«Saryarqa» synnan súrinbeı ótti

Táýelsizdiktiń 20 jyldy­ǵy­na arnalǵan respýb­lıka­­lyq fol­klor­lyq-etno­gra­fııa­lyq ansambl­der­diń «Ǵa­syrlar sa­zy» dástúrli mý­zy­ka festı­valiniń birinshi júl­desi Astana qalasy fı­lar­monııa­synyń «Sa­ry­arqa» ult-aspaptar ansam­bli­niń enshisine tıse, bas báıge Al­matynyń «Sazgen sazy» folklorlyq-etno­gra­fııa­lyq ansambline buıyrdy. Ekinshi oryndy Prezıdenttik má­de­nıet ortalyǵy Ulttyq dás­túrler teatrynyń jáne Qy­zyl­ordanyń «Dıdar» fol­klorlyq ansamblderi teń­­deı bólinse, úshinshi júlde Qur­manǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq kon­ser­vatorııasynyń «Babalar sazy» ansam­­bli­niń úlesine tıdi. «Saryarqa» ult-aspaptar an­sam­bliniń jetekshisi Kúlán Ydy­rysova otyzdan asa ansamblder ózara baq synasqan aıtýly dodada birinshi or­ynǵa ıe bolǵan ujym­nyń qýanyshyn bizben bó­lisýge ar­naıy atbasyn bur­ǵan eken. Bul ja­ńalyqqa biz de eleń etistik. Festıval, baıqaý dege­ni­ńiz, qazir qaı qa­laǵa barsańyz da bir emes, birnesheýi aldy­ńyz­dan kezigedi. Klas­sı­kalyq, estra­dalyq, dás­túr­li ánshi­ler baı­qa­ýy degendeı, táý­elsiz­dik­ke qol jetkizgen jyl­dar­da dú­nıe­ge kelip jatqan qanshama jarys­tar­ǵa kýámiz. Biraq sol egemendik al­ǵan­nan keıin halqymyzdyń jo­ǵyn joqtap, baryn túgendeıtin bir asyl qazynasy, injý-mar­ja­ny bar bolsa, ol osy sazy san naqyshty mýzykalyq aspaptary edi. «Igi­lik­tiń erte, keshi joq» de­mekshi, sondaı qýanyshty sát­ke mereıimiz tasyp otyr búgin. Ońtústik astana óziniń rýhanı or­talyq ekenin taǵy bir izgi bas­tamasymen dáleldep shyqty. Jer-jerdegi folklor­lyq-etno­gra­fııa­lyq ujymdardy izdestirip, ónerlerin na­sıhattaýǵa kósh­ti. Osy qazaqtan dál qazir hal­qy­myzdyń narqobyz, jez­qobyz, ady­rna, sazgen, sherter, jetigen, saz­syr­naı sııaqty tolyp jatqan dás­túr­li mýzykalyq aspapta­ry­nyń tú­ri, úni qandaı bolady dep sura­sa­ńyz, kez-kelgeniniń múdir­meı aı­typ beretinine kúmánimiz bar. Bir bilsek, dombyra men qo­byzdy, syr­naı men sybyzǵyny bilermiz, al odan da basqa nebir áýezi aı­shyq­ty aspap­ta­rymyz bar ekenin endi munan bylaı ózimiz baǵala­ma­saq, qazaq degen aty­myz­ǵa úlken syn bolǵaly tur. Hal­qymyzdyń qas­terli de qa­sıetti as­paptaryn tuń­ǵysh ret dáriptep ot­yr­ǵan ult­tyq joba­nyń Táýelsiz­dik­tiń 20 jyl­dyq mereıtoıyna laıyq­ty tar­tý bo­lyp sanalatyny sondyqtan. – Baıyrǵy mýzykalyq aspap­ty baǵalaý, dástúrli mýzykalyq aspapta oryndaýshylardy qol­daý, qur­metteý, jastardyń ult­tyq ónerge qyzyǵý­shy­lyǵyn oıatý maqsatyn­da­­­ǵy óner dodasy al­daǵy ýaqytta ult-aspaptar an­samblderiniń to­la­ǵaı jetistigi men shyǵarma­shy­lyq izdenisterin mu­nan da bıik dárejede kórsete berýine tilektespiz, – deıdi an­sam­bl­diń jetekshisi Kúlán Ju­mashqyzy. – 1998 jyly qalalyq fılarmonııa­nyń janynan qu­rylǵan «Saryarqa» ult-aspap­tar ansambli (kórkemdik je­tekshisi Nurlan Hamzın) óziniń atyn osy­ǵan deıin alys-jaqyn biraz shet memleketterde tanytyp úl­gerdi. Fransııanyń Dıjon qa­la­synda ót­ken Halyq shyǵar­ma­shy­lyǵy fes­tıvaline qatysyp, altyn medaldi ıelenýi tek oǵan ǵana kór­se­tilgen syı-sııapat emes, jalpy fransýz­dar­dyń qazaq óne­rine bergen joǵary baǵasy bolyp taby­la­dy. Sondaı-aq an­sambldiń Novosibirdegi halyq­aralyq halyq shy­ǵar­mashylyǵy, Qy­taıdaǵy halyq­aralyq álem ha­lyqtarynyń bıleri jáne fol­klor­lyq mýzykasy, Túr­kııa­daǵy halyq­ara­lyq folklor, Más­keýdegi «Sadko» halyq­ara­lyq folklor festıvalderinde hal­qy­myzdyń mýzyka­lyq mol mura­syn pash etip, Lon­dondaǵy ataqty «Bıg Bene» aǵyl­shyn par­lamenti saraıyn dala sazy­men terbegen keshteri el shejiresindegi eskirmes paraqtar edi. Kúlán Jumashqyzynyń aıtý­yn­sha, saıysta olardyń oza shaý­yp báı­ge alýyna jekelegen óner she­ber­le­ri­niń qosqan úlesi zor bol­ǵan. Shy­ǵys Mahan sybyz­ǵy­men T.Bel­­­gibaı­uly­nyń «Aq Ara­lyn», Láz­zat Kóbe­no­va saz­sy­r­­naımen ha­lyq án­derinen popýrrı, Qarakóz Gasımova jetigenmen Yqy­lastyń «Jezkıigin», Gúl­jan Mus­tahım qyl­qo­­by­z­ben Qaz­bek Ábe­nov­tiń «Aqqýyn» or­yn­dap, kóp­shilik­ti tánti etipti. Qa­­­lalyq fılarmonııadan ansam­bl quramynda óner kór­set­k­en ánshi Nuraı Tanabaev ha­lyq áni «Aq kóılekti», Altynaı Ma­my­raı «Aı­qa­rakózdi» oryndaǵanda, jurt elor­da­lyq ónerpazdarǵa erekshe iltıpat bildirgenin de aıta ketken jón. Ta­ǵy bir aıta ketetin nár­se, ansam­bl­degi mý­zy­kant­tar­dyń bá­ri shetinen óz sala­syn jetik meń­ger­gen, jo­ǵa­­ry kásibı mamandar bolyp esepteledi. Nur­ǵısa Tilendıev atyndaǵy «О́z elim» saz festıvalinde bas júl­deni ıelengen belgili kúıshi-dom­by­rashy Sáttibek Baıaqov ta osy ujym­da óner kórse­tedi. An­sambl­diń re­per­týary tyń­da­ǵan kisini ja­lyq­tyr­maıdy. Kóne dáý­irde ja­­zyl­ǵan dú­nıe­lerden bastap, qazir­gi zamanǵy kom­po­zı­torlardyń shy­­­ǵar­­malary men bas­qa halyqtar­dyń da belgili mý­zykalyq týyndy­la­ryn tu­shym­dy oryndap, tyńdaý­shy­syn ǵasyr sazymen tynystatqan «Sa­­ry­ar­qa­nyń» sapary áli de bıik belesterge bastaı bererine senemiz. Qarashash TOQSANBAI. Sýrette: «Saryarqa» ansambli.