Qýlyǵyna quryq boılamaıtyn kedenshiler taýyqtyń etin «sábizge» qalaı aınaldyryp júr?

Keden departamenti qyzmetkerleriniń málimeti boı­­yn­sha, búgingi tańda Jambyl oblysynyń syrtqy taýar aınalymy 997 mln. 680 myń AQSh dollaryna jetken. Onyń ishinde eksport 768 mln. 980 myń AQSh dollaryn, al ımport 228 mln. 700 myń AQSh dol­la­ryn quraǵan. Deı turǵanmen, oblysta ekono­mıkalyq kontrabanda ózekti má­selege aınalyp otyr. Búginge deıin oblys boıynsha 49 eko­no­mı­kalyq kontrabanda  qylmysy tirkelipti. Onyń ishinde keden or­gan­dary 34 mln. teńgege qatysty 15 qylmystyq is, qarjy polısııasy organdary 40 mln. teńgege qa­tysty 23 qylmystyq is qozǵaǵan. Oblystyq prokýratýra organ­da­ry 15 tekserý júrgizip, anyq­tal­ǵan 28 zań buzýshylyq boıynsha 12 usynys engizse, 21 tulǵa ák­imshilik jaýapqa tartylǵan. So­ny­men birge, ekonomıkalyq kon­tra­banda deregi boıynsha 250 mln. teńgege qatysty 12 qyl­mys­tyq is qoz­ǵal­sa, onyń ishindegi 2 qylmystyq istiń keden qyzmet­ker­lerine qaty­sy bar. Qazirgi tańda ókiletti organdar qaraý­yn­da zań buzý­shy­lyqty joıý jáne kináli laýazym­dy tulǵalardy sy­baı­las jemq­or­lyq boıynsha jaý­apqa tartý tý­raly 6 usynys qaralýda. Myna «qyzyqty» qarańyz. Qordaı aýdandyq prokýratý­rasy­nyń tekserýi barysynda «Kaz­Ek­sımGrýp» JShS-ne tıesili qoı­ma­lardan 18 iri júk avtokó­lik­te­ri­ne tıelgen muzdatylǵan taýyq et­teri tabylǵan. Taýar ıeleri júk­ti «Qordaı» keden beketi ar­qyly «sábiz» retinde rásimdep, memlekettik shekaradan alyp ót­ken. Alynǵan taýardyń ortasha qu­ny 180 mln. teńgeden asqan. Bú­ginde bul is boıynsha aldyn-ala tergeý amaldary júrgizilýde. Respýblıka aýmaǵyna kontra­ban­dalyq taýarlardy kedendik be­ketter basshylarymen «kelisimge» kelý arqyly ǵana emes, so­nymen birge basqa «joldar» ar­qyly da tasymaldaý oryn alýda. Mysaly, jaqynda Jambyl aý­da­nynyń aýmaǵynda 1300 kılo bo­latyn úı qustarynyń etterin tıegen «kásipkerler» ustaldy. Atal­ǵan taýarlardy olar Grodıkovo aýylynyń mańyndaǵy kanal ar­qyly tasymaldaýdy júzege asy­rypty. Sondaı-aq, kórshi memleketke zańsyz janar maı tas­y­mal­daýdy plastıkalyq qubyrlar ar­qyly júzege asyratyn «sheberler» de bar eken. Prokýratýra organdary men basqa da quqyq qorǵaý organdary ekonomıkalyq kontrabandaǵa tikeleı qatysy bar tulǵalardy, sondaı-aq el aýmaǵyna kontra­ban­dalyq jolmen tasymaldanǵan taýarlardy saqtaıtyn qoıma, úı, avtokólik turaqtaryn da tekserýde. Mysaly, oblystyq prokýra­tý­ranyń jedel izdestirý sharasy boıynsha qarjy polısııasynyń qyzmetkerleri Jambyl stansa­sy­nyń aýmaǵynda «Nıka» JShS-ne tıesili temir jol shekteýinde manevrlik teplovoz jáne eki jabyq vagondy anyqtady. Atalǵan va­gon­dardy qaraý kezinde, onyń ishinen 122 740 kılo muzdatylǵan qus etteri tabyldy.  Tekserý ba­rysynda atalmysh manevrlik teplovoz esh­qandaı ruqsat quja­tyn­syz Jam­byl stansasy aýma­ǵynan shyǵyp, Qyrǵyzstan eli aýmaǵyndaǵy Jý­antóbe stan­sa­sy­na baryp, atalǵan taýarlardy esh kedergisiz tıep alyp kelgeni an­yqtaldy. Jaqynda keden zańnamasynyń máseleleri, sondaı-aq memlekettik organdardyń ekonomıkalyq kontrabanda qylmystary men quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý profılaktıkasy sharalaryn qol­da­nýy  boıynsha oblystyq proký­ratýrada alqa májilisi bolyp ótti. Onda quqyq qorǵaý organ­da­ryna, ekonomıkalyq kontrabanda «qyzyǵyna» túsken tulǵalardy anyqtaý, taýarlardy zańsyz ta­sy­maldaý joldaryn, kontra­ban­da­­nyń jasalýyna kómektesken, yq­pal jasaǵan laýazymdy tulǵal­ar­dy anyqtaýdyń tıimdi tásilderi men ádisterin  qarastyrýǵa nusqaý berildi. Qarjy polısııasyna aı­maqtaǵy ekonomıkalyq  qaýip­siz­dikti qamtamasyz etýi ahýalynyń tómendigi atap kórsetildi. Ob­lys­taǵy shekaralas aýdandarda or­nalasqan polısııanyń ýchaskelik ınspektorlarynyń jumysyn tıimdi   uıymdastyrý talap etildi. Respýblıkanyń memlekettik shek­arasyn qorǵaýdy júzege asyra­tyn áskerı bólimderdiń komandırlerine, memleket shekarasyn kesip ótýdiń kez kelgen áreketin toqtatýdy, ekonomıkalyq kontrabanda máselesi jóninde ózge de memlekettik organdarmen tyǵyz baılanysta bolý aıtyldy. Sanıtarlyq-epıdemıo­logııa­­lyq, veterınarlyq jáne salyq qyzmetterine oblys aýmaǵyna tıisti qujattarsyz tasymaldanǵan taýarlar men azyq-túlikterdi ót­kizý máseleleri boıynsha tekserýdi júıelendirý jumystaryn júr­­­gizýge nusqaý berilip, olardyń sa­pasyna, salyqtyń jáne ózge de tólemderdiń memlekettik bıýdjetke ýaqtyly óndirilýine basa nazar aýdarý atap ótildi. Kósemáli SÁTTIBAIULY, Jambyl oblysy.