TО́RAǴALYQ ÚLKEN SERPILIS ÁKELÝI TIIS

Elimizdiń EQYU-ǵa tóraǵa­lyq qyzmetine oraı Memleket basshy­sy úndeýinde elimizdiń ustanymy men mindetteri naqty aıqyndalyp berildi. Negizinen álemdegi ha­lyq­aralyq bedeldi Uıymǵa tóraǵalyq etý elimiz úshin úlken senim. So­nymen qatar, bul mártebeli oryn­taq bizge úlken jaýapkershilik te júktep otyrǵandyǵyn nazardan shyǵarmaǵanymyz jón. Meniń oıymsha, 2010 jyl Qazaqstan álem aldynda úlken bir synaqtan ótetin jyl bolǵa­ly tur. Endi naqty qandaı min­detter tur, qaı baǵytta jumys isteıtindigimizdi Elbasy óz só­zin­de jaqsy aıtyp ketti. Eń bas­ty­sy, meniń maqtanysh sezimimdi týdyrǵany – Eýropadaǵy úlken beldi halyqaralyq Uıymdy Ortalyq Azııa aımaǵynyń ókili basqarýy. Sondyqtan EQYU-ǵa múshe 56 eldiń kórermenderi men tyńdarmandary Qazaqstan Prezıdentiniń úndeýine erekshe nazar aýdarǵanyna eshqandaı kúmán joq. О́ıtkeni, “qalaı bolar eken?” degen suraq kóptiń kókeıinde, oǵan sebep atalǵan halyqaralyq Uıymnyń basynda problemalar týyndaı bastaǵany belgili jáıt. Múshe elderdiń ara­syndaǵy kelispeýshilikter osy­ny anyq baıqatty, onyń ne­sin jasyramyz. EQYU qaǵıdat­ta­ry men qundylyqtary saqta­la­dy degendi Prezıdent qadap turyp aıtyp, saıasat sol baǵytta júrgiziletindiginen habardar etti. Bul kúpti kóńilge basý aıtqandaı jyly qabyldandy. Uıym aldynda lańkestikpen, esirtki saýdasymen, kedeıshilikpen jáne ashtyqpen kúresý, sondaı-aq  gýmanıtarlyq, ekologııalyq prob­le­malardy sheshý mindetteri tursa, so­lardy eńserýdiń jańa jolda­ryn izdestirýimiz kerek. Qazaq­stan­nyń atalǵan Uıymǵa tóraǵa­ly­ǵy tipti bir ózgeshe kózqaras alyp kelýi tıis. Prezıdent óz só­zinde EQYU sammıtiniń 10 jyl­dan bergi úzilisi toqyraý ahýa­lynda turǵanynyń kórinisi degen pikir bildirdi. 2010 jyly EQYU-ǵa múshe elder Memleket basshy­larynyń sammıtin ótkizýi týraly Elbasynyń usynysy atalǵan Uıym jumysyn jańa deńgeıge kóterýden týyndaǵan usynys dep qabyldaý kerek. Sol arqyly kóp­tegen sheshimin kútken problema­lardy eńserýge bolady. Qazaqstan úshin mundaı ma­ńyz­dy jumysty atqarý memle­ke­timizdiń búkil álemde saıası bede­lin ósiretini kúmánsiz. Ekinshiden, osy laýazym ekonomıkamyzǵa da óz paıdasyn tıgizýi tıis. Mysaly, ınvestısııa tartýǵa mol múmkin­shilikter beredi. Qazirdiń ózinde 2008 jyldyń qorytyndysymen alsaq, Qazaqstan men Eýropalyq Odaqtyń taýar aınalymy 39,5 mıl­lıard dollarǵa jetse, sol jaq­tan tartylǵan ınvestısııa 2009 jylǵa deıin 40 mıllıard dollardy quraǵan. Sondyqtan tóraǵalyq ózara qarym-qatynastarǵa da úlken serpin alyp keledi. Olaı bolsa, tóraǵalyq bizder úshin úlken je­tis­tikter men izdenisterdiń múm­kin­dikterin aldymyzǵa tosyp otyr. Shavhat О́TEMISOV, Parlament Májilisiniń depýtaty. BARYSShA BIIKKE UMTYLAIYQ Jahan elderiniń nazary Qazaq­stanǵa aıryqsha aýatyn kún týdy. Sebebi, kesheden beri bizdiń táýelsiz elimiz Eýropa tórindegi mártebeli uıym – EQYU-ǵa tóraǵalyq ju­my­syna kiristi. Bul – Qazaqstan halqy, sonyń ishinde qazaq halqy úshin shyn qýanatyn, mártebe sa­naı­tyn erekshe sát. Endi álem jurtshylyǵy Qazaqstannyń ishki-syrtqy saıasattaǵy bedeline, saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq turaq­ty­lyǵyna burynǵydan da synı kóz­ben qaraıdy. Eldiń abyroıy men aıbynyn asqaqtatar osynaý jaýap­kershiligi joǵary mindetti oıda­ǵydaı atqarý barsha qazaqstan­dyq­tardy bıik beleske, uıymshyldyq pen tatýlyqqa bastar úlken qadam bolǵaly tur. Mine, osy sátte eli­miz­degi saıası turaqtylyqtyń, qazaq halqy men túrli etnostar arasyn­daǵy dostyqtyń, tatýlyqtyń býy­ny qataıa berse eken deımin. О́ıt­keni, biz EQYU-nyń tóraǵalyǵyna ońaı qol jetkizgen joqpyz. Bul Qazaqstandaǵy demokratııalyq úr­dis­terdiń, ekonomıkalyq reforma­lar­dyń, eń bastysy, eldegi saıası turaqtylyqtyń arqasynda ǵana múmkin boldy. EQYU tórindegi tóraǵalyq Tuń­ǵysh Prezıdentimiz Nursultan Na­zarbaevtyń álemdik qoǵamdas­tyq­taǵy saıası bedeli men saıasatker­li­gi­niń jemisi ekeni talas týdyrmaı­tyn shyndyq. Memleket basshysy­nyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵymyzǵa oraı jasaǵan úndeýinde Qazaq­stan­nyń ustanar basty qaǵıdattaryna qanyqtyq. Shynynda da bizdiń elimiz tóraǵalyqqa asa kúrdeli ke­zeńde kirisip otyr. Soǵan qara­mas­tan, Qazaqstannyń Is basyndaǵy tóraǵalyǵy kezinde talqylanatyn máseleler aýqymy shektelmeıtini naqty aıtyldy. Ásirese, Qazaq­stan­nyń tóraǵalyq kezindegi urany óte oryndy tańdalǵany kóńilge qon­dy, erekshe qýantty. Sebebi, qazaq halqynyń ejelden senim men dástúrge, ashyqtyq pen tózimdilikke beriktigi dáleldengen. Demek, Qa­zaqstan osy urandy ustaný arqyly Eýropa elderine de úlgi-ónege kórsete alatynyna senemiz. Elbasynyń EQYU-ǵa múshe elderdiń sammıtin ótkizý ıdeıasyn da quptaımyn. On jyl boıyna EQYU-ǵa tóraǵalyq etken elder sam­mıt ótkizýge kóńil aýdarmaı kel­gen eken. Demek, memleket bas­shylary deńgeıinde sheshýdi talap etetin máseleler jınaqtalyp qal­ǵany anyq. Sondaı-aq bul sammıtti Qazaqstanda ótkizý elimizdiń jaýhar elordasy – Astanany Eýropa el­derine jáne bir ret tanytýǵa da taptyrmaıtyn múmkindik bolǵaly tur. Elbasy usynǵan 1 tamyzdy – EQYU kúni dep jarııalaý usynysy da qoldaý tabaryna senemin. Sol sebepten EQYU-ǵa múshe elderdiń sammıtin Astanada 1 tamyzǵa oraı­lastyryp ótkizgen oryndy bolady dep oılaımyn. Barys – Qazaqstannyń sım­vol­dyq belgisi. Bul – eń bıikke, shyń­nyń eń quzar basyna umtyla­tyn ań. Endeshe, barystyń bıikke sekiretin qasıeti EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy – Qazaq eline juǵysty bolǵaı. Elimizdi bıik be­les­terge bastaǵan Tuńǵysh Prezı­denti­miz Nursultan Nazarbaevpen birge Qazaq eli saıası, ekonomı­ka­lyq-áleýmettik damýdyń bıik shy­ńy­na qadam jasaı berse eken deımin. Álııa BEKQOJIEVA, Atyraý oblystyq kásipkerler jáne jumys berýshiler odaǵynyń tóraıymy, oblystyq máslıhat depýtaty.Atyraý oblysy. BUL – ShYNYNDA DA  MÁRTEBELI MISSIIа Avstrııanyń astanasy Venada Qazaqstannyń EQYU tóraǵalyǵy qyzmetine kirisken tarıhı kúni Elbasy N.Nazarbaev úndeý jarııa­la­dy. Bul úndeýdi tyńdap bolǵan soń men qalyń oı qushaǵyna beril­dim. Táýelsizdik alǵan 18 jyl ishin­de Qazaqstandy búkil álem tanydy desek artyq aıtqandyq emes. On jyl ishinde ásem Astana boı kóte­rip, ol álem jurtshylyǵynyń qy­zy­­ǵý­shylyǵyn týdyrýda. Eýropa­nyń pań memleketteri men muhıt­tyń ar­ǵy jaǵyndaǵy damyǵan elder bas­shylary da Qazaqstan Prezı­denti N.Nazarbaevty qaıratkerligi úshin syılaıtyny sózsiz. Úndeýde ne aıtyldy? Endi so­lar týraly qysqasha sóz qozǵaıyq. Men orys ultynyń ókilimin. Uzaq jyldar “Imstalkon” aksıonerlik qoǵamyn basqarýdamyn. Bizdiń kásiporynda jıyrmadan astam ulttyń ókilderi eńbek etedi. El­basynyń qamqorlyǵy nátıjesinde kásiporyn ósip-órkendeý ústinde. Byltyr jazda Kendi Altaıǵa sapa­ry kezinde Elbasy oblys aktıvinde bizben kezdesip, aldaǵy jyly eli­mizdiń EQYU tóraǵalyǵyna kiri­se­tinin, bul úlken jaýapkershilik júkteıtinin, demek, árbir qazaq­stan­dyq tatýlyq pen birliktiń úlgisin jalǵastyrýy kerektigin aıtqan edi. EQYU-ǵa tóraǵalyq etý ońaı sharýa emes. Onyń ústine búkil álem qarjy daǵdarysyn bastan ke­shýde. Bul mártebeli Uıymǵa 56 mem­leket múshe. О́zi qurylǵan 35 jylda EQYU talaı beıbitshilik pen tatýlyq úderisterine qol jet­kizgenin jaqsy biledi. Reseı men Ýkraına, Reseı men Grýzııa, sonaý kezdegi Armenııa men Ázirbaıjan el­deri arasyndaǵy Qarabaq máse­lesi, Balqan túbegi elderi ara­syn­daǵy daý-damaı, Ortalyq Azııa memleket­terin Eýropamen baıla­nys­tyrý máselelerin endi Qazaq­stan ara­lasyp sheshpek. Bul shy­nynda da ońaı sheshiletin sharýalar emes. Biraq biz soǵan umtylatyn bolamyz. Elbasy úndeýinde EQYU-ǵa múshe elder basshylarynyń qaty­sýy­men sammıt ótkizý jóninde bas­tama kóterdi. Nesi bar, óte qup­tarlyq bastama. О́ıtkeni, mundaı bereri mol sammıttiń ótpegenine 11 jyl. Parıjdegi hartııa jıynynan beri 20 jyl ótipti. Endeshe Qazaq­standa ótetin sammıtke barlyq memleket basshylary qatysyp, úlken problemalardy sheship jatsa, elimizge de bedel emes pe. Qazaqstan qarjy daǵdarysynan qysylmaı shyǵyp keledi. Qazirdiń ózinde el ekonomıkasy saýyǵyp, tek byltyr “Jol kartasy” boı­yn­sha elimizde júzdegen myń jumys oryndary ashyldy. Bizdiń oblys­tan da bir mysal. Júzdegen áleý­met­tik ǵımarattar paıdalanýǵa beri­lip, balabaqshalar, mektepter kúrdeli jóndeýden ótti. Búgin oblystyq máslıhattyń HVIII ses­sııasy ótip, depýtattar qosymsha bólingen 32 mıllıard teńgeni áleýmettik ǵımarattar men jol jóndeýge jumsaıtynyn bekitti. Sonymen Kendi Altaıdyń jyldyq bıýdjeti bıyl 120 mıllıard teńgeni qurady. Al budan segiz jyl buryn oblystyq bıýdjette nebári 17 mıllıard teńge qarjy bolǵan. Endeshe, kemeldenip, ósip-órkendep kele jatqanymyzdy osy bir kórsetkishten-aq ańǵarý qıyn emes. Elimiz aman, tynyshtyq pen beıbitshilikte jolyǵaıyq, aǵaıyn. Mıhaıl LABÝKOV, oblystyq máslıhattyń depýtaty, “Parasat”, “Qurmet” ordenderiniń ıegeri. О́skemen. TABYSTARYMYZǴA BERILGEN JOǴARY BAǴA Búgingi órkenıetke bet alǵan qoǵamda ómirdegi kún saıynǵy irgeli ister men jańalyqtardan habardar bolý úshin buqaralyq aqparat quraldarynyń qyzmetine júginetinimiz anyq. Kúni keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev elimizdiń EQYU-daǵy tóraǵalyq mindetine kirisýine oraı úndeý jarııalady. Onda Qazaqstan­nyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵa­lyq etýine baılanysty osy baǵytta qolǵa alynǵan jumystar egjeı-tegjeıli ortaǵa salyndy. Elimizdiń syrtqy saıasatynyń basty baǵyt­ta­ry men Eýropa tórine shyǵýy kórshiles memlekettermen qarym-qatynasy qamtylyp, onyń basymdyqtary túsindirildi. Qazirgi kezde el qaýipsizdigi ny­ǵaıtylyp, ishki-syrtqy saıasattaǵy baǵytymyz aıqyndalǵan. Sondaı-aq, ekonomıka, áleýmettik, ǵyly­mı-tehnıkalyq, mádenı salalardy damytý maqsatyndaǵy jumystar ba­rynsha óristetilip, jyl saıynǵy Joldaýlarda tııanaǵyn taýyp keledi. Úndeýde Elbasy Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýi týraly sheshim qabyldanǵannan-aq onyń elimizge tıgizgen jaqsy jaqtary mol ekenin ortaǵa saldy. Búginde álem­dik daǵdarysty halyq basynan qınalmaı ótkizip, ekonomıkanyń negizderi nyǵaıa túsýde. Qoǵamdaǵy halyqtyń saıası belsendiligi artyp, quqyqtyq mádenıeti jandana bastady. Eýropa tóri elimiz úshin ońaı ashylǵan esik emes. О́ıtkeni, Qazaq­stannyń tóraǵalyqqa qoıylatyn beıresmı talaptarǵa búgingi múm­kin­digi mol ekendigi aıqyn ańǵa­ryl­dy. О́tken ýaqytta demokratııasy nyǵaıǵan, ekonomıkasy turaqty elimiz álem aldyndaǵy óz bedelin meı­linshe arttyrdy. Osylaısha ta­rıhy baı, bedeli joǵary memle­ke­timiz qandaı máselede de úlken senim, shynaıy qurmetke ıe boldy. Jańa 2010 jyl biz úshin osyn­daı qýanyshty da mártebeli jańa­lyq­tarymen este qalmaqshy. Eli­miz­diń bas gazeti “Egemen Qazaq­stan­nyń” betterinen elimizdiń tór­aǵalyǵyna, EQYU-ǵa qatysty materıaldar men aqparattardy ji­bermeı oqımyn. Álem nazary Qa­zaq­stannyń búgingi damýy men de­mokratııany óristetýdegi irgeli is­terine aýǵan. Buǵan deıin Uıym hat­shylyǵy jumystaryn jandan­dyr­sa, elimizdiń mádenıeti de eýro­palyqtardyń nazaryna usynylýda. Osyndaıda halqymyzdyń “Barma­sań, kelmeseń jat bolasyń” degeni eske túsedi. Táýelsiz memleketi­miz­diń búgingi damýy men óskeleń mádenıetin, salt-dástúrin ózgelerge tanytýdyń ózi de bir ǵanıbet. Buǵan deıin Elbasy Avstrııaǵa birneshe márte jumys saparyn jalǵastyryp, eki el arasyndaǵy qarym-qatynas qaı jaǵynan da nátıjeli bolǵanyn bilemiz. “Eýro­paǵa jol” baǵdarlamasy sol ju­mys­tardyń utymdy jalǵasy deýge bolady. Qazaqstandy 143 etnos meken­deı­tinin eskersek, bizdegi etnosara­lyq kelisim, dostyq qarym-qa­ty­nas qaı eldiń bolsa da nazaryn ózine aýdaryp otyr. Memleket bas­shysynyń ózi qurǵan Qazaqstan hal­qy Assambleıasy ortaq shańy­raq­taǵy el birligi men ynty­maq­tastyǵynyń jańa bir jemisi. Muny bári shúbásiz moıyndap, qazaqtan taǵylym alýǵa umtylýda. Úndeýde Uıymǵa tóraǵalyq etýdiń búgingi kúrdeli ýaqytta ótip otyrǵany atap kórsetilip, ol bú­gingi qarjy daǵdarysy, ener­ge­tı­kalyq, azyq-túlik tapshylyǵynyń qaýipti kezeńge jetýi, jappaı qy­ryp-joıatyn qarýlardy taratpaý, adamzat qoǵamynyń bolashaq qa­rym-qaty­nasy jaıly máselelerdiń sheshimin kútken kezben tuspa-tus kelgendigin eske saldy. Osyndaı syndarly sátte bildirilgen senim elimiz úshin bıik mártebe, Elbasynyń sarabdal saıasaty men kóregendigine berilgen joǵary baǵa dep bilemiz. Erjanbek NURBEKOV, oblys ákiminiń apparat jetekshisi. Almaty oblysy.