El táýelsizdiginiń shırek ǵasyrlyq merekesine oraı, elimizdiń Investısııalar jáne damý mınıstrligi uıymdastyrǵan keńeste «Kaspıı óńiriniń geologııalyq mazmundaǵy GAJ atlas kartasy» halyqaralyq jobasy talqylandy.
Atalǵan mınıstrliktiń Geologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný komıtetiniń ókilderi, Iran, Reseı jáne О́zbekstan elderiniń geologııalyq qurylymdarynyń jetekshileri, Mańǵystaý oblysy ákimdiginiń ókilderi men jer qoınaýyn paıdalanýshylar, joǵary oqý oryndarynyń qyzmetkerleri, ǵalymdar qatysqan keńes Kaspıı teńizine qatysty aýqymdy jumysty qolǵa alýdaǵy alǵashqy qadam bolýymen erekshelenedi.
Keńeske arqaý bolǵan Kaspıı teńizine qatysty halyqaralyq joba bir-eki jyldan beri qolǵa alynǵan. Aldymen teńiz jaǵalaýyndaǵy elder kelissózder júrgizip, ár el ózderiniń geologııalyq aqparattar modelin jasaǵanmen, oǵan ózgelerdiń qoljetimdiligi shekteýli. Kaspıı qaırańyndaǵy munaı-gaz ken qoryn zertteýde aqparat jetkilikti ári tolyq bolýy úshin teńiz jaǵasyndaǵy bes memlekettiń aqparatyn paıdalaný mańyzdy. Geologııalyq atlas kartasyn jasaý arqyly kórshi elder shırek ǵasyr ishinde teńizge qatysty jınaqtalǵan geologııalyq, geoekologııalyq, geofızıkalyq derekterdi biriktirip, ortaq málimetke qol jetkize alady. Sondaı-aq, Kaspıı teńizi búginge deıin geologııalyq turǵyda birtutas zerttelmegen, tek ár memleket ken oryndaryn izdeý úshin belgili aımaqtardy zerttep kelgen, endi jaǵalaýdaǵy munaı óndiretin bes memleket te teńizdegi tabıǵı resýrstardyń qoryn tolyq anyqtaýǵa qyzyǵýshylyq tanytýda.
Qazaqstanda 25 jyl ishinde Qashaǵan, Qalamqas teńiz, Aqtoty, Hazar jáne Qaıran ken oryndary ashylyp, barlanǵan. Keńeste sóz alǵan Mańǵystaý oblysynyń ákimi A.Aıdarbaev elimizde munaıdyń geologııalyq qorynyń 5,1 mlrd tonnany quraıtyndyǵyn, onyń ishinde shyǵarylatyn qorlar 2,2 mlrd tonna bolsa, gazdyń kólemi 0,2 trln tekshe metr ekendigin aıta kelip:
– Qazaqstan táýelsizdik alǵaly alǵash ret 119 kómirsýtekti shıkizat ken orny memlekettik balansqa qoıyldy. Shamamen, munaıdyń bekitilgen qory 2,5 mlrd tonna, gaz 432 mlrd tekshe metr, kondensat qory 265 mln tonnaǵa artty, – dedi.
Birlesken geologııalyq kartografııalyq jumystar men aqparattyq derektor qory Mańǵystaý óńiriniń ınvestısııalyq tartymdylyǵyna, óńirde munaı-gaz sektoryn damytýǵa áser etpek.
Turaqty terbelistegi Kaspıı teńizi óńirin zertteý, ekologııalyq qaýipsizdikti basty nazarda ustaý máselesi aıtylyp, atlas kartasyn jasaý, geologııalyq málimetterdiń ortaqtyǵy men jaǵalaýdaǵy kór-shi elderdiń geologııalyq qyzmetteriniń yntymaqtastyǵy talqylandy. Ol úshin saıt quryp, ortaq elektrondy baza jasaqtaý qajettigi aıtyldy.
Keńeste Iran, О́zbekstan, Reseı ǵalymdary óz oılaryn ortaǵa salyp, jobanyń bastalýyna alǵyshart retinde úshjaqty hattamaǵa qol qoıdy.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
Mańǵystaý oblysy