Baǵdarlama ıgiligi barshaǵa ortaq

Kezinde kóne shahar kel­beti adam aıtqysyz jań­ǵy­r­yp, jańaryp edi. Qalada qos birdeı «Astana» jáne «Báı­terek» shaǵyn aýdandary boı kóterip, shahardyń shyraıyn kirgizip qana qoımaı, turǵyndardyń tilegin de qanaǵattandyrǵan. Sebebi, úısiz-kúısiz júrgen talaı jas jáne az qamtylǵan otba­sylar, sondaı-aq ózge de aza­mattar baspanaly bolyp, qo­nys toıyn toılaǵan bolatyn. Endigi jerde tarazdyq tur­ǵyndardyń taǵy da bas­panaly bolý baqytyn bas­tan keshiretin kúni alys emes... «Nurly jer» baǵ­dar­la­­ma­sy talaı azamattyń bas­pana­ly bolýyna yqpal etetin ıgi bastama retinde ha­lyq qoldaýyna ıe boldy. Bul bir jaǵynan, mem­lekettik jeńildikpen tur­ǵyn­dardy baspanamen jáne jer­men qamtamasyz etetin bol­sa, ekinshiden, jerlerdi ıge­rýge jáne jumys oryn­da­rynyń ashylýyna da kó­me­­gin tıgizedi. Al shahar bas­­shysy Rústem Dáýlet «Nur­ly jer» baǵdarlamasy aıa­synda, búginde jeke tur­ǵyn úıler salý boıynsha qanatqaqty jobany iske asyrý maqsatynda jumystar júr­gizilip jatqanyn aıtty.  Oblys ortalyǵy Taraz qa­lasynyń ózinde úsh júz myńnan astam adam turady. Al endi árqaısysynyń áleý­met­­tik te, ekonomıkalyq ta máselesiniń bar eke­nin eskersek, olardy she­ship beretin «Nurly jer» baǵdarlamasynyń tı­­imdiligin birden kó­rý­ge bola­dy. Qazirde Y.Sú­leı­me­nov kóshesiniń so­ńy­nan 4 jer telimi berilip, atal­ǵan baǵdarlama aıasynda ol jerde alǵashqy turǵyn úı­lerdiń qurylysy bastalyp ta ketti. Qala ákiminiń aı­tý­ynsha, jalpy osy joba boı­ynsha 200 turǵyn úıdiń qu­rylysyn júrgizý josparlanyp otyr eken. Rasynda da atalǵan joba baǵdarlama aıasynda tolyqtaı iske as­qanda, myńdaǵan otbasy baspanaly bolady degen sóz. Bul turǵyda da qala tur­ǵyndary memlekettik baǵ­darlamalardyń ıgiligin se­zinýde. Sonymen qatar, qa­zir kópshiliktiń oqý jaıy­men, ne bolmasa jumys ba­bymen  aýyldan qalaǵa kó­ship keletini shyn. Al eger munda úı-jaı bolma­sa, onda tirliktiń qııýy qa­shyp, qısyny kelmeıdi. Qa­zaq aıtqan «Úıi joqtyń – kúıi joq» degen maqaldyń rastyǵyna sonda kóz jetedi. Al árbir turǵynnyń tilegine qulaq asyp, árbir azamattyń taǵ­dyry tolǵandyrǵan El­basy «Nurly jer» baǵ­dar­lamasy aıasynda jumys isteýdi ákimderge tapsyrdy. Onyń alǵashqy nátıjeleri búginde kórinip otyr.   Sondaı-aq, qalalyq jer bóliminde 2005 jyldan beri jeke turǵyn úı salý úshin jer kezeginde turǵan 200 azamatqa «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha jer beriletini týraly habarlama shyǵarylǵany da baǵdarlamanyń áleýmettik mańyzynyń joǵary ekenin kór­setedi. Endi bul jerler­ge de turǵyndar tıisti qu­rylys jumystaryn júr­gizip, óziniń tirshilik qa­je­tine saı jaǵdaıyn jasap alatyn bolady. «Nurly jer» baǵ­dar­la­masy aıasynda Sabalaqov kó­shesindegi 362 gektar jer­ge 117 kóp qabatty já­ne 914 jeke turǵyn úı­lerdiń qurylysy júr­gi­ziledi. Búginde bul jerler­de jylý, káriz, sý, gaz jú­ıe­­lerine qatysty qury­lys ju­mystary bastalyp ket­ti. Qala basshylyǵy bul ju­mystardyń barlyǵy da jyl­dyń sońyna deıin aıaq­ta­lady dep otyr. Árıne, «Nurly jer» baǵ­darlamasynyń Áýlıeata óńi­rine ıgiligi kóp. Sonymen qatar, baǵdarlama aıasynda «Avtobeket» mańyn­da­ǵy 100 gektar jerge de qu­rylys jumystaryn júr­gizý jos­parlanyp otyr eken. Atap aıtsaq, bul alqapta bolashaqta 52 úı boı kóteretin bolady. Munyń bári «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasyn­da qolǵa alynyp, bo­la­shaq­ta aıaqtalady dep jos­parlanǵanymen, tur­ǵyn­­dar úshin jýyq arada ta­ǵy bir aıtýly jańalyq bar. Bul turǵyda qala ákimi Rús­tem Dáýlet shahardaǵy tur­ǵyn úılerge qatysty naqty málimetti jetkizdi.  «Araı» turǵyn-jaı ke­sheninde de qazir joǵary sapaly úıler salynýda. О́tken jyly 80 páterli 2 úı paıdalanýǵa berilgen bo­latyn. Búginde ol jerde 19 úıdiń qurylysy júr­gizilýde. Sondaı-aq, aǵym­daǵy jyldyń birinshi jar­tyjyldyǵynda 6 úı tapsyrylady. Bul úı­lerdi halyq «Turǵynúı­qurylysjınaqbanki» AQ arqyly ala alady. Ta­ǵy bir aıta keterligi, jalǵa beriletin 2 kóp qa­batty turǵyn úıge aqsha bólingen bolatyn. Qazirgi tańda jumystar bastalyp ket­ti», dedi ákim. Al eki bir­deı shaǵyn aýdanǵa ataý berý máselesine kelsek, ol qo­ǵamnyń talqysyna usy­­nyl­ǵan eken. «Atalǵan má­se­lede keńirek oılanýymyz ke­rek. Ataýlar elimizdiń erek­sheligin tanytatyn já­ne kóne Taraz qalasynyń aı­shyǵyn kórsetetindeı bol­ǵany durys. Aıtylyp jat­qan usynystar men oılar kóp. Bolashaqta munyń bári de eskeriledi», dedi Rústem Rysbaıuly. О́ńirde «Nurly jol» jáne ındýstrııalandyrý baǵ­darlamalary boıynsha da qolǵa alynǵan jumystar jeterlik. Al talaı shaıyr­ jyrǵa qosqan, talaı su­lý­dyń sylqym kúlkisi men taban izi qalǵan Taraz bo­ıymen Talas ózeni aǵyp jatyr. Ásirese, Shyǵystyń kóp­tegen jazbalarynda derekter keltiriletin Talas ózeniniń ózine tán tabıǵı bolmysy bar. Sol tarıhı tabıǵılyqty saqtaı otyryp, ózenniń eki betin de halyqtyń demalatyn ornyna aınaldyrý jáne ol jerge baý-baqshalar salý josparda bar eken. Sondaı-aq, «Avtobeket» mańynan boı kóteretin shaǵyn aýdan aý­maǵyna «Nurly jer»  já­ne «Nurly jol» baǵ­dar­lamalary boıynsha mektep, aý­rýhana, bala­baq­sha, neke sa­raıy, joldar salynyp, skver jasalyp, óz aldyna jeke qalashyq bolady dep kútilýde.  Kóp rette Taraz týra­ly sóz bolǵanda, onyń kó­ne­ligi men tarıhılyǵy ba­sa aıtylady. Rasynda da ǵasyrlarmen qurdas, dáý­irlermen syrlas bolǵan sha­har­dyń keshegi kelbeti men bú­gingi kelbetin astastyra oty­ryp, aqıqat týyndy ja­saý qajettigi týyndady. Sondyqtan da Qazaq han­dyǵynyń 550 jyldyq dú­bir­li toıy qarsańynda kóne mekennen baqylaý munarasy boı kóterip, «Myńbulaq» sk­veri men «Tilek» aǵashy sa­lyndy. Al búgingi tańǵa deı­in jerasty mýzeıi ju­my­synyń júrip jatýy da tarıhtyń tereńdiginen mol maǵlumat beredi.  Memlekettik baǵ­dar­la­ma­lardyń barshaǵa ortaq ıgi­lik ekenin osyndaıdan kó­rýge bolady. Sebebi, bir sha­harda turatyn myńdaǵan adam­dardyń arman-tilegi ory­n­­dalyp, oı-senimi de ny­ǵaıa túsedi. Bul rette Elbasy aıt­­qan Rýhanı jańǵyrý tu­jy­rymdamasy bolashaqqa bastaıtyn biryńǵaı bıik bastama bola alady. Rýhanı jańǵyrýdyń da eńbek arqyly ǵana nátıjeli bolatyny belgili. Baǵdarlamalardyń biryńǵaı bastamasy óńirde budan bylaı da jalǵasyn taba beretin bolady.

Hamıt Esaman, «Egemen Qazaqstan»

Jambyl oblysy