Keshe Astanada XI ınnovasııalyq kongress ótti. Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń qoldaýymen «Tehnologııalyq damý jónindegi ulttyq agenttik» AQ uıymdastyrǵan jıynǵa halyqaralyq jáne qazaqstandyq sarapshylar, Úkimet pen jergilikti atqarýshy bılik ókilderi, ulttyq holdıngter men kompanııalardyń basshylary, ǵylymı zertteý jáne damý ınstıtýttarynyń qyzmetkerleri qatysty. Bıylǵy jıyn Qazaqstan úshin mańyzdy tórt baǵytqa – energetıka, jańa materıaldar, aqparattyq jáne kommýnıkasııalyq tehnologııalar, agroónerkásiptik keshendegi tereńdetip qaıta óńdeýge kóńil bólgen.
«MÚIIDB ekinshi besjyldyǵyndaǵy ınnovasııalardyń róli» taqyrybyndaǵy plenarlyq otyrysty ashqan Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev egemendik alǵanyna endi ǵana shırek ǵasyr tolǵan elimiz úshin halyqaralyq tájirıbe almasýdyń mańyzy zor ekenin basa jetkizdi. «Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha, eki strategııalyq ınnovasııalyq klaster Almaty men Astana qalalarynda jumys isteıdi. Biz EKSPO-2017 kórmesinen keıin elimiz ınnovasııalyq damý jaǵynan alǵa jyljıdy dep úmittenemiz. Halyqaralyq naryqta ózgelermen básekeles bolý úshin jańa bilim men tehnologııalar qajet ekenin jete túsinemiz. Sondyqtan halyqaralyq áriptestik pen tájirıbe almasýdyń mańyzy zor ekenin aıtqym keledi», dedi mınıstr.
Basqosýda «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ basqarma tóraǵasy Erbolat Dosaevtyń baıandamasy tyńdaldy. «Búginde el kásiporyndarynyń ınvestısııalyq maqsattaryna baǵyttalǵan árbir besinshi teńge holdıng qarjysy bolyp tabylady. Osy rette Tehnologııalyq damý jónindegi ulttyq agenttikke eńbek ónimdiligin arttyrý men jańa tehnologııalar transferti boıynsha mańyzdy ról júktelip otyr. Agenttik aldyna qazirgi kezde tehnologııalyq kásipkerlikti damytý sekildi mańyzdy mindet qoıyldy. О́tken jyldardaǵy onyń qyzmeti boıynsha shaǵyn qorytyndy jasaıtyn bolsaq, 12,2 mıllıard teńgege 328 grantqa qoldaý jasaldy. Jumys nátıjesinde grant alýshylar myńǵa jýyq jańa turaqty jumys oryndaryn qurdy. 80 mıllıard teńgege tarta ónim shyǵaryldy jáne 4 mıllıard teńgeniń salyǵy tólendi. Demek, biz aıtyp otyrǵan 12,2 mıllıard teńge bazalyq ınvestısııalar ózin aqtady», degen E. Dosaev keıbir jobalardyń nátıjeleri jospardaǵydaı bolmaǵanyn da jasyrmady. «Biz holdıng ishinde ózimizdiń tujyrymdamalyq qadamdarymyzdy birshama ózger-
týdemiz. Osy oraıda, ınnovasııalyq damýǵa qoldaýdy qalaı jasaýdyń mán-jaıyna erekshe nazar aýdarylyp otyr. Búginde holdıng pen agenttik birlesip, qyzmetimizdiń jańa baǵyttaryn damytýdy qalyptastyrýmen aınalysýda», dep túıindedi ol sózin.
Kongreste Astana qalasynyń ákimi Áset Isekeshev baıandama jasap, ınnovasııalardy damytýǵa arnalǵan úkimettik baǵdarlamadan bólek, elordanyń óz baǵdarlamasy bar ekenin aıtty. «Solardyń birin biz «Damý» qorymen birlesip iske asyryp kelemiz. Sondaı-aq, jergilikti bıýdjettiń esebinen qarjylandyrylatyn jobalar bar, startap jobalarǵa da qoldaý jasap otyramyz. О́tken aptada Nazarbaev ýnıversıtetimen birge startap sessııa ótkizdik. Jyl sońyna deıin úzdik ınnovasııalyq kompanııalarǵa 30 mıllıon teńge bólinedi», dedi Á.Isekeshev. Astana ákiminiń sózine qaraǵanda, 30 qarasha kúni «Astana Smart city» atty halyqaralyq forým uıymdastyrylady. Sol jerde elordalyq alǵashqy jobalar jarııalanbaq.
Jıynda Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev elimizdiń qazirgi ınnovasııalyq damý deńgeıi jaıynda áńgimeledi. «Búginde ınnovasııalyq damýdyń qarqyny kóp jaǵdaıda sıfrly jelilerdiń ınfraqurylymyna baılanysty. Ol jaǵynan Qazaqstan biraz jetistikterge jetti. Máselen, uıaly baılanys abonentteriniń sany jaǵynan besinshi orynǵa kóterilsek, ǵalamtordy paıdalaný boıynsha álem elderi ishinde 61-orynǵa shyqtyq. Al spýtnıktik baılanys barlyq aýmaqty qamtıdy. О́tken jyly Qazaqstan ozyq aqparattyq tehnologııalardy damytý baǵytynda TMD elderin artqa tastap, 40-orynǵa kóterildi. «Elektrondy úkimetti» ilgeriletýde úzdik otyzdyqqa kiremiz. Alaıda, ýaqyt bir jerde turmaıdy. Sondyqtan bizdiń mınıstrlik «Sıfrly Qazaqstan» atty jańa baǵdarlamany daıarlaýda. Onyń ishinde el ekonomıkasyn «ınnovasııalyq relske» qoıý máselesi de bar», dedi D.Abaev. Onyń sózine qaraǵanda, jańa baǵdarlamada shalǵaı aýyldardy ǵalamtormen qamtý sharalary da qarastyrylǵan. Budan bólek, baǵdarlama aıasynda tyń ınnovasııalyq jobalar qolǵa alynady. Búginde ınnovasııalyq ekonomıkany damytý eldiń básekege qabilettiligin, azamattardyń ómir sapasyn arttyrýdyń mańyzdy faktoryna aınalǵan. Osy turǵyda elimizde «Qazaqstan-2050» Strategııasy men «100 naqty qadam» Ult jospary aıasynda ǵylymı-tehnıkalyq jáne ınnovasııalyq júıelerdi nyǵaıtýǵa jol salatyn irgeli bastamalar júzege asýda.
Innovasııalyq kongress jumysy «Mańyzdy tehnologııalardy damytýdyń halyqaralyq tájirıbesi» jáne «Bolashaq energııasy» EKSPO-2017 tujyrymdamasy aıasynda «taza tehnologııalardy» damytý» taqyrybyndaǵy paneldik sessııamen jáne kásipkerlerge arnalǵan sheberlik synybymen jalǵasty. Spıkerler arasynda Nobel syılyǵynyń laýreaty Rae Kvon Chýng, Izraıldiń «L.N. Innovative Technologies» kóshbasshy bıznes-ınkýbatorynyń negizin qalaýshy Klara Oren, «Japan Technology Group» kompanııasynyń basshysy Mıtsý Iаmomoto, Qazaqstandaǵy «Konrad Adenaýer» qory ókildiginiń dırektory Tomas Helm, USAID klımat ózgerisin toqtatýǵa baǵyttalǵan qazaqstandyq baǵdarlamanyń basshysy Alekseı Sankovskıı bar.
Alqaly basqosý aıasynda 26 ınnovasııalyq jobanyń kórmesi uıymdastyryldy. Olardyń ishinde EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesine qatysatyn jobalar da bar. «Munda bizdiń 3D skanerimizdi tanystyrýdamyz. Osy qurylǵynyń kómegimen qıyn detaldardyń 3D modelderin jasap shyǵara alamyz. Iаǵnı, qolmen ólsheýge kelmeıtin qıyn dúnıelerdiń dálme-dál syzbalaryn jasaımyz. Sosyn onyń sáıkestigi óte joǵary dáldikpen ólshengen modelin óndiremiz. Bul qurylǵyny kompanııamyz 2010 jyly Germanııadan satyp alǵan.
Al kórmege kelsek, shara arqyly kóptegen kompanııa ózderine klıent tabýǵa múmkindik aldy. Biz de birneshe áriptesterimizben kelisimge keldik», deıdi Kóliktik mashına jasaý konstrýktorlyq bıýrosynyń birinshi dárejeli konstrýktory Temirjan Erjanuly.
Ashat RAIQUL,
«Egemen Qazaqstan»