Syr: Silkinis pen serpilis

28-29 qyrkúıekte Astanada Qyzylorda oblysynyń kúnderi ótedi BEREKEGE BASTAITYN BASTAMALARǴA BASYMDYQ BERILEDI Qyzylorda oblysynyń ákimi Bolatbek QÝANDYQOVPEN áńgime – Bolatbek Baıanuly, oblys sheń­be­rinde atqarylyp jatqan sharýalar­dyń az emes ekenin kúndelikti ómirde kó­rip júrmiz. Jasalǵan isti bizden eshkim tartyp almaıdy. Áńgimemizdi atqa­ry­l­­­ǵan sharýalardy aıtýdan emes, aldaǵy qolǵa alynatyn jobalardan bastaǵan durys sııaqty. Ob­lystyń aldaǵy kún­der­degi damý ba­ǵyty qandaı bolmaq? – Durys aıtasyz. Bolashaqta ne ja­sa­latyny árbir qyzylordalyqty ǵana emes, jalpy jurtshylyqty qyzyq­ty­ra­dy degen oıdamyn. Alashtyń anasy atan­­ǵan Syr óńiri únemi Elbasynyń na­za­ryn­da. Memleket basshysynyń tikeleı qol­­daýynyń arqasynda oblystyń áleýeti kóterilip, agrarlyq óńirden ındýstrııal­yq aımaqqa aınaldy. Biz Qyzylorda qalasy men jeti aýdanda arnaıy zertteý jumystaryn júr­giz­dik. Sóıtip, olardy úsh topqa bóldik. Birinshi topqa Jańaqorǵan, Shıeli aý­dan­­dary men Qyzylorda qalasy kiredi. Bul áleýmettik jaǵdaıy joǵary, el ekon­o­mıkasyna eleýli úles qosatyn aýmaqtar bolyp sanalady. Endi sony taratyp aıtaıyq. Jańa­qorǵan – aımaqtaǵy eń damýshy aýdan deýge tolyq negiz bar. Atalǵan aýdan qazba baılyqqa baı, taý-ken jumystary qyzý júrip jatqan aımaq bolyp sa­na­lady. Sonymen qatar, respýblıkadaǵy túrli-tústi metaldyń mol qory saq­talǵan «Shalqııa» ken baıytý orny da osy aýdanda ornalasqan. Shalqııadaǵy jer asty baılyǵy 12 mıllıon tonna degen boljam bar. Jer qoınaýyndaǵy mol qazynany aqshaǵa shaǵatyn bolsaq, ol 12 mıllıard AQSh dollaryna teń. Ja­ńaqorǵan aýda­nynda ýran óndirý isi de qarqyndy da­myp jatyr. Mamandardyń esepteýinshe, Jańaqorǵandaǵy ýrannyń qory Shıeli aýdanynan da kóp eken. Oblystaǵy ýran baıytý ornynyń ekeýi osy aýdanda. Olar – «Qorasan-1» jáne «Qorasan-2» ýran óndirý oryndary. Qazir munda jylyna 1,5 myń tonnaǵa deıin ýran óndiriledi. Bolashaqta onyń kólemin 5-7 myń tonnaǵa deıin jetkizý kózdelgen. Ýran óndirisi jylyna 7 myń tonnaǵa jetkende, aýdan­nyń áleýmettik jaǵdaıy joǵarylaıdy. Qazirdiń ózinde Jańaqorǵan aýdanynda ınfraqury­ly­my damyǵan kottedj qala­shyǵyn salý josparlanyp jatyr. Sonymen birge, munda kúkirt qysh­qy­ly zaýyty salynýda. Jobanyń jalpy quny 32,5 mıllıard teńgeni quraıdy. О́t­ken maýsym aıynda zaýyttyń qury­ly­syn ózim baryp kórip, tanysyp qaıt­tym. Qa­zirgi ýaqytta zaýyt daıyn dese bolǵan­daı. Iske qosylǵannan keıin, onda 17-18 mVt elektr energııasy óndiriletin bola­dy. О́ndirilgen elektr energııa­sy­nyń 6-7 mVt-yn zaýyt ózi shyǵyndaıdy. Al qal­ǵanyn naryqqa jiberedi. Osyǵan oraı óz tarapymnan mynadaı usynys berdim. Zaýyttyń aınalasynda bos jer bar. Sol jerge temir-beton, kirpish, armatýra sııaq­ty taǵy basqa taýarlar shyǵaratyn zaýy­t­­tar salý kerek. Nege? Birinshiden, aýdanda qıyrshyq tas óndi­riledi. Zaýyt salynsa, onda elektr ener­gııasy janynda bolmaq. Bir zaýytta óndi­rilgen elektr qýatyn ekin­shisine arzan baǵamen satýǵa múmkin­dik týady. B­u­lardyń arasynda elektr tasymalyn jasaıtyn deldal kompanııalar bolmaı­dy. Elektr energııasyn únem­deýdiń eń tý­ra joly osy. Biri ekinshisinen elektr qýatyn tikeleı alsa, jumystyń tıimdiligi artady. Sondyqtan kúkirt qysh­qy­ly zaýytynyń aınalasyn ındýs­trı­al­dy aımaqqa aınaldyrýdy oılasty­­rýda­myz. Qyzylorda oblysy vannadıı qory boıynsha álemde birinshi orynda tur. Vannadıı – strategııalyq mańyzy zor ónim, álemde óte sırek kezdesedi. Bú­ginde ony ıgerý joldary qarasty­ry­lýda. Jumys tolyqtaı bir qalypqa kelgende, ol jerde 2-3 myń adamǵa jańa jumys orny ashylady. Bul aýdannyń ekonomıkalyq áleýetine úlken septigin tıgizetin joba. Jańaqorǵan jerasty baılyǵy mol jınalǵan aýdan ekenin jo­ǵa­ryda aıttym. Qazir ol aımaq­tan munaı, gaz kózderi de tabylyp, zertteý ju­mys­tary júrip ja­tyr. Ja­qynda zert­­teý jumystaryn júr­gi­zip jatqan kompanııanyń ókilderimen kezdestim. Olar jer astynda 120-130 mıllıard shar­shy metr gaz qory bar dep otyr. Gaz kenishi Beıneý – Bozaı – Shymkent gaz qubyry ótetin aımaqqa jaqyn orna­las­qan. Sol arqyly ózimizde óndirilgen gaz­dy syrtqy rynokqa da shyǵarýǵa bo­la­dy. Sóıtip, gazdy álemdik baǵa boıynsha satýǵa qol jetkizemiz. Atalǵan aýdanda qurylysqa qajetti zattardy da shyǵarýmen aınalysýǵa múm­kindik bar. Máselen, kirpish óndi­ri­sine qolaıly jaǵdaı bar. Kirpish shy­ǵa­rý úshin saz topyraqtyń sapaly bolǵany kerek. Jańaqorǵandaǵy saz topyraq osy talaptarǵa jaýap beredi. О́ıtkeni, onyń tuzdylyǵy az. Sondaı-aq, bul aýdannyń balshyǵy da paıdaly. Búginde «Jańa­qorǵan» sanatorııin eldiń bári biledi. Osyǵan oraı sanatorııdiń aımaǵyn ke­ńeıtýdi de qolǵa almaqpyz. Baqsha salýda da osy aýdannyń úlesi zor. Qazir tam­shylatyp sýarý arqyly egis egý qolǵa alyndy. Oǵan qosa jylyjaılar da sa­lynyp jatyr. Jańaqorǵan aýdany boı­ynsha atqarylatyn sharýalardyń bir parasy osyndaı. Endi Shıeli aýdanyna keleıik. Shıeli aýdanynda oblystaǵy bes ýran óndirý ornynyń úsheýi ornalasqan. Olar – Iir­kól, soltústik jáne ońtústik Qaramu­ryn. «Balaýsa» vannadıı ken orny da osy aýdannyń aýmaǵynda. Shıeliniń ta­ǵy bir ereksheligi, munda altyn ón­dirýge múmkindik bar. Aldyn-ala joba boı­yn­sha bul aımaqtan 100 tonnaǵa deıin al­tyn óndirýge bolady eken. Biraq al­tyn tabylǵan oryndar ár jerde ornalasqan. Degenmen, munyń ózi aýdannyń turmys-tirshiligine oń áser etedi. Shıelide kúkirt qyshqylyn saqtaı­tyn zaýyt salynyp jatyr. «MKS-kom­panı» salyp jatqan bul zaýyt ta erekshe. «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha da Shıelide aýqymdy sharýalar qolǵa alyndy. Jańaqorǵan sekildi Shıelide de baqsha sharýashylyǵy damı beredi. – Syrboıylyqtardyń atakásibi – kúrish óndirisinde eki aýdannyń úlesi qandaı? – Oryndy suraq. Jańaqorǵan men Shıeliniń Syrdarııadan sý alýǵa múm­kindigi shekteýli. Mysaly, Syrdarııa, Jalaǵash, Qarmaqshy aýdandary Shirkeıli kanaly arqyly sý alyp, egistikke jiberedi. Al Jańaqorǵan men Shıelidegi kúrish óndirisi darııadaǵy sýdyń kóle­mine táýeldi. Darııada sý kólemi kóp bolsa, olar sý alady. Al darııa tartyla bastaǵanda, olarǵa sý alýda qıyndyq týyndaıdy. So­nymen qa­tar eki aýdan­da­ǵy sý ta­bany negizinde qumshaýyt bolyp keledi. Tabıǵı er­ek­sheligi solaı. Onyń ózi kúrishtikke sý jiberýde kedergisin tıgizbeı qoımaı­dy. Sondyqtan eki aýdanda jem-shóp daı­yn­daýǵa, baqsha egýge ba­sym­dyq beriledi. Oǵan qo­sa, jemis-jıdek ósirý jol­ǵa qoıyl­ǵan. Osy jerde aıta ketken jón, Elbasy­nyń tap­syrmasyna sáıkes salyn­ǵan Kóksaraı sý rettegishi kóp máseleniń kúrmeýin sheship otyr. Eń aldymen, Syrdarııa ózeniniń sýyn qys-kóktem aılarynda retteýge jáne egis alqaptaryna qajetti sý kólemin alýǵa qol jetkizildi. – Alǵashqy úshtiktiń qatarynda Qyzylorda qalasy da bar dedińiz. Qalada qandaı ister jasalmaq? – Jalpy, kúrish ósirýmen Syrdarııa, Jalaǵash, Qarmaqshy aýdandary aınaly­sady deımiz ǵoı. Desek te, kúrishti aqtaý Qyzylorda qalasynda atqarylady. Kú­rish óńdeıtin ortalyqtardyń 70 paıyzy qalada ornalasqan. Bolashaqta «Altyn qamba» kesheniniń sheńberinde saýda-lo­gıstıkalyq ortalyǵyn ashýdy josparlap otyrmyz. Ol jerde jemis-jıdek, kó­kónis, maıly dándi daqyldar saqtal­maq. Jyldyń aıaǵyna deıin 3250 tonna kó­k­ónis saqtaıtyn oryn salmaqpyz. Atal­ǵan orynnyń qurylǵylarynyń bá­ri avto­mat­ty túrde jumys isteıdi. Ishindegi barlyq jaǵdaıdy, ıaǵnı ylǵal­dy­ǵyn, tempera­tý­ra­syn kompıýter ba­qy­lap turady. Kartop, sábiz, qyryqqabat sekildi kókónis ónimderin sáýir-mamyr aı­laryna deıin saqtaýǵa múmkindik bola­dy. Dál qazir Qyzylorda qalasynda qus fabrıkasyn salý josparlanyp otyr. Ol jylyna 6 myń tonna taýyq etin ón­diredi. Bul jerdegi jumys ta eýropalyq tehnologııalar boıynsha iske aspaq. Taýyq fabrıkasyndaǵy basty másele – tazalyq. Barlyǵy avtomat arqyly bas­qarylyp, kompıýterlendiriledi. Taýyq­qa beriletin jem-shóp pen sýdyń kólemin de kompıýter anyqtaıdy. Taýyq etin óńdeý ádisi de eýropalyq standarttarǵa sáıkes jasalmaq. Eti bir bólek, súıegi bir bólek alynady. Tipti, taýyqtyń qaýyrsyny da alynyp, odan turmysqa kerekti zattar jasalady. О́mirdiń ózi bizge “bardy uqsat, artyq ysyrapqa barma” dep talap qoıyp otyr. Biz sony oryndaýymyz kerek. Bir jobany bastamas buryn ony jiti zertteý qajet. Biz Gollandııa, Germanııa, Italııa sekildi irgeli elderdiń tájirı­besin zerttep qaradyq. «Jaqsydan úı­ren» degendeıin, solardyń jaqsy jaq­tarynyń bárin meńgerip jatyrmyz. Degenmen, bul jobany qolǵa almas buryn, maman kerek. Osy salanyń jiligin sha­ǵyp, maıyn ishken mamandarǵa suranys basym. Búgingi kúni sol mamandardy daıyndaý ústindemiz. – Taǵy qandaı joba bastaısyzdar? – Budan basqa sement shyǵaratyn zaý­yttyń qurylysyn byltyrdan beri bastadyq. О́zderińizge belgili, Qyzyl­or­da qalasynda ındýstrııalyq aımaq jasap jatyrmyz. Onyń jalpy kólemi myń gektar jerdi quramaq. Ol Tıtov, Gagarın yqsham aýdandarynyń arǵy ja­ǵyn­da bolmaq. Sol jerden sement zaýyty ashylady. Ol jylyna 550 myń tonna sement shyǵarady. Elbasy oblysymyzǵa arnaıy issaparmen kelgende, osy jo­ba­ny tanystyrdym. Jobanyń jalpy qu­ny – 25-30 mıllıon dollar. Osyndaı kó­lemdegi zaýytqa bul asa úlken qarjy emes. Qarjylandyrýdy tolyqtaı joba­laý­shy kompanııa óz moınyna alyp otyr. Zaýyt iske qosylǵannan keıin, ishki su­ra­nys­ty qamtamasyz etýge múmkindik týady. Sonymen qatar, shyny zaýytynyń da qurylysyn qolǵa almaqpyz. Bul jónin­de kóp aıtyldy, jazyldy. Tipti keıbir kom­­­pa­nııalar tusaýkeser rásimin de ja­sady. Kóp­tegen kompanııalar osy joba­ny bas­taý­ǵa nıetti. Naryqty zerttep, bilip otyr. Biraq birqatar problemalary bar. Son­dyq­tan bul jobany ózimiz bas­tamaq nıettemiz. Zaýyt qurylysyn óz qolymyzǵa alý­y­myzdyń sebebi bar. Osyndaı zaýyt sa­lýdy respýblıkanyń basqa oblystary da kózdep otyr. Deı turǵanmen, olardyń barlyǵy Qyzylordanyń qumyna ıek ar­tady. Shynyǵa kerekti shıkizat – bizdiń qumymyz. Mysaly, Pavlodar ózderiniń ǵylymı-óndiristik tájirıbelerin paıda­lanǵysy keledi. Aqtóbe Qyzylordamen irgeles jatyr. Ári elektr energııasy qýat­­ty oblys bolyp sanalady. Endi my­naǵan nazar aýdaryńyz: Qazaqstanda ek­in­shi shyny shyǵaratyn zaýyt bol­maı­dy. Sondyqtan biz bul múmkindikti múlt jibermeýge tıispiz. Qazir osy baǵytta «Qy­zylorda» áleýmettik-kásipkerlik kor­po­rasııasy jumys jasap jatyr. Sme­­talyq-jobalyq quny esep­telip, kelisim-sharttar ja­sal­maq. Eger de osy joba iske assa, onda strategııalyq mańyzy zor zaýyt bizdiń aımaqta bolady degen sóz. Birinshiden, jańa­­dan ju­mys oryndary ashy­la­dy. On­da myńdaǵan adam jumys­pen qamtylady. Ek­­in­shiden, bú­kil energetıka sa­lasyn al­ǵa jyljytady. Kóz aldy­ńyz­ǵa eleste­ti­ńizshi, bir ǵana zaýyt Qy­zyl­orda qalasy tu­tyna­tyn elektr energııa­sy­nyń jartysyn bir ózi ja­ra­ta­dy. Sondaı-aq, ol qur tu­ty­­­­nyp qana qoımaıdy, aq­sha­syn da tóleı alatyn jaǵ­daıda bo­la­dy. Onda bizdiń elektr je­lilerin taratý or­talyǵy aıa­ǵy­nan tik turady. Sement za­ýyty da birshama el­ektr qýa­tyn tu­ty­nady. Odan da bólek zaýyttar ashylady. – Bul jobalar qashan iske asy­ryl­maq? – Buıyrtsa, birer kúnde máslıhat depýtattarynyń aldynda baıandama ja­saımyn. Sol kezde osy usynysty engizbek oıdamyn. Depýtattar qoldasa, 2012 jyly «Qyzylorda» ÁKK jobany to­lyqtaı qolǵa alady. Al «Melıorator» JShS qazir «Syr sementi» degen zaýyt­ty bastap ketti. Qajetti qural-jab­dyq­ta­ry aldaǵy ýaqytta keledi. Ony keler jyldyń sońyna nemese 2013 jyly ashý­dy josparlap otyrmyz. Qyzylorda qalasynda budan basqa av­tokólikterge gaz quıatyn ortalyqtar jú­ıe­si ashylmaq. Sonymen qatar, kúrish ora­tyn jatkalar qurastyrylmaq. Onyń al­ǵashqy satysyndaǵy jumystar tolyq­taı aıaq­taldy. Munyń ekinshi satysyn­da­ǵy ju­­mystar keler jyly bitedi. Ol kez­de biz shóp oratyn jatkalar da ja­saı­myz. Shóp­ti jınaıtyn quraldardy da shyǵaramyz. Aýyz sý – Qyzylorda qalasy úshin qany jerge tambaı turǵan másele. Qy­zyljarma jerasty sý qoımasyn zerttegenimizdi bilesizder. Al Qyzyl­jarma jerasty sý qoımasy qalanyń tap as­tynda ornalasqan. Memlekettik komıssııa jerasty sýynyń kólemi kúnine 83 myń sharshy metr sý berýge jaramdy degen sheshim shyǵardy. Qyzylorda qalasy kúnine 45 myń sharshy metr sý shyǵyn­daıdy. Endi jobalyq-smetalyq jumys­ta­ryn jasap, uńǵymasyn qazyp, sý jelilerine qosý qajet. Sonyń arqasynda biz qyzylordalyqtardy taza aýyz sýmen qamtamasyz etetin bolamyz. – Sóz basynda aýdandardy úsh bólikke bólip qarastyrdyq dep edińiz. Endi sonyń ekinshi bóligine de jetken sııaqtymyz... – Ekinshi topqa Aral, Qazaly aý­dandary jatady. Qazaly – temir joldyń toraby túıisken aýdan. Aýdanda mal sharýashylyǵy da qarqyndy damyp keledi. Balyq sharýashylyǵy da paıda áke­lip otyrǵan salanyń biri. «RZA» AQ aǵarǵannyń túr-túrin shyǵarýmen aına­lysyp jatyr. Munymen qatar, aýdannan munaı men gazdyń da ken oryndary tabyldy. Qazirdiń ózinde onda «Saýts-oıl», «Baýr jáne K» sekildi kompanııalar jumys isteý ústinde. Al «Qaz­Mu­naı­Gaz» ulttyq kompanııasynyń ókil­deri­men sóıleskenimde, olar Aral aı­maǵynda jaqyn arada barlaý jumys­ta­ryn bastaýdy kózdep otyrǵandaryn aıt­ty. Bul Qazaly, Aral aýdandary da bo­lashaqta munaı men gaz óndiretin óristi aımaqqa aınalýy múmkin degen sóz. Osylaı bolǵan jaǵdaıda aýdandarda jańa jumys oryndary ashylyp, jańa keshender boı kóteredi. Aral, Qazaly aýdandary tek aýylsharýashylyǵymen ǵana aınalysatyn aýdan bolmaıdy. Olar ındýstrııalyq aımaqqa aınalady. Joǵaryda aıttym, Qazalyda temir j­ol­dyń toraby túıisedi. Vagon jóndeý zaý­yty ózin-ózi aqtaıtyn, paıda ákeletin birden-bir kásiporyn bolmaq. Aral, Qa­zaly aýdandary iri qara mal ósirýde de erekshe nazarǵa iligip otyr. Mal bor­da­qylaıtyn sharýashylyqtardy ashý qolǵa alynýda. Ásirese, balyq sharýashylyǵy damý ústinde. Osy kezdiń ózinde balyq óńdeıtin kásiporyndar ashylýda. Árıne, olar úlken emes. Biraq quptarlyq bastama. Sebebi, biz buryn balyqty shıkileı satatyn edik. Qazir óńdep, óń berip saty­lymǵa shyǵaryp jatyrmyz. Esesine, paıdaly is. Araldyń aty tuzymen shyq­qanyn ekiniń biri biledi. Endi Aral­dy týrıstik aımaqqa aınaldyr­maqpyz. Týrıstik aımaq Qamystybas kóliniń sheńberinde bolmaq. – Úshinshi topqa Syrdarııa, Jala­ǵash, Qarmaqshy aýdandary jatatyn bolyp tur ǵoı... – Joǵaryda atap aıttym, kúrishti negizinen osy úsh aýdanda ósirý jospar­la­nyp otyr. «Qumkól» ken orny Syrda­rııa aý­da­nyna jatady. Syrdarııa aýdany Qy­zyl­orda qalasyn mal etimen, jemis-jıdek, kókónis ónimderimen qamtamasyz ete­tin óndiristik beldeý bolady degen jospar bar. Atalǵan úsh aýdannyń damý baǵyty aýyl sharýashylyǵy salasy bolmaq. – Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken Erjan BAITILES.

 * * *

 Syr – Alashtyń anasy Aıdyny keń aq mańdaı, Jasyl jannat jaǵasy. Elbasymyz aıtqandaı, Syr – Alashtyń anasy.   Yrys tasyp jatqandaı, Qazynaly dalasy. San myń shamdy jaqqandaı, Jarqyraǵan qalasy. Syr – Alashtyń anasy.   Talaı qıyn shaqtarda, Bolǵan eldiń panasy. El namysy taptalmaı. Túspegen er baǵasy. Syr – Alashtyń anasy.   Jyrdan bulaq aqqandaı, Sarqylmaıtyn saǵasy. Osynda óris tapqandaı, Salt-dástúrdiń sarasy. Syr – Alashtyń anasy.   Aıdyny keń aq mańdaı, Jasyl jannat jaǵasy. Elbasymyz aıtqandaı, Syr – Alashtyń anasy.

Mahmutbaı ÁMIREULY, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi.

* * * DEREK PEN DÁIEK «Baqyt» sharýa qoja­ly­ǵ­y­nyń «Balyqty óńdeý óndirisin uıymdastyrý» jobasy (Qaza­ly aýdany). Jobanyń quny 33,0 mln.teń­ge, jańa jumys orny – 10, qý­at­tylyǵy – jylyna 500 ton­na balyq óńdeý. Jobanyń 1 kezeńinde jyly­na 850 tonna balyq alý sehy iske qosylyp, qazirgi tańda sharýa qojalyǵy muzdatylǵan balyq­ty Reseıge jóneltýde. Búginde onyń 2-shi kezeńi boıynsha súbe et (fıle) daıyndaıtyn sehtyń qurylysy júrgizilýde.

*   *   *

«RZA» AQ-tyń «Taýarly-sút fermasynyń qurylysy» jobasy (Qazaly aýdany). Jobanyń quny 2,2 mlrd.teńge, jańa jumys orny – 60, qýattylyǵy – jylyna 10,8 myń tonna sút ónimderin óńdeý. Joba óndiristiń barlyq sıkl­daryn qamtıdy, ıaǵnı jem-shóp­ti daıyndaýdan bastap saýda núktelerine fermadan daıyn ón­imdi jetkizýdi qamtamasyz etedi. Jobany júzege asyrý ba­rysynda kásiporyn shyǵa­ra­tyn ónimniń túri 8-den 16-ǵa deıin keńeıtilgen. Sondaı-aq, onyń saqtaý merzimi ýltrapasterleý tehnologııasyn qoldaný arqyly 1 jylǵa deıin uzartylady. Bolashaqta, jobanyń ekinshi kezeńin iske asyrý iri qarany 1200 basqa deıin kóbeıte oty­ryp, ob­lysty sútpen tolyq qam­ta­ma­syz etýge jáne balalar sút ta­ǵamy óndirisin jolǵa qoıý­ǵa múm­kindik beredi. Oǵan qo­sa, ká­sip­oryn ónimderdi eks­port­­qa shyǵa­rý­dy josparlap otyr. Atalǵan nysan Qazaq­stan­nyń ońtústik bóligindegi eń iri keshenderdiń biri bolyp taby­la­dy. Joba Elbasynyń agro­óner­kásip kesheninde eńbek ónimdiligin arttyrý jónindegi qoıǵan maq­sattaryna sáıkes keledi.

 *   *   *

«Dorstroı» JShS-niń «Qor­qyt ata zııarat etýshiler or­talyǵy kesheni» quryly­sy­nyń jobasy (Qarmaqshy aýdany). Jobanyń quny 220,0 mln.teńge, jańa jumys orny – 15. Negizinen jobanyń iske asy­rylýy oblystyń bıýdjetiniń jaq­­­sarýyna, áleýmettik, máde­nı jáne ekologııalyq ál-aýqa­ty­nyń jaqsarýyna áser etetin bolady.

*   *   *

«ShNS» JShS-niń «Jy­ly­jaı» jobasy (Jalaǵash aýdany). Jobanyń quny – 250,0 mln.teńge. Jańa jumys oryndary – 10. Qýattylyǵy – jylyna 400 tonna kókónis ósirý. Jylyjaı gıdroponıka ádi­simen, ıaǵnı topyraqsyz ósi­ri­le­di. Jylýmen qamtamasyz etý úshin kásiporyn shyǵaratyn bıo­otyn qoldanylady. Jobanyń iske asyrylýy aı­maq halqyn arzandatylǵan kók­ó­nis ónimderimen qamtamasyz et­ip, azyq-túlik qaýipsizdigine áse­rin tıgizetin bolady. Sony­men qa­tar, kásiporyn qazirgi tańda ekologııalyq taza kúrish qaýy­zy­nan bıootyn shyǵarýda. Bıo­ot­yn­nyń basqa otyndardan aıyr­ma­shylyǵy – uzaq ýaqyt jylý­dy saqtap turady. Eko­no­mı­ka­lyq turǵyda tıimdi bolyp sanalady.

*   *   *

«JanRoss» óndiristik koo­pe­ratıviniń «Tyńaıtqysh sy­ǵyn­dysyn óndirý jáne jy­ly­jaı sharýashylyǵyn uıym­das­ty­rý» jobasy (Aral aýdany). Jobanyń quny – 120,0 mln.teńge. Jańa jumys oryndary – 60. Qýattylyǵy – jylyna 180 myń lıtr tyńaıtqysh sy­ǵyn­dysyn óndirý. Atalǵan jobany iske asy­rý­dyń negizgi maqsaty – jańa pro­gressıvti tehnologııalardy endirý arqyly tyńaıtqyshtyń ja­ńa túrlerin óndirý, aýyl­sha­rýa­shy­lyq ónim óndirýshilerdi sa­pa­ly tyńaıtqyshtarmen qam­ta­ma­syz etý, jylyjaı sharýa­shy­lyǵyn uıymdastyrý jáne da­my­tý bolyp tabylady.

*   *   *

«K-Group» LTD JShS-niń «Qýattylyǵy jylyna 5000 ton­na qus fabrıkasynyń qury­­ly­sy» jobasy (Qyzylorda qa­lasy). Jobanyń quny – 3,5 mlrd.teńge. Jańa jumys oryndary – 25. Qýattylyǵy – jylyna 5000 tonna qus eti. Zamanaýı qus fabrıkasynda et alýǵa baǵyttalǵan qustar­dy ósirýge jańa ozyq tehnologııalar qoldanylatyn bolady, onyń ish­inde broılerler, vete­rı­nar­lyq me­­­dısınanyń qazirgi za­man­ǵy stan­darttaryn eskere oty­ryp ón­di­ristik úderis­ter­diń av­to­mat­tandyrý jáne me­ha­nıka­lan­dyrý deńgeıi joǵarylatylǵan.