Jasy júzge bet alǵan adamnyń sýda balyqsha júzgenine basqa túgil, ol kisini burynnan biletin jaqyndary men tanystary da tańdaı qaǵýlaryn qoımaıdy. Aqsaqaldyń júzýmen úzbeı shuǵyldanyp júrgenine on jyldan asypty. Kún saıyn jattyǵýmen aınalysyp, eki saǵattaı jaıaý júrip, serýen qurady eken. Maıqudyqtaǵy №77 orta mekteptiń basseınine jumasyna eki ret barady. Sýǵa bir súńgigende alty júz metrdeı qashyqtyqty artqa tastap qaıtady. Jattyǵýdan eshqashan qalǵan emes, ol ózi turaqty daǵdysyna aınalǵan. Aqsaqaldyń aıtýynsha, sergek júrýi men áldeqaıda jas kórinýi de osy paıdaly áreketteriniń arqasy eken. Al jattyqtyrýshylar bolsa, bul kisiniń tabandylyǵyna dán rıza. Osynsha jasqa kelgende, denege kúsh túsirý turmaq, ásheıin júrip-turýdyń ózi muń bolatyny kimge de bolsyn belgili jaıt emes pe..? – Men Búrkit Esjanulymen osydan on jyl buryn tanysyp edim, – deıdi ardagerdiń jattyqtyrýshysy Sergeı Kokarev. – Sol kezde onyń tirek-qımyl júıesi edáýir sharshaǵan syńaıda edi. О́zi áljýaz kórindi. Bulshyq etteri bolbyraǵan, tamaqqa da tábeti nashar. Bizdiń basseınimizdi kórgennen keıin kelip, jattyǵyp turýǵa ótinish bildirdi. Sodan beride ótken on shaqty jyl ishinde, kórip otyrǵandaryńyzdaı, bul adam ǵajap ózgerdi. Ár jattyqqan saıyn sharshaýdyń ornyna, qaıta sergı túsedi. Bulshyq etteri de qataıyp, ózin áldeqaıda jaqsy sezinetin boldy. Dalada serýendeý ýaqytyn kóbeıtip, sýda júzý qashyqtyǵyn birtindep uzarta berdi. Keıbir jaısyz aýa raıynda nemese belsendi túrde shuǵyldanatyn qoǵamdyq qyzmetine qatysty bolmasa, jattyǵýlardyń birde-birinen sebepsiz qalǵan emes. Ol jastarǵa ǵana emes, barlyq adamdarǵa úlgi bolatyn tulǵa, ol – bizdiń maqtanyshymyz! Aqsaqal jattyǵýlarǵa keıde óziniń ardager joldastaryn da erte keledi. Bári qosylyp, balalarǵa ónege aıtady, jol silteıdi. Búrkit Esjanov soǵysqa 1942 jyly on toǵyzǵa endi tolǵan bozbala shaǵynda attanǵan. Sol kezde ol Lenıngrad avıasııalyq ýchılıshesiniń kýrsanty edi. Bastapqyda Máskeý túbinde besinshi atqyshtar dıvızııasynyń quramynda soǵysypty. 1943 jyly Kýrsk túbinde bolǵan shaıqastarǵa da qatysqan. Sol urystarda aýyr jaralanyp, gospıtalǵa túsedi. Qaısar jas kóp uzamaı qatarǵa qosylyp, jaýyngerlik joryǵyn jalǵastyrady. Soǵys bitkennen keıin de elge oralmaı, Soltústik-Shyǵys Qytaı men Mońǵolııany japon basqynshylarynan azat etý urystaryna qatysqan. Týǵan jer, ósken ortasyna tek 1948 jyly ǵana oralady. Elge kelgennen keıin óz aldyna otaý tigip, otbasyn qurǵan. Sodan beride jetpis jylǵa jýyq ýaqyt ótipti. Búrkit aqsaqal men Kúmisjan ájeıdiń baýyrynan shyqqan segiz baladan úlken bir áýletti quraǵan nemere-shóbereler órbigen. Balalarynyń ortanshysy Beıbit Esjanovty kópshilik bylǵary qolǵaptyń aıtýly sheberi retinde biledi. Kezinde osy Beıbit KSRO chempıonatynda top jaryp, Álem kýbogy synynyń fınalynda óner kórsetken. Bertinde «Astana arlandary» kásipqoı boks klýbynda jattyqtyrýshy bolyp qyzmet etti. – Kýrsk túbindegi shaıqasta bizge fashıstiń mıllıonan astam áskeri tap berdi ǵoı, – dep eske alady Búrkit aqsaqal. – Biraq olar sonshama kúshpen alpys shaqyrymnan artyq attap basa almady. Qarsy atoılap, shekaraǵa deıin qýdyq. Tankilermen, zeńbirektermen qarýlanǵan keńes áskerleri ne degen jankeshti edi!? Jaýyngerlerimiz de, ofıserlerimiz de qarsy shabýylǵa ábden mashyqtanǵan, áskerı urys qımyldaryn jiti meńgergen shaq edi ol. 10 tamyz kúni biz Orel qalasyn jaýdan azat ettik. Týra sol qala úshin bolǵan urys kezinde men aýyr jaralanyp, Aleksın qalasynyń gospıtalinde eki aı jattym. Keıin jaýyngerlik sapqa qaıta turdym. Ońaı bolǵan joq, biraq biz bárine de tóze bildik! Qazir ǵoı, mamyrajaı zaman. Búgingi jastarda bári bar. Olar osyndaı beıbit elde turyp jatqandaryna qýanýy kerek. О́skeleń urpaq Qazaqstandaı eli baryna táýbasyn aıtyp, kerek ýaqytynda ony bir kezdegi bizder sııaqty qorǵaı bilse eken deımin! Jyl saıyn jeńis merekesiniń qarsańynda maıdanger aqsaqalǵa oblys pen qala ákimderi, jýrnalıst aǵaıynnyń «maza» bermeıtini bar. Qutty qonaqtar kelgen ondaı jaǵdaıda alpys bes jyl otasqan báıbishesi Kúmisjan shesheıdiń dastarqany jıylǵan emes. Al qatal taǵdyr otqa salsa janbaǵan, sýǵa salsa batpaǵan Búrkit aqsaqaldyń áńgimeden aıanyp qalǵan jeri joq. Mundaı sátterde júzge qadam basqan qarııanyń júzi nurlanyp sala beredi. Júris-turys – shıraq, oı – sergek, jadta bári saırap turǵan soń júrekti nurlandyrǵan ottyń jaryǵy qaıdan kómeski tartsyn?!
Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY