Qıyn kezeńde qoltyǵymyzdan demedi

...Meniń esimnen osydan 23 jyl buryn, ıaǵnı, sonaý 1993 jyly Nursultan Ábishulynyń Qurmanǵazy aýdanyna alǵash kelgeni áste shyqpaıdy. Sol saparynda Elbasy «Maqash» óndiristik kooperatıvinde meıman bolǵan. Arnaıy kıiz úı tigip, Memleket basshysyna qonaqasy bergenbiz. Mundaı baqyt ekiniń biriniń basyna qona bermes. Ras, egemendiktiń bastapqy belesteri ǵoı, aýyl asa kúıli de emes edi. Elbasynyń janyn­da oblystyń sol kezdegi ákimi Saǵat Túgelbaev, kórshiles Astrahan oblysynyń bu­rynǵy gýbernatory Ana­to­lıı Gýjbın jáne basqa da laýazymdy adamdar boldy. Emen-jarqyn áńgime ústinde Nursultan Ábishuly: – Biz toı jasaımyz. Sol toıymyzdy keıde asta-tók rásýaǵa aınaldyryp jiberemiz. Osy jaıdy zerdeleńizder. Toıdyń máni bolýy kerek. Elge, halyqqa taǵylymdy tárbıesi qajet, – dep qadap aıtyp edi. Kópten kóńil bólinbegen aýyldyń ajary da Memleket basshysynyń nazarynan tys qalmaǵan-dy. Elbasyn bul jaı da aıryqsha tolǵandyryp, kókeıdegi oıyn ortaǵa saldy. – Qazir jaǵdaı qıyndaý, – dedi Nurekeń otyrǵandardy bir sholyp ótip, – biraq, sharalar qabyldap jatyrmyz. Taıaý ýaqytta tyǵyryqtan da shyǵa­myz. О́z qolymyz óz aýzymyzǵa jetedi. Qoı ústine boztorǵaı uıalaıtyn kez de keledi. Árıne, sol kezde keıbireý­lerdiń «Oǵan deıin kim bar, kim joq» dep saryýaıymǵa sa­lynǵandary da bar. Biraq, El­basynyń budan jıyrma úsh jyl buryn aıtqandary týra keldi. Aýyzeki áńgimede «Áýlıeniń aıtqany, kóripkeldiń aıtqany» dep jatamyz ǵoı. Ne desek te, Nurekeńniń sonaý táýelsizdiktiń bastapqy jyldary keleshekke senim artyp aıtqany qazir oryndaldy. Desek te, búgingi jetistikter tekten-tek kelgen joq. Ol – tolassyz tógilgen mańdaı terdiń, eren eńbektiń jemisi. Jasyratyny joq, sol jyldary qysta búrseńdep, bir ból­­mege tyǵylýshy edik qoı. Otyn­ǵa jarymadyq. Kómir alatyn aqsha da joq. Qyrdan qı jınap, tezek terdik. Al búgin sol qıyndyqtyń bári artta qaldy. Barlyq úıde mazdap tabıǵı gaz janyp tur. Eneleri eski ýaqytyn eske alsa, kelinderi oǵan senbeıdi. Tipti, tańǵalady. Buryn shelektep sý tasydyq. Bizdiń aýdannyń ortalyǵy – Ganıýshkın úlken joldyń boıynda ornalasqan. Ári-beri ótken kólikten basyn shyǵarǵandar – syrt eldiń adamdary ıinaǵashpen sý tasyp júrgenderdi kórgende tańǵalatyn. Al qazir osynyń bári kórgen tústeı desek, artyq aıtqandyq emes. Báriniń úıinde sý qubyry bar. Iinaǵashty mura­jaıǵa tapsyratyn kez keldi. Qazir qum ortasyndaǵy malshylar keshkilik úıinde bolsa, erteńgilik aýdan ortalyǵyn­da júredi. Sharýasyn bitirgen soń kóligimen qaı qajetin ótese de, óz erki emes pe? Qazir temir tulpary joq úıdi kezdestirý qıyn. Ekiniń biri dala jolyna yńǵaıly sheteldik kólikti minip júr. Bul da – jaqsy jaǵdaı nátıjesi. Bizdiń «Maqash» ko­operatıvinde 400 shamaly úı bar. Solardyń bári kólikke ıe. Kó­shelerde jarqyrap tur­ǵan shamdar she? Qazir qala mańyn­daǵy ár eldi meken túnde de kúndizgideı jarqyrap tur. Mine, osynyń bári – Elba­sy­nyń eńbegi. Elin eren jetis­tikter men jasampazdyqqa jetelegen Elbasyna degen eldiń seniminiń nátıjesi. Barshanyń jadynda bolar, ótken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldary árkim óziniń úlesine tıgen azyn-aýlaq malyn ta­lan-tarajǵa salyp aldy. Iri qarasyn satty, usaq malyn taratty. Jasy­ratyn nesi bar, bir shólmek araqqa semiz qoı­yn berip jibergen kez boldy ǵoı. Sóıtip, baıyrǵy mal baq­qan jandar aldyndaǵy tórt tú­liginen aıyrylǵan. Sonda aýyl sha­rýashylyǵy túzeledi dep kim oı­laǵan? Biraq, jaqsy kúnder keldi. El Elbasyna sendi, Elbasy eline sendi. Halqy da sol senim bıiginen kórindi. 25 jyl – tutas ǵasyr úshin qas-qaǵym ǵana sát. Eger El­basy endi bizdiń aýdandy aralasa, onda jańarǵan aýyldy, órkendegen ólkeni kórer edi. О́zim týraly aıtsam, jeke­she­­lendirý tusynda shashyrap kete jazdaǵan sharýany jı­­naqtap, «Maqash» atalatyn sharýashylyq qurdyq. Isi­miz ońǵa ulasty, 1995 jyly asyl tuqymdy edil­baı qoıyn ósiretin kásiporynǵa aınaldyq. Sodan 2000 jyly «Edilbaı asyl tuqymdy zaýyty» ataǵyn ıelendik. Mine, qazir de sharýashylyq ujymy Elbasy tapsyrmalaryn abyroımen oryndap keledi. Bir ǵana mysal keltirsem, maqashtyqtar «Qaraótkel» jármeńkesinde top jardy. Sonda atalyq qoıdyń salmaǵynyń ózi 130 kılodan artyp, altyn medal ıelendi. Elbasy kásipkerlikke keń óris ashty. Buryn óz isin bas­ta­ǵan­dardy kim bolsa sol tek­seretin edi. Kásip ıeleri tek­serýshi­ler­den qysylyp jú­re­tin, jumys ta alǵa baspaıtyn. Endi erkindik berildi. Bız­nes ıeleri osyndaı erkindik ná­tıjesinde óreli tabystarǵa je­týde. «Otandyq óndiristi damytý» bastamasy negizgi uranymyzǵa aınaldy. Memleket basshysy maldy asyldandyrýǵa úlken mańyz berýde. Ol Elbasy bastaǵan azyq-túlik qaýipsizdigin qalyp­tastyrýǵa da qatysty. Halyqty ári sapaly, ári arzan jergilikti ónimdermen qamtamasyz etý qajet. Mine, Nursultan Ábishuly­nyń tikeleı baǵyt-baǵdar berýimen elimizdiń shalǵaıdaǵy qazaqy aýyldarynda da turmys jaqsaryp, óndiris qanatyn keń­ge jaıa túsýde. Elin janyn­daı súıgen Elbasynyń qashan­da halqyma bolsyn degen eren eńbegi ulyqtaýǵa ábden laıyq. Eń qıyn kezeńde el-jurtyn qol­tyǵynan demep, táýelsiz Qazaqstandy álemdegi básekege qabiletti ári qýatty memleketke aınaldyra bilgen Kóshbasshy erin eli de sheksiz qurmetteıdi. О́mirzaq QAJYMǴALIEV, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Atyraý oblysy. Qurmanǵazy aýdany