Taǵy da balyq týraly

«Qoldaǵy bar baılyq kórin­genniń ýysynda ketip jatyr». Baǵaly bekire balyqtardy qor­ǵaý máselesine arnalǵan úılestirý keńesinde osyndaı oı aıtyl­dy. Ras. Sý marjandaryn zań­syz aýlaýǵa qansha tosqaýyl qoıýǵa tyrysqanymyzben, ba­lyq barymtashylarynyń aıla-qýlyq­tary taýsylar emes. Al balyq qory jyl sanap kemip barady. Ja­ıyq ózeniniń taıyzdanýy, balyq qore­giniń kemýi de buǵan sebep. Tabıǵı faktorlardan bólek, adam qolymen jasalǵan aıaýsyz­dyqtar taǵy bar. Jyl saıyn «Bekire» aksııasy ótkiziledi. Biraq, balyq qorǵaý ınspeksııasynan – 84, ishki ister departamentinen 154 qyzmetker oblys aýmaǵyndaǵy joldar men kóshelerdi qatań qadaǵalap júrgenniń ózinde, «ebin taýyp eki asaıtyndar» azaıar emes. Oblys prokýrorynyń oryn­basary Serik Shalabaev quqyq qorǵaý organdarynyń bul baǵyt­taǵy qyzmetinde kemshilik kóp ekeni­ne nazar aýdardy. «Jaýapty qurylymdar áli belsendi emes. Balyq aýlaý, ony ótkizý baqylaýdan tys qalǵanyn aıtýǵa tıispiz. Bra­konerlerden satyp alynǵan balyq­tarǵa zańsyz qujat jasalady. Bólin­gen lımıt aýqymynda zańdas­tyryp alyp jatady. Bul problemaǵa mem­lekettik kirister departamenti ara­las­qany jón», – deıdi ol. Brakonerlerden tárkilen­gen júzý quraldaryn saqtaý ornyn belgileý, aılaq salý jaıy áli prob­lema kúıinde tur. Isataı aýda­nynyń Janbaı, Zıneden, Aman­geldi aýyldary aýmaǵyndaǵy qyl­mystyq ahýal da alańdatady. Oblystyq mamandandyrylǵan tabıǵat qorǵaý prokýrory Vladımır Malahovtyń aıtýynsha, balyq qorǵaý organdarynyń qyzmetteri talapqa saı bolmaı otyr. О́tken jyly oblystyq IID balyq qoryna qol suǵýshylyqqa qarsy kúres bóli­mi jáne orman sharýashylyǵy, janýarlar álemi ınspeksııasynyń jumysyn saralaý barysynda bir­qatar kemshilikter anyqtalypty. «Sý polısııasynda 36 qyzmet­ker bar. Byltyr 79 qylmystyq is sotqa joldanyp, 251 ákimshi­lik is qozǵalǵan. Bul bólimniń ár qyzmetkeri jyl boıyna tek eki qylmystyq, jeti ákimshilik isti ǵana ashqan degen sóz», – dedi tabı­ǵat qorǵaý prokýrory. Sý po­lı­sııasyna memleket tarapynan qol­daý men qamqorlyqtyń jaqsy ekenine qaramastan, qaıtarym az. О́tken jyly tórt kılo qara ýyldyryq tárkilenipti, al kirister departamenti bıyldyń alǵashqy eki aıynda ǵana 11 kılo qara ýyl­dyryqty aınalymnan alǵan. – Balyqshylar ózderin tolǵan­dyrǵan máselelerdi ashyp aıtýǵa qulyqsyz. Synı pikirler kesirin tıgizedi dep úreılenedi. Bizdiń bas­ty maqsatymyz – balyq qoryn saq­tap, tabıǵat paıdalanýshylar­dyń ju­mys isteýine qoldaý kórsetý, – dedi oblys ákimi Nurlan Noǵaev. – Brakonerlikke qarsy kúresti kúsheıt­ken soń áleýmettik jelidegi jaz­bany meniń nazaryma usyndy. «Ákimdik durys jolmen kele ja­tyr, bastysy – Noǵaevty Jaıyq­qa ba­­­­ty­­ryp ketpese boldy», dep ja­zy­l­­­­ǵan eken. Mundaı úrkitý, qaýip kel­­­­tirý sekildi pikirler bolmas úshin ar­­­na­ıy jáne quqyq qorǵaý organ­da­ry má­­se­­­lemen tereńirek aınalysýy kerek. Baǵaly balyq qoryn saqtaý maq­satynda jasalyp jatqan ju­mys­tyń bárin joqqa shyǵarýǵa bol­maıdy. Qazir Jaıyq, Qıǵash ózen­deriniń «tamaǵyn» arshý jumys­taryn júrgizý úshin qajetti qujat­tar jasaqtalyp jatyr. Shilde aıy­nan bastap Jaıyq boıyndaǵy 65 shaqy­rym aralyq tereń qazylady. Aımaq basshysy balyq sharýa­shylyǵy tóńireginde qalyptas­qan problemalardy sheshý tek brakonerlerdi quryqtaýdan ǵana turmaıtynyn, olardy «qorǵaý­shy» laýazymdy tulǵalardyń da anyqtalyp, jaýapqa tartylatynyn aıtty. О́tken jyly oblysta brakonerlerden 21 myń tonna zańsyz balyq tárkilengen. Tabıǵatqa qastyq jasaǵandarǵa 8 mln teńgeden astam aıyppul salynypty. Baqytgúl BABASh, «Egemen Qazaqstan» ATYRAÝ