Ulttyq kásipkerler palatasynyń málimetinshe, Astana turǵyndarynyń 63%-y shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerinde eńbek etse, salanyń bıýdjetke túsirgen qarjysy byltyr 1 trln teńgege jetken.
Halyqtyń jartysynan kóbi kásipkerlerdiń qolynda eńbek etedi
Astana kásipkerleriniń konferensııasynda «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasynyń Tóralqa Tóraǵasy Tımýr Qulybaev 2017 jylǵa arnalǵan negizgi jumys baǵytyn atap kórsetti.
«2017 jyly óńirlerdegi bıznes-qoǵamdastyqty damytýǵa den qoıýymyz kerek. Bul jumysty Astanadan bastap otyrmyz. Astana turǵyndarynyń 63% shaǵyn jáne orta bıznes salasynda eńbek etip, 1 trıllıonnan astam somada bıýdjetke túsim jasady. Elordanyń bas josparynda da bıznes múddesi qarastyrylǵan. Aıtalyq, ındýstrıaldyq aımaq jumys kórsetkishi joǵary, aýdannyń 90% ıgerilgen. Jaqsy nátıjeler bıznes pen ákimdik arasyndaǵy durys qoıylǵan baılanystyń kórinisi. Sondyqtan ózge óńirler de osy baǵytta jumys isteýi kerek», - dedi Tımýr Qulybaev.
Sonymen qatar, Tımýr Qulybaev bıznes-qoǵamdastyqtyń Astana ákimdigimen birge «1000 saýda orny» jobasynyń júzege asyrylǵanyn, kásipkerlerdiń jumys isteýine jaǵdaı jasalyp jatqanyn atap ótti. О́tken jyly bıznesti damytý baǵytynda josparlanǵan 27 is-sharanyń 25-i júzege asyrylǵan.
«Memleket basshysy Joldaýda bıznestiń quqyǵy men múddesin qorǵaýǵa nazar aýdardy. Kásipkerler palatasy osy mindetti júzege asyrý jumystaryn júrgizedi. Bas prokýratýramen, memlekettik organdarmen birlese otyryp, kásipkerlerdiń quqyǵyn qorǵaý boıynsha qyzmetin jalǵastyra bermek. Sondaı-aq zańnamalardy jetildirýmen aınalysatyn bolamyz. Salyq salýshylar tarapynan bıznes-qoǵamdastyqqa qysym keltiriletini belgili. Salyq kodeksin kásipkerlerge túsinikti, yńǵaıly etýge ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý úshin komıssııa quryldy. Barsha bıznes ókilderin salyq kodeksine qatysty usynystaryn Kásipkerler palatasyna joldaýǵa shaqyramyn», – dep jumys josparlaryn naqty atap ótti.
Kásipkerler palatasynyń jumys josparynda memlekettik satyp alýlarda jergilikti qamtý úlesin baqylaý, otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý, otandyq ónimderin uzaqmerzimdi kelisimsharttar arqyly qamtamasyz etý máseleleri mańyzdy. Sonymen qatar jekeshelendirý máselesi de 2017 jylǵy jospardaǵy aıryqsha mánge ıe jumystyń biri.
«Búginge deıin bızneske utymdy emes aktıvter shyǵarylǵan. Kommýnaldyq mekemelerdiń bızneske qajettileri ákimdik balansynyn shyǵarylýy kerek. Memlekettiń úlesinde qalýǵa tıisti 15% nysandardy anyqtaýymyz kerek. Ásirese, medısına salasyndaǵy mekemeler básekege qabiletti ortaǵa berilýi kerek. Jalpy osy salada birlese nátıjeli jumys jasaımyz», – dep atap ótti Tımýr Qulybaev.
Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri 100 myńnan asty
Astana kásipkerleriniń jyl saıynǵy konferensııasynda «Atameken» UKP Basqarma Tóraǵasynyń orynbasary Tólemis Shotanov shaǵyn jáne orta bıznesti damytý baǵytynda ótken jyly josparlanǵan is-sharalardyń 92% oryndalǵanyn jetkizdi.
Basqarma Tóraǵasy orynbasarynyń aıtýynsha, Astanada shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri jyl saıyn artýda. 2016 jyldyń qańtary men 2017 jyldyń qańtardaǵy kórsetkishti salystyrsaq, ShOB 1,1% artqan, ıaǵnı búginde bas qaladaǵy ShOB sýbektileriniń sany 100,2 myńdy qurap otyr. Osylaısha Astana qalasynyń jalpy ishki ónimi 1% artqan. El ekonomıkasynyń JIО́ 11,8%-yn Astana qamtamasyz etip, Almaty qalasynan keıin ekinshi oryndy ıelendi. Sonymen qatar ótken jyly ınvestısııa kólemi 837,7 mlrd teńgeni qurady, osylaısha 2015 jylmen salystyrǵanda 8,4%-ǵa artqan.
Ulttyq kásipkerler palatasy Astana qalasy ákimdigimen, memlekettik organdarmen birlesken jumysynyń nátıjesinde bılik pen bıznes arasynda qarym-qatynas bekı tústi. Osylaısha Kásipkerler palatasy men Astana ákimdigi memlekettik satyp alýda jergilikti qamtý úlesin arttyrý baǵytynda byltyrǵy jyldyń mamyr aıynan bastap arnaıy komıssııa quryp, bıznestiń qatysýymen 6 otyrys uıymdastyrǵan.
«Memlekettik satyp alýlarda otandyq úlesti arttyrý biz úshin mańyzdy. Arnaıy komıssııa jumysynyń nátıjesinde jaqsy jetistikterdi kórýge bolady. Mysaly, 2015 jylmen 2016 jyldaǵy satyp alýlardy salystyrar bolsaq, jergilikti qamtý úlesiniń mólsheri aıtarlyqtaı ósken. 2015 jyly 11,8% bolsa, 2016 jyldyń 11 aıy ishinde 36,9% quraǵan. Sondaı-aq, Elbasy Joldaýynda aıtylǵan jekeshelendirý máselesine kóńil bólýimiz kerek. Bul maqsattyń oryndalý qarqyny Astanada jaqsy, búginde 3,5 mlrd teńge kóleminde 6 nysan básekelestik ortaǵa berildi», – dep atap ótti Tólemis Shotanov.
Memlekettik-jekemenshik áriptestik baǵdarlamasyn júzege asyrý bıznes úshin negizgi múmkindik dep kórsete otyryp, bas qalanyń ákimdigi men Kásipkerler palatasy birlesip 31,5 mlrd teńge turatyn 13 jobany júzege asyratyndyǵyn jetkizdi. 2016 jyly Palatanyń qatysýymen 13 saraptama qorytyndysy shyǵarylyp, jekemenshik áriptesterdiń tizimi jasalǵan.
Sonymen qatar Basqarma Tóraǵasynyń orynbasary Kásipkerler palatasyndaǵy mańyzdy joba – Kásipkerlikti damytýdyń óńirlik kartasyna Elordadaǵy 3,9 mlrd teńge somasyndaǵy 24 ınvestısııalyq joba engizilgenin málimdedi. Onymen qosa, Kásipkerler palatasy kórsetetin qarjylaı emes qoldaý qyzmetine de toqtaldy. Astanadaǵy kásipkerlerge kómek kórsetý ortalyǵynyń qyzmetine ótken jyly shaǵyn jáne orta bıznestiń 3229 ókili júginip, olarǵa 4558 qyzmet kórsetilgenin atap ótti.
Basqarma Tóraǵasynyń orynbasary mamandar suranysyn anyqtaıtyn avtomattandyrylǵan baǵdarlama jasaýdyń qajettiligine de toqtaldy.
«Mundaı júıe eń aldymen mamandarǵa suranystyń shynaıy kórsetkishin anyqtaýǵa, ekinshiden, naryq qajettiliginiń ornyn shuǵyl toltyrýǵa zor septigin tıgizer edi. Sondaı-aq jumyspen qamtý ortalyqtarynyń qyzmetin jeke menshik agenttikterge tapsyrylsa...», – dep usynys bildirdi Tólemis Shotanov.
Sońǵy jyldary Astanada tehnıkalyq mamandyq ıeleri, atap aıtqanda qurylys, saýda jáne qyzmet kórsetý salalarynda biliktiligi joǵary mamandardyń tapshylyǵy seziledi. Astanada 490,2 myń ekonomıkalyq belsendi turǵyndardyń 191,3 myń jumysshysy atalǵan salalarda eńbek etýde, al 30,3 myń adam óndiris salasynda, 76,1 myń adam qurylysta, 36,4 myń adam saýdada, 48,5 myń adam qyzmet kórsetý salasynda jumys isteıdi.
Tólemis Shotanov birqatar usynystardy atap ótti. Onyń ishinde, memlekettik-jekemenshik áriptestik jobalaryn maquldaý prosedýrasyn barynsha yqshamdaý jumysyn jalǵastarý, MJÁ jobalaryn memlekettik qarjylaı qoldaý quralyn keńeıtý, kommýnaldyq menshikterdi básekelestik ortaǵa berý, bıznesti qarjylaı emes qoldaýdy avtomattandyrý, bilim berý mekemeleri men bıznestiń baılanysyn nyǵaıtý, sekildi birneshe baǵyttaǵy jumystardy atap ótti.
Kásipkerlerge qamqorlyq kúsheıdi
Astanalyq ákimdik men kásipkerler palatasy basshylarynyń múdesi ortaq – qalalyq bıznes-ortany jetildirýde aıtarlyqtaı nátıjelerge qoljetkizgen.
Bıznesti damytý baǵytynda ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha «Atameken» UKP Astana ákimdigimen birge josparlanǵan 27 is-sharanyń 25-sin júzege asyrǵan. Onyń ishinde kásipkerlikti damytý jol kartasynyń mańyzy joǵary. Qalany kórkeıtý, ekonomıkalyq turǵydan nyǵaıtý, kásipkerlerdi qoldaý arqyly júzege asqan nátıjeli jumys týraly Astana qalasynyń ákimi Áset Isekeshev málimdedi.
«Qolaıly bıznes-ortanyń negizgi basymdyqtary ekonomıka salalary boıynsha kórinis taýyp otyr. Búginde bas qala respýblıkanyń eń negizgi qarjy donory ispettes: barlyq negizgi ekonomıkalyq máseleler men suraqtar, osy jerden sheshim tabady, ilgerileıdi, iri iskerlik sharalar ótkiziledi. Qalanyń damýyna «Atameken» UKP men «Damý» qorynyń úlesi, atap aıtqanda, «Bıznestiń jol kartasy» memlekettik baǵdarlamasynyń mańyzy orasan zor», – dedi Astana ákimi Áset Isekeshev.
Ulttyq kásipkerler palatasy, Astana ákimdigi, Prokýratýra, Sáýlet basqarmasy jáne basqa da memlekettik ograndarmen birlesken jumys nátıjesinde 10 ákimshilik kedergi alyp tastaldy.
Saýda salasynda da irgelileý bar. 1000-ǵa deıin jańa saýda oryndary ashylyp, saýda oryndary 3,5 esege artty, sondaı-aq, jalǵa alý merzimi 1 jyldan 7 jylǵa deıin uzartyldy. Jeke menshik balabaqshalardy sýbsıdııalaý 45%-ǵa artty, sýbsıdııa arqyly tólem kólemi azaıtyldy.
Qala joldaryndaǵy qaýipsizdik pen turǵyndar qajettiligin oryndaý úshin qalada taksı qyzmeti jaqsartylyp jatyr. «Damý» qorymen taksoparkterdi qarjylandyrý júrgizilýde, osy arqyly qoldanystaǵy 475 kólik sanyn 2 mln-ǵa ósirý kózdelgen. Kásipkerlerdi qoldaý maqsatynda qala ákimdigi men UKP birlesip, Astananyń sol jaǵalaýynda Kásipkerlerge qyzmet kórsetý ortalyǵyn ashpaq.
Astana qalasy kásipkerler palatasynyń dırektory Ǵanı Tasmaǵanbetovtyń aıtýynsha, 2016 jyly bıznesti qorǵaý boıynsha túsken 302 ótinimniń 93-i oń sheshim tapqan, al 29 ótinim qarastyrylýda. Astanalyq kásipkerlik palatasy qala prokýratýrasy, memlekettik organdarmen birlesip jumys isteýiniń nátıjesinde 2,47 mlrd teńge somada kásipkerler quqyǵy qorǵalǵan.
«Qazirgi tańda bıznestiń Konsýltatıvtik-keńesý organdaryna qatysýy 25%-dy quraıdy. Bul kórsetkishti 50%-ǵa jetkizý týraly bas qala ákimdigimen ózara kelisim jasalǵan. Palata óz kandıdatýralaryn usynyp otyr, olardy tańdaý-tańdamaý ákimdik quzyrynda. Máselen, Qala qurylysy keńesinde bıznestiń úlesi 68,75%-ǵa, Údemeli ındýstrıaldy damý boıynsha úılestirý keńesinde 50%-ǵa jetkizildi. О́kinishke oraı, jer ýchaskilerin bólý komıssııasy men memlekettik múlikti senimdi basqarýǵa berý komıssııasy syndy Konsýltatıvtik-keńesý organdaryna bıznes úlesi tym tómen», – dedi Astana qalasy kásipkerler palatasynyń dırektory Ǵanı Tasmaǵanbetov.
Ǵanı Tasmaǵanbetovtyń aıtýynsha, turǵyn úıge arnalmaǵan oryn-jaılardyń fýnksıonaldyq qyzmeti boıynsha zańnama talaptary bıznes ókilderine tym ózekti bolyp tur. Máselen, atqarýshy, baqylaýshy organdar kásipkerlerden turǵyn úıge arnalmaǵan oryn-jaılaryn «azyq-túlik dúkeni», «sán salony» dep naqty rásimdeýdi talap etedi, bul úderis qosymsha shyǵyndy, áýreshilik pen ýaqytty talap etip, kásipkerlerdiń quqyǵyn shekteıdi. Osy turǵyda Kásipkerler palatasy turǵyn úıge arnalmaǵan oryn-jaılardy kez kelgen kommersııalyq maqsatqa qoldanýǵa bolady dep sanaıdy. Sonymen qatar adal salyq tóleýshilerdi QQS boıynsha tirkeý esebinen eskertýsiz júıeli túrde shyǵarý másleleri kún tártibinde tur. Salyq organdardyń negizsiz tekserýleri men kásipkerlik sýbektilerine qoıǵan qatań talaptary shaǵyn bıznesti kenjeletip otyr. Bul máselemen palataǵa kóp shaǵymdar túsken. Atalǵan máselelerdi túbegeıli sheshý úshin Palata Salyq organy QQS boıynsha esepten shyǵarýdy tek sot arqyly sheship, ony zańdyq turǵyda bekitý kerektigin usynyp otyr. Sondaı-aq, MJÁ jobalaryn maquldaý rásimin barynsha qysqartý jumysyn jalǵastyrý, MJÁ jobalaryn qarjylandyrýdyń memlekettik baǵdarlamasyn engizý boıynsha aldaǵy ýaqytta elordada bıznestiń barlyq salasyn damytý týraly Kásipkerler palatasynyń usynystary aıtyldy.
Astana qalasy ákimi Áset Isekeshev qala turǵyndarynyń ál-aýqatyn arttyrýda memlekettik-jekemenshik áriptestiktiń mańyzyn atap ótti. Ákimidikpen turmystyń sapasyn kóterý boıynsha naqty 20 qadam bekitilgen. Densaýlyq saqtaý, qoǵamdyq kólik máselesi, taksı qyzmeti ispetti negizgi baǵyttardyń damýyna basymdyq berilgen. MJÁ sekildi jańa tetik arqyly astanalyq bıznes-orta nyǵaıa túspek.
«Astana qalasy elimizdiń soltústik aımaǵy, qardy ýaqtyly tazalaý, turǵyndardyń júrip-turýyna jaǵdaı jasaý basty mindet. Osyndaı máselelerdi nátıjeli sheshýge memlekettik-jekemenshik áriptestik kelisimder kómekke keledi. Eordadaǵy balabaqshalar, beınebaqylaý nysandary syndy qyzmet túrleri MJÁ-ǵa beriledi, búgingi tańda ákimdik baıqaýlar jarııalap jatyr», – dep atap ótti Áset Isekeshev.
Konferensııa barysynda 3 aıdan keıin ótkiziletin EKSPO-2017 halyqaralyq sharasy da bıznes turǵysynan talqylandy. Ulttyq kásipkerler palatasy bas qalanyń týrızm áýeleti jan-jaqty qaralýyn tilge tıek etti. Máselen, áýejaı tasymaldarynyń tarıfteriniń qymbattyǵy EKSPO-ǵa keletin qonaqtar sanyna keri áser etýi múmkin.
«Bıyl Astanada EKSPO sharasy ótedi. Osy turǵyda qalalyq meıramhanalar men qonaq úılerdiń sapasyn jetildirýmen tyǵyz aınalysyp jatyrmyz. As máziri, baǵalardy bekitý, aǵylshyn tilin meńgergen mamandardy tartý basty nysanda. Jospar boıynsha EKSPO naýqanynda Astanaǵa 2 mln týrıst keledi. EKSPO-dan keıin de biz jyl saıyn osynsha týrısterdi qabyldaýymyz kerek», – dedi qala ákimi Áset Isekeshev.