinde turatyn barlyq tur­ǵyn­dar Aqtó­bege qonystanýǵa umtylys pen ynta-yqy­las tanytyp júr­geni de atar tańdaı, batar kúndeı shyn­dyq. Onyń basty syryn óńirde ómir sapasy jyldan-jylǵa jaq­saryp kele jatqanynan izdegenimiz jón. Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıi­ni, bıylǵy jyldy oblys turǵyndary «Qutty meken – Aqtóbe» degen devızben ótkizgeli otyrǵanyn aıtqymyz keledi. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan» Aqtóbe oblysy