Qutqarýshylar alǵys aıtýǵa laıyq

Senat basshysy Qasym-Jomart Toqaev Birikken Ulttar Uıymynyń Bas Assambleıasy maquldaǵan 2015-2030 jyldarǵa arnalǵan tabıǵı apattardyń táýekelin azaıtý jónindegi Sendaı baǵdarlamasynyń erejelerine nazar aýdardy. Onda tabıǵı apattardyń saldarynan 2005-2014 jyldary 700 myńnan astam adam qaza tapty, 1,4 mıllıonnan astam adam múgedek bolyp, shamamen 23 mıllıonǵa jýyq adam baspanasynan aıryldy dep kórsetilgen. Apattardyń saldarynan jalpy sany 1,5 mıllıardtan astam adam zardap shekti.  Senat Tóraǵasy azamattyq qorǵanys salasynyń quqyqtyq negizin jetildirý jónindegi sharalar týraly aıtyp ótti. 2014 jylǵy sáýir aıynda Parlament qaby­ldaǵan «Azamattyq qorǵa­nys týraly» Zań tótenshe jaǵ­daı­larǵa qarsy is-qımyl salasyn­daǵy alty zańnamalyq aktini birik­tirip, bir júıege túsirdi. Bul – apat­tarǵa qarsy is-qımyldyń bola­shaq­taǵy uzaq merzimdi jańa tujyrym­dama­syn jasaýǵa jáne iske asyrýǵa múmkindik berdi.  Q.Toqaev apattan zardap shekken azamattarymyzdy qıyn jaǵdaıda qaldyrmaýdyń qajettigi jaıynda aıta kelip: «Memleket tótenshe jaǵdaılardan zardap shekkenderge qoldaý kórsetýge mindetti jáne qoldaý kórsetetin de bolady», – dedi.  Senat basshysy osy saladaǵy ózekti máselelerge nazar aýdardy. Úkimet pen jergilikti atqarýshy organdar tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý sharalaryna, al fors-major jaǵdaılarynda olardyń saldaryn joıýǵa qajetti qarajat­tyń qarastyrylýyn asa muqııat túrde naqtylap otyrýy tıis. Qajet bolǵan kezde shuǵyl túrde paıdalana alatyn múmkindiktiń bolýy úshin memlekettiń materıaldyq rezervtegi resýrstarynyń ataý­lary men tıimdi logıstıkasyn pysyq­taý qajet. Q.Toqaev­tyń piki­rinshe, halyqtyń arasynda tóten­­she jaǵdaılardan saqtandyrý máse­­lelerin túsindirý jónindegi jumys­tar kúsheıtýdi talap etedi.  Senat basshysy qazirgi kezde saqtandyrý asa ótkir másel­e ekenine toqtaldy. Apattan kelgen shyǵynnyń ornyn bıýdjet qarjysy toltyra almaıtyny belgili. Azamattar shyǵynnyń ornyna aqshalaı beriletin kómekti jyldar boıy kútedi. Sondyqtan qazaqstandyq jáne sheteldik saq­tandyrý kompanııalaryn keńinen jáne belsendi túrde tartatyn naryqty qalyptastyrý kerek. Osy maqsat úshin saqtandyrýdy múlde jańa negizde ázirleý qajet.  Qaraýsyz qalǵan gıdroteh­nıkalyq qurylystardyń máselesi qazirgi ýaqytqa deıin sheshilmegen, olardyń elimizdegi sany 60-tan asady. «Osynyń saldarynan elimizde birneshe ret qaıǵyly jaǵdaılardyń oryn alǵany da aıan. Aǵynsý qubyr­lary men eldi mekenderdegi aryq júıelerin damytý jáne sý tas­qy­nynyń aldyn alý úshin, jer­gilikti atqarýshy organdardyń jaýap­kershiligin kúsheıtý maqsa­tynda arhıtektýralyq-qala qury­­lysyna qatysty zańnamaǵa túzetý­ler engizý kerek», – dedi Joǵarǵy palatanyń basshysy. О́nerkásip oryndarynyń qaýip­sizdigin qamtamasyz etý, ásire­se iri ındýstrııalyq keshen­derde eko­lo­gııalyq ortany qor­ǵaý, seı­s­mı­ka­lyq qorǵaý, qala­lar men aýyl­dardyń tirshilik ınfra­quryly­my­nyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri memle­kettik organdar­dyń árkez nazarynda bolýy tıis.  Senat Tóraǵasy osy mańyzdy máselelerdiń sheshilýin zańnamalyq turǵydan qajetti qoldaý kórsetýge depýtattardyń daıyn ekenin atap ótti.  Parlamenttik tyńdaý barysynda Ishki ister mınıstri Qalmuhanbet Qasymov, Almaty ákiminiń orynbasary Rýmıl Taýfıkov, Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynba­sary Anton Fedıaev, BUU-nyń Damý baǵdarlamasy apat qaterin tómendetý jáne klımattyń ózgerýi máseleleri jónindegi aımaqtyq keńesshisi Stanıslav Kım, Tótenshe jaǵdaı men sura­pyl apattardyń qaterin azaıtý jónindegi ortalyq­tyń dırektory Valerıı Petrov jáne basqalar sóz sóıledi.  Parlamenttik tyńdaýǵa qatysý­shylar usynystar ázirledi. Qujatta osy salany zańnamalyq jáne uıymdastyrý jónindegi birqatar naqty usynys bar.