Salalyq mamandarǵa suranys basym Oblystyq máslıhat janyndaǵy densaýlyq saqtaý komıssııasynyń jetekshisi Iýrıı Belonog keltirgen derekter boıynsha, sábılerdiń shetineýi – 8,4, týberkýlezge shaldyǵý 2,5 paıyzǵa tómendegen. Analar ólimi tirkelmegen. Al qan aınalymy júıesi, rak aýrýlary kórsetkishteri respýblıkalyq deńgeıden joǵary. Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Vladımır Bezler medısına uıymdarynda 1390 dáriger, 5081 meıirbıke jumys isteıtinin, sońǵy úsh jylda 233 jas maman kelgenin, olardyń 109-y aýyldyq jerlerge jiberilgenin jetkizdi. Bıyl densaýlyq saqtaý salasyna 12,8 mıllıard teńge bólinip, medısınalyq qural-jabdyqtar alýǵa 1 mıllıard teńge, sondaı-aq 20 nysandy kúrdeli jóndeýden ótkizý qarastyrylǵan. Baıandamashylardyń málimdeýinshe, oblys turǵyndarynyń 180 myńǵa jýyǵy dıspanserlik esepke alynyp, 70 myńdaıyna dári-dármek preparattary tegin beriledi. Bul sıfr maqtanarlyq emes. Úsh turǵynnyń biri dimkás degen sóz. «Nur Otan» partııasy oblystyq fılıalynyń tóraǵasy, aımaq basshysy Qumar Aqsaqalov «Densaýlyq» baǵdarlamasynyń sylbyr atqarylyp jatqanyn, qordalanǵan máselelerdi tizbelegennen góri sheshýdiń naqty da tıimdi joldaryn izdestirýdi, aldyn alý sharalaryn shıratýdy talap etti. Partııa uıymdary men jumys berýshilerdiń nazaryn halyq arasynda salamatty ómir saltyn júıeli nasıhattaýǵa aýdardy. Deni saý urpaq ósý úshin «aýyryp em izdegenshe, aýyrmaýdyń jolyn izde» degen halyqtyq tájirıbege júginý kerektigin aıta kelip, aýrýhanalar men emhanalardy bilikti, kásibı mamandarmen tolyqtyrý, olardy ornyqtyrý, áleýmettik jaǵdaılar jasaý jumystarynyń júıeli júrgizilmeıtinin, másele kóbine kelisimshart tóńireginen aspaıtynyn atap kórsetti. О́ńirde áli 316 dáriger jetispeıdi. Aýyldarǵa 129 maman kerek. Ásirese, pedıatr, lor, akýsher-gınekolog, okýlıst, farmakolog mamandaryna suranys basym. Oblys ortalyǵynda 266 dáriger baspanaǵa zárý. Elimizde, Reseıdiń kórshi oblystarynda oqyp jatqan túlekterdi keri oraltý jaıy qanaǵattandyrmaıdy. Qumar Irgebaıuly № 1 qalalyq emhananyń bas dárigeri Svetlana Kashensevanyń jastar jataqhanalaryn salý týraly usynysyn qoldap, bıýdjetten qarjy qarastyrýdy, demeýshilerdi tartýdy tıisti oryndarǵa tapsyrdy. Svetlana Tımofeevnanyń aıtýynsha, mekeme tarapynan úsh jylǵa deıingi jumys ótili bar jas dárigerlerge jylyna 8 mıllıon teńge turǵyn úı ótemaqysy tólenedi. Bir ókinishtisi, joldamamen keletin kadrlardyń deni jalpy tájirıbedegi dárigerler kórinedi. Salalyq mamandardyń úlesi tómen. Sosyn aýrýhanalar men emhanalar sharýashylyq júrgizý quqyndaǵy kommýnaldyq memlekettik kásiporynǵa aınalǵaly úı kezeginde turý máselesi kúrdelene túsken. Búginde medısına salasynda qyzmet atqaratyn dárigerlerdiń 215-i zeınetker, 94-i zeınet jasyna jetkenin eskersek, qordalanǵan problemalardy keshendi túrde sheshpeıinshe, jaǵdaıdy ońaltý qıynǵa soǵatyn túri bar.
Kedergisiz kirýdiń mashaqattary Elbasy «Qazaqstan joly-2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» Joldaýynda múmkindigi shekteýli azamattarǵa kóbirek kóńil bólý, olar úshin Qazaqstan kedergisiz aımaqqa aınalý tıistiligin alǵa tartqan bolatyn. Bıýro otyrysynda Shal aqyn jáne Taıynsha aýdandarynyń ákimderi ǵarip jandarǵa jasalyp jatqan qamqorlyqtar jaıly baıandady. Olar istiń tigisin jatqyzyp, kúngeı jaǵyn molyraq qamtýǵa tyrysqanymen, partııa ókilderi júrgizgen tekserý jaǵdaıdyń kerisinshe ekenin aıǵaqtap berdi. Mysaly, 793 múmkindigi shekteýli jan turatyn Shal aqyn aýdanynda emhana, dárihana, ishki ister bólimi, halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy, mádenıet úıi, qazaq mektebi ǵımarattaryna kirý – múgedekter úshin bir muń. «Qazposhtanyń» aýdandyq bólimshesinde qońyraý jumys istemeıdi. Jurt- shylyq jıi bas suǵatyn áleýmettik qorǵaý bóliminde pandýs talapqa saı jabdyqtalmaǵan. Osyǵan uqsas jaǵdaılar Taıynsha aýdanynda da molynan kezdesedi. Munda ortalyq emhana men «Úmit» qarttar ortalyǵy ǵana múgedekter úshin qoljetimdi qyzmet kórsetse, qalǵan mekemelerde «kedergisiz» degen qur aty ǵana. – 2012 jyly qolǵa alynǵan baǵdarlama kelesi jyly aıaqtalýy tıis. Osy ýaqyt aralyǵynda atqarylǵan jumystar syn kótermeıdi. Bizge naqty is, tegeýrindi qımyl qajet, – degen aımaq basshysy iske salǵyrt qaraǵan ózge aýdan ákimderine qatań shara qoldanylatynyn eskertti. Munyń aldynda qoǵamdyq keńes músheleri kembaǵal adamdardyń mekemelerge kedergisiz kirý jaıyna kezekti reıd uıymdastyryp, kóptegen olqylyqtardy anyqtaǵan bolatyn. Máselen, birqatar pandýstarda satynyń buryshtary men shyny esikter kóz kemistigi barlar úshin qanyq sary túspen belgilenbegen. Ǵımarat syrtyna morze álipbıimen jazylǵan aqparat ilinbegen. Keı saýda oryndarynda esikke qolarba keptelip qalady, deıdi «My takıe je kak vse!» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Sergeı Sapko. Qalalyq balalar emhanasynda qońyraý alysqa ornatylǵan, onyń ózi isten shyqqan. Dárethanalar da múgedekter úshin tym qolaısyz. Byltyrdan beri 380 nysan tekserilip, ortaq talapty oryndamaǵandardyń aıyppul tóleýlerine týra kelgen. Alaıda, qorytyndy shyǵaryp jatqandary saýsaqpen sanarlyq. Al saıası keńestiń bıýro otyrysynda qatty synǵa ushyraǵan aýdan ákimderine sógis jarııalanyp, jazaǵa tartylýyna qaraǵanda talaptyń kúsheıeri, jaǵdaıdyń túzeleri anyq.
О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy