Birigý – bereke bastaýy

Keshe Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asqar Myrzahmetov Taraz qalasynda Almaty, Ońtústik Qazaqstan, Qyzylorda, Jambyl oblystarynyń taýar óndirýshilerimen kezdesti. Kezdesýde AО́K-ti 2017-2021 jyldary damytý­ǵa arnalǵan baǵdarlama jobasy talqylandy. Baǵ­dar­lamanyń tujyrymdamalyq yqpaly – qosalqy sharýashylyq pen usaq sharýa, fermerlik qoja­lyq­tardy óndiristiń ósý faktorymen qatar, aýyl turǵyndarynyń ómir súrý deńgeıin eskere otyryp, aýqymdy túrde kooperasııalardy damytý bolyp tabylady. Saraptama nátıjesi boıynsha, qosalqy sharýashy­lyqtarda óndiriletin ónimniń 80 paıyzy aýyldyq jerde qalyp qoıyp, qala turǵyndary men óńdeýshi kásiporyndarǵa deıin jetpeıtini belgili bolyp otyr. Esesine elimizdegi sút jáne et kásiporyndary bar bolǵany 50-60 paıyz júktemelik qýatpen jumys istep tur. Iаǵnı, shıkizat jetispeıdi. Al kooperasııa arqyly osy ónimdi óndiriske jetkizýdiń mehanızmi túziledi. Kooperatıvterge birikken jaǵdaıda eń birinshi sheshiletin másele – ónimdi tasymaldaý. Kooperasııada fermer óz ónimin tapsyrady, al kooperasııa tapsyrylǵan ónimdi qalaǵa nemese kásiporynǵa jetkizedi. Al Memleket birikken kooperasııaǵa qoldaý kórsetip, sýbsıdııalaý jáne tehnıka alýdy nesıeleý júıesin qalyptastyryp, aınalymǵa qarajat beredi. 2021 jylǵa qaraı 500 myńǵa jýyq jeke qosalqy sharýashylyq pen usaq sharýa qojalyqtary birigip, 1500 aýylsharýashylyq kooperasııalary qurylady dep kútilýde. Osynyń arqasynda fermerlerdi aýylsharýashylyq ónimderin óndirý men óńdeýge biriktire otyryp, qazaqstandyq ónimniń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa bolady. Qazaqstan jyl saıyn 1 trln teńgege jýyq azyq-túlik taýar­laryn ımporttaıdy. Olar: irim­shik, qant, sary maı jáne t.b. Je­ke qosalqy sharýashylyq pen sharýa qojalyqtary óndirgen ónimderdi kooperatıvter arqyly satyp alyp, óńdep, shetelge ketip jatqan aqshany óz elimizde qaldyra alamyz. Júktemelik 20-60 paıyz ǵana quraıtyn bolǵandyqtan, óndirýshiler aýyl sharýashylyǵy shıkizatynyń jetispeýshiligin aıtyp otyr. Aýylsharýashylyq ónimderiniń 10-30 paıyzy ǵana óńdeledi. Bul kúrdeli máselelerdi koo­peratıvterge birigý arqyly she­shýge bolady. Iаǵnı, elimizdiń árbir fermeri aýylsharýashylyq kooperatıvi arqyly memlekettik qoldaý ala alady. Kooperatıvter arqyly turaqty satyp alý men aýylsharýashylyq ónimderin óndi­rýshilerdiń taýarlaryn óńdeý­shi kásiporyndarǵa jetkizý máse­lesi sheshilse, kooperatıv­terdi tehnıkalyq jaǵynan jab­dyq­taý «KazAgro» UBH arqyly júzege asyrylmaq. «Aýylsharýashylyq koo­pera­tıvteri damysa, 500 myń usaq óndirýshini tartý jáne ónim­derdi ótkizý men óńdeýdiń pár­mendi júıesin qura alamyz já­ne shıkizatpen qamtamasyz ete­tin kásiporyndardyń úlesi 1,3 esege artady. Sondyqtan aýyl turǵyndarynyń kirisin jyl saıyn 300 mlrd teńgege deıin arttyrý jáne saýdanyń úste­me baǵasyn 15-20 paıyzǵa tómen­detý kózdelip otyr. Jyl saıyn 300 mlrd teńge aýyldarǵa qosym­sha kiris retinde kirip otyrsa, bul kórsetkish bólingen sýbsıdııa kóleminen eki esege artyq degen sóz», deıdi Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asqar Myrzahmetov. Aýylsharýashylyq koope­ra­sııalary arqyly Qazaqstan ishki naryqta óziniń tabıǵı jáne qunarly ónimderimen erekshe­lenetin bolady. Sonymen qatar, kooperatıvter óz úleskerlerine, ıaǵnı qosalqy sharýashylyq pen usaq sharýa qojalyqtaryna vete­rınarlyq, agrohımııalyq, tehnı­kalyq qyzmet kórsetý jáne jem-shóp daıyndaý boıynsha birneshe qyzmetter kórsete alady. О́zindik quny 7-8 myń teńge bolatyn shóp, jazǵy ýaqytta 20 myń teńgege, kúzde 30 myń teńge, qysta 40 myń teńgege deıin qymbattaıdy. Al, kooperatıv memlekettiń qol­daýymen lızıng arqyly satyp alynǵan traktor, shóp shaba­tyn mashına, tirkemelerdi paıda­lanyp, arzan baǵamen shóppen qamtamasyz ete alady. «Búginde Jambyl oblysynda 115 shaǵyn otbasylyq taýarly-sút fermalaryn qurýǵa 476 mln teńge, 542 shaǵyn bordaqylaý alańdaryn salýǵa 1,8 mlrd teńge jáne 15 sút qabyldaý pýnktteri qury­lysyna 18 mln teńge qara­jat aýdaryldy. Sondaı-aq, 6 koope­ratıv quryldy. Merki aýdanynda sút klasterin damytý boıynsha qu­ramyna 42 sharýashylyq birikken «Merki ónimderi» aýyl­sha­rýashylyq óndiristik koope­ratıvi jumys atqarýda. Aldaǵy ýaqytta kooperatıv tóńire­ginde 70-200 basqa deıin asyl tuqym­dy saýyn sıyry bar shaǵyn sút-taýarly fermalaryn qura oty­ryp, óndirilgen taýarly sútti tereńdete óńdep, ótkerý jumys­tarymen shuǵyldanady», deıdi bul jóninde Jambyl oblysynyń ákimi Kárim Kókirekbaev. Jıyn sońynda tórt oblystan jınalǵan aýylsharýashylyq taýaryn óndirýshileri ózderin tol­ǵandyrǵan máselelerdi ortaǵa salyp, bul baǵyttaǵy ju­mys­tardy keńinen talqylady. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan» Jambyl oblysy