− Eýrazııalyq medıa-forýmdaǵy sessııalar taqyrybynyń biri: «Sırııa daǵdarysy: soǵys órti sóne me?». 60-tan astam elden keletin saıasatkerler men jýrnalısterdiń, ekonomısterdiń pikiri Astana prosesine qandaı úles qosa alady? − Sırııadaǵy qaqtyǵys tek Taıaý Shyǵysty ǵana emes, búkil dúnıe júzin tolǵandyryp otyr. Burynǵy qaqtyǵystarǵa qaraǵanda, bul jerde halyqaralyq terrorızm beleń alyp barady. Tek azamat soǵysynyń bolýy emes, sol jerdegi qaqtyǵysqa kóptegen elder azamattarynyń qatysýy jaǵdaıdy odan beter ýshyqtyryp jiberdi. Keıbir yqpaldy kúshterdiń óz múddesin qorǵaýy saldarynan soǵystan soqtasy shyǵyp, bosqyndar eline aınaldy. Sırııadaǵy qaqtyǵysty beıbit jolmen sheshý máselesine Elbasynyń kópvektorly saıasaty negizinde Qazaqstan bitimger retinde baryn salyp jatyr. Onyń aıqyn kórinisi − Astana prosesi. Osyǵan deıin birneshe kelissóz ótti. Onda qol jetkizgen basty nátıje − Sırııadaǵy qaýipsiz aýmaqtarda oq atylmaýy. Jeneva, Lozanna qalalarynda álemniń túkpir-túkpirinde bolyp jatqan túrli oqıǵalardy beıbit jolmen sheshý otyrystary ótetin, endi ol qurmetti mıssııa Astanaǵa buıyrdy. Muny elimizdiń jetken jetistigi dep aıtýǵa bolady. Bul medıa-forýmǵa ózge elderdiń saıasatkerleri men jýrnalısteri, Sırııa ókilderi de qatysady. «Sırııanyń kóz jasy» fılmin túsirgen Shahıda Tólegenova degen áriptesimiz bar. Ol da Sırııadaǵy bolyp jatqan qaqtyǵystyń zardabyn óz shyǵarmasynda kórsetýi tıis. Qazirgi buqaralyq aqparat quraldary qatty damydy desek te, Sırııadaǵy qaqtyǵysty Reseı, ıa batystyq BAQ-tyń kózqarasymen qaraıtynymyz ras. Al bul medıa-forýmda tikeleı ózimiz sarapshylardyń aýzynan tyńdap, óz kózqarasymyzdy qalyptastyra alamyz. − AQSh-taǵy «Jýrnalısterdi qorǵaý komıtetiniń» málimetterine qaraǵanda, 2015 jyly 69 jýrnalıst óziniń kásibı qyzmetine baılanysty qaza taýypty. Sırııadaǵy qandy qyrǵynnyń ortasyna baryp, halyqqa shynaıy aqparat jetkizemin degen 13 jýrnalıst opat bolǵan. Bul forýmda jýrnalısterdiń qaýipsizdigi máselesi sóz bola ma? − Árıne, bul forým ashyq debat túrinde ótedi. Qatysatyn spıkerlerdiń bári kásibı, bedeldi mamandar. Sondyqtan bul taqyrypty attap ótýleri de esh múmkin emes. Bul taqyrypty forýmnyń ózekti máseleleriniń biri bolady dep oılaımyn. − Sonymen qatar, elimizde ótip jatqan EKSPO kórmesi de medıa-forýmnyń negizgi taqyryptarynyń birine aınalatyn bolar? − Bul jerde aıta ketý kerek, Eýrazııalyq medıa-forým jylda kóktemde ótetin. Bıyl EKSPO halyqaralyq kórmesi aıasynda ótip jatyr. «Bolashaqtyń energııasy: jasyl ekonomıkanyń qýaty» atty arnaıy sessııa uıymdastyrylady. Qazir jańǵyrtpaly qýat kózderine suranys týyp otyr. Onyń ústine, tehnologııa men tehnıkanyń damýy kóptegen jańalyqtar alyp kelýde. Aýadan sý jasaý degen jańalyq ta bar. О́z elimizde jańǵyrtpaly qýat kózderin damytsaq, dástúrli shıkizat kózderine táýeldilikten qutylar edik. Bul másele boıynsha spıkerler mindetti túrde óz oılaryn aıtady. Debattarǵa Nobel syılyǵynyń laýreaty, úndistandyq Randjer Pachaýrı qatysady. Úndistan ekonomıkasy jańa tehnologııa engizý jaǵynan alǵa shyǵyp keledi. – Bıyl bul forým 14-ret ótip jatyr. Bul bizdiń medıa-álemge qandaı paıda beredi? – Jahandaný prosesi shalǵaıdaǵy aral turǵyndaryn da jutyp jatyr. Qazir bárimiz ǵylym men tehnıkanyń qyzyǵyn kórip otyrmyz. Osy turǵydan alar bolsaq, ǵalamdyq medıa qazir shekara tanymaıdy. Sondyqtan álemdik oqıǵalardan otandyq jýrnalıstıka shet qala almady. О́ıtkeni, elimiz álemniń bir quramdas bóligi. Osy sebepti álemdik oqıǵalardyń bárine bizdiń qatysymyz bar. − Isterińizge sáttilik tileımiz Áńgimeńizge rahmet!
Áńgimelesken Baǵashar TURSYNBAIULY, «Egemen Qazaqstan» Almaty