Qujat aýdandyq mańyzy bar qalalardyń, aýyldardyń, kentterdiń, aýyldyq okrýgterdiń derbes bıýdjetin, ıaǵnı bıýdjettiń jańa tórtinshi deńgeıin kezeń-kezeńmen engizýdi, sondaı-aq jergilikti ózin-ózi basqarýdyń kommýnaldyq menshik ınstıtýtyn engizýdi kózdeıdi. Jergilikti ózin-ózi basqarý bıýdjetin qalyptastyrý, bekitý jáne oryndaý tártibi zańnamalyq túrde bekitiledi. Jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń bıýdjet prosesin jáne jergilikti ózin-ózi basqarýdyń kommýnaldyq múlkin basqarý jónindegi ókilettikteri naqtylanyp, tolyqtyryldy.
О́zgerister men tolyqtyrýlar ulttyq holdıngterdiń jáne olarmen úlestes zańdy tulǵalardyń menshigin jekeshelendirý esebinen Ulttyq qor qarajatyn jınaqtaýdy da qamtıdy. Kvazımemlekettik sektordyń syrtqy qaryz alýy boıynsha shekteýler engiziledi.
Qujattyń jekelegen erejeleri jergilikti mańyzy bar aǵymdaǵy máselelerdi talqylaý úshin jergilikti qoǵamdastyqtyń jıyndary men jınalystaryn ótkizýge qatysty bolyp otyr.
Talqylaý barysynda Májilis maquldaǵan zań jobasyna senatorlardyń eskertpeleri men usynystaryn eskere otyryp ózgerister men tolyqtyrýlar engizý qajettiligi týyndady. Osylaısha, zań jobasynyń myna bóligine: syrtqy jarnamany ornalastyrý úshin tólenetin salyq tólemderiniń mólsheri men tártibin retteıtin erejelerdi naqtylaý; Qazaqstan ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq sharttarǵa qatysty erejelerdi naqtylaý; Bıýdjettik baǵdarlamalarǵa, aýdandyq deńgeıdegi qalalarǵa, aýyldarǵa, selolarǵa, selolyq okrýgterge bólinetin aýdandyq bıýdjet boıynsha transfertter men shyǵyndarǵa qatysty kemshilikterdi joıý jáne erejelerdi retteýge qatysty ózgerister engizý usynyldy.
Palata Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy avıasııalyq izdestirý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly úkimetaralyq kelisimdi ratıfıkasııalady.
Kelisim sheńberinde bir tarap memleketiniń izdestirý-qutqarý qyzmeti óz izdestirý-qutqarý aýdanyndaǵy avıasııalyq oqıǵa nemese oqys oqıǵa týraly habarlama alatyny kózdelgen, bul rette izdestirý jáne qutqarý boıynsha barlyq qajetti sharalar dereý qabyldanady. Kómek kez kelgen adamǵa, ol adamnyń azamattyǵyna nemese mártebesine ne onyń qandaı jaǵdaıda tabylǵanyna qaramastan kórsetiledi.
Buǵan qosa, taraptardyń izdestirý-qutqarý qyzmetteri birlesken oqý-jattyǵýlardy ótkizý, memleketaralyq baılanys arnalaryn turaqty tekserý, sarapshylardyń ózara saparlary, izdestirý-qutqarý aqparatyn almasý jolymen ózara is-qımyl jasaıdy.
Qazaqstan men Qyrǵyz Úkimeti arasyndaǵy azamattarynyń eki el aýmaǵynda bolý tártibi týraly kelisimge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly hattama da ratıfıkasııalandy. Hattama bir eldiń aýmaǵyna ýaqytsha kelgen ekinshi el azamattaryn quzyretti organdarda 30 kún ishinde tirkelý mindetinen bosatýǵa baǵyttalǵan.
Bir tarap eldiń azamaty ekinshi eldiń aýmaǵynda 30 kúnnen artyq bolǵan jaǵdaıda, ol azamat sol eldiń zańnamasyna sáıkes onyń quzyretti organdarda tirkelýge mindetti.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir konstıtýsııalyq zańdaryna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańy qabyldandy.
Atap aıtqanda, «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» zańyna Ortalyq, aýmaqtyq, okrýgtik jáne ýchaskelik saılaý komıssııalaryna saılaý úderisterine qatysýshylardy oqytýdy uıymdastyrý jáne ótkizý jóninde ókilettik qosý usynylyp otyr.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti jáne onyń depýtattarynyń mártebesi týraly» Konstıtýsııalyq zańyna Úkimet múshelerin qyzmetke taǵaıyndaý úshin úmitkerler boıynsha Parlament Májilisimen konsýltasııalar ótkizý, sondaı-aq Senattyń Adam quqyqtary jónindegi ýákildi qyzmetke saılaýy jáne qyzmetten bosatý tártibin retteý týraly tolyqtyrýlar engiziledi.
«Respýblıkalyq referendým týraly» Konstıtýsııalyq zańyna táýelsiz memleket retinde Qazaqstan Respýblıkasynyń mártebesin, eldiń birtutastyǵy men aýmaqtyq tutastyǵyn, ony basqarý nysanyn, sondaı-aq táýelsiz Qazaqstannyń Negizin salýshy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy irgesin qalaǵan Respýblıka qyzmetiniń túbegeıli prınsıpterin jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasynyń mártebesin ózgertý máseleleri referendým talqysy bola almaıtynyn belgileıtin ózgerister engiziledi.
Odan basqa, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq Keńesi týraly» Konstıtýsııalyq zańyna adam jáne azamattyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý, ulttyq qaýipsizdikti, memlekettiń egemendigi men tutastyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda Konstıtýsııalyq Keńestiń sheshimi Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti - Elbasynyń bastamasy boıynsha qaıta qaraýǵa jatatyny týraly ereje engiziledi.
Senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine áleýmettik qamsyzdandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdy jan-jaqty talqylap, qabyldady.
Qujatta elimizdiń on bir zańyna túzetýler engiziledi. Engiziletin ózgerister ishinde zeınetaqy men áleýmettik járdemaqylardy taǵaıyndaý máselelerin retteıtin erejeler bar.
Zańǵa sáıkes, 2017 jylǵy 1 shildeden bastap jasyna jáne eńbek sińirgen jyldary úshin beriletin zeınetaqy tólemderi jáne bala týýǵa baılanysty járdemaqy mólsherleri 20 paıyzǵa ósedi. Jasy boıynsha zeınetaqy taǵaıyndaýda qajet tabystyń eń joǵary mólsheri 41-den 46 aılyq eseptik kórsetkishke deıin artady. Jumys berýshige 5 paıyz kólemindegi mindetti zeınetaqy jarnalaryn engizý 2018 jyldan 2020 jylǵa aýystyrylady.
Múgedek balalardyń ata-analaryna tólenetin járdemaqyny taǵaıyndaý prosesin ońtaılandyrý qarastyrylǵan. Atap aıtqanda, endi múgedektikti bastapqy belgileý jónindegi medısınalyq-áleýmettik saraptamadan ótý kezinde birmezgilde osyndaı járdemaqyny taǵaıyndaýǵa arnalǵan ótinishti «elektrondyq úkimet» veb-portaly arqyly bere alady.
Sondaı-aq, zańǵa birmezgilde jasy boıynsha alatyn zeınetaqy jáne eńbek sińirgen jyldary úshin beriletin zeınetaqy tólemderine quqyǵy bar adamdarǵa tańdaý múmkindigin naqtylaıtyn erejeler engiziledi. Qyzmetin doǵarǵan, ómir boıy qamtamasyz etilgen sýdıalarǵa eńbek sińirgen jyldaryna baılanysty zeınetaqy tólemderi taǵaıyndalmaıdy.
Palata depýtattardyń bastamasymen ázirlengen «Qazaqstan Respýblıkasynyń dıplomatııalyq qyzmeti týraly» zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdy qabyldady.
Qazaqstan Respýblıkasynda ornalasatyn Tótenshe jáne О́kiletti Elshi laýazymy bekitiledi, bul shet memlekette jeke shet eldik mekemeni ashpaı jáne bıýdjet qarajatyn únemdeı otyryp, dıplomatııalyq qatynastardyń joǵary deńgeıin ustap turýǵa múmkindik beredi.
Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń elimizde dıplomatııalyq ókildikti, halyqaralyq uıymdy jáne (nemese) onyń ókildigin, konsýldyq mekemeni tirkeý, dıplomatııalyq ókildikterdiń, halyqaralyq uıymdardyń jáne (nemese) olardyń ókildikteriniń basshylaryn, jeke múshelerin, konsýldyq mekemelerdiń qyzmetkerlerin tirkeý tártibin bekitý quzyreti de kózdeledi.
Shet elderdegi mekemelerdiń basshylary retinde jumysqa jiberiletin adamdardyń shetelde úzdiksiz bolý merzimderi belgilenedi.
Dıplomatııalyq qyzmet organdaryn materıaldyq-tehnıkalyq qamtamasyz etýdi jáne olarǵa servıstik qyzmet kórsetýdi júzege asyratyn zańdy tulǵanyń ókilettikteri aıqyndalady.
Depýtattardyń bastamasymen ázirlengen «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jol júrisi máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań birinshi oqylymda maquldandy.
Qujatta ishki ister organdary toqtatqan jaǵdaıda jolaýshylardyń onyń ruqsatynsyz kólik quralyn tastap ketýine tyıym salýdy alyp tastaý kózdelip otyr.
Sıfrlardyń ne árip tańbalarynyń úılesimimen memlekettik tirkeý nómirlerin bergeni úshin memlekettik bajdy ulǵaıtý kózdeledi. Kólik quralyn ishki ister organdary qyzmetkerleriniń talaby boıynsha toqtatqan jaǵdaıda olardyń is-qımylynyń tártibi bekitiledi. Atap aıtqanda, kólik quralyn toqtatqannan keıin qyzmetker kidirmeı oǵan jaqyn kelýge, ózin tanystyrýǵa, júrgizýshiniń talap etýi boıynsha qyzmettik kýáligin kórsetýge, toqtatý sebebin túsindirýge, eger olar paıdalanylǵan bolsa, jol júrisi qaǵıdalaryn buzýlardy tirkegen tehnıkalyq quraldar men aspaptar týraly málimetterdi usynýǵa mindetti.
Budan ózge, zańda kólik quralyn toqtatqan polısııanyń is-qımyldaryn fotosýret pen beınetúsirilim jasaýǵa júrgizýshige quqyq beriledi.
Zańmen, sondaı-aq jolaýshylardy túngi ýaqytta turaqty emes avtotasymaldarmen tasymaldaýǵa jáne kólik quraldaryndaǵy aerografııalyq sýretterge tyıym salý alynyp tastalady.
Masań kúıde basqarýdy aldyn alý maqsatynda, mas kúıinde kólik júrgizgeni úshin de, mastyǵyn kýálandyrýdan bas tartqany úshin de kólik quralyn júrgizý quqyǵynan aıyrýdyń biryńǵaı úsh jyldyq merzimi belgilenedi.
Depýtattar Parlament Reglamentine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly Qazaqstan Parlamenti Palatalarynyń birlesken komıssııasynyń múshelerin saılady. Komıssııa quramyna senatorlar Asqar Beısenbaev, Mıhaıl Bortnık, Darhan Káletaev jáne Georgıı Kım endi.