Adam balasyna esh zııany joq ıt tuqymy búginde joǵalýǵa jaqyn. Tóbettiń eń basty qasıeti adamǵa, ıaǵnı ıesine adal bolý. Semeılik Qarshyǵa Eskendirov mine, birneshe jyldan beri tóbet ósirýmen aınalysyp keledi. Tóbettiń kóshpendi halyq ómirinde mańyzy zor bolǵan. Buryndary tóbet Qazaqstanda múlde joǵalýǵa shaq qalǵan edi. Búginde Qarshyǵanyń óz qolynda tórt tóbet pen eki kúshik bar eken. Odan basqa da osy óńirdegi shopan qystaýlarynda 20-dan astam tóbet taǵy bar.
Qarshyǵa Eskendirov Aqjol degen tóbetti Almaty qalasynan, al Kóke degen bóribasardy Tájikstannan ákelipti. Bir qaraǵanda tóbet qaharly kóringenmen, onyń minezi óte salmaqty. Basqa ıtterden aıyrmashylyǵy, adamǵa shappaıdy jáne kúnine bir ret tamaqtansa jetip jatyr. Osydan úsh jyl buryn Semeıde «Qazaq bóribasary» qoǵamdyq birlestigi qurylǵan edi. Qazir birlestik Reseı, О́zbekstan, Mońǵolııa, Túrikmenstanmen áriptestik qarym-qatynas ornatqan. Endi jeti qazynanyń birine sanalǵan asyl tuqymdy ıtterdi damytýǵa aıryqsha kóńil bólinbek. Zoologııa ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri Konstantın Plahovtyń aıtýynsha, tóbet pen tazynyń alǵashqy standarttary 1925 jyly bekitilipti. 1959 jyly standarttar qaıta qabyldanǵan. Kúni keshege deıin qazaq aýyldarynda tek tazy men tóbet qana bolǵan. Qasqyr tóbettiń qaldyrǵan belgisinen-aq onyń kúsh-qýatyn bilip, ol aýylǵa múlde jolamaǵan kórinedi.
Raýshan NUǴMANBEKOVA,
jýrnalıst
SEMEI