«Brıtandyqtar da biz sııaqty...»

Jıyn ádettegideı bastaldy. Aldymen eki eldiń memlekettik týlary kóterilip, ánurandary oryndaldy. Sodan keıin Qazaqstannyń Investısııalar jáne damý vıse-mınıstri Erlan Haırov quttyq­taý sóz sóıledi. Vıse-mınıstr Qazaq­stan men Ulybrıtanııa arasynda dıploma­tııa­lyq qarym-qatynas ornaǵan 25 jyl­dyń ishinde memleketter arasyndaǵy eki­jaqty yntymaqtastyq damýynyń joǵa­ry qarqyny oryn alǵandyǵyn áńgi­me­ledi. «Ulybrıtanııa Qazaqstannyń saýda seriktesteriniń úzdik ondyǵyna kiredi jáne tikeleı ınvestısııa kólemi boıyn­sha altynshy orynda tur. Elderimiz ara­syn­d­aǵy mádenı baılanystardyń da deń­geıi joǵary ekendigin atap ótý kerek. Qazaq­stan stýdentteri Ulybrıtanııada bilim alýda. Astana men Almatyda brıtan mektepteri bar. Elimizde brıtan ádebıetiniń de tanymal eken­digin aıta ketken jón. Shekspırdi estime­gen oqyrman, Garrı Potterdi bilmeıtin bala joq.

Ulybrıtanııa dástúrdi ustanatyn elderdiń biri sanalady. Bul rette Qazaqstan men Ulybrı­ta­nııa dástúr­leriniń bir-birimen jaqyn ekendi­gin eske salǵan oryndy. Brıtandyqtar sııaqty biz de shaıdy jaqsy kóremiz», dedi Erlan Haırov.

Hanzada Rıchard birinshi dúnıe­júzilik EKSPO kórmesiniń 1951 jyly Londonda ótkendigin aıtyp, sol sharanyń alǵashqy saltanatty ashylý rásimi bolǵanyna qara­mas­tan, oǵan nebári 25 el ǵana qatysqanyn jetkizdi. «Al Qazaqstan astanasyndaǵy kórmege 100-den astam eldiń qatysýy – zor jetistik. Biz Astanadaǵy EKSPO-2017 kórmesine qatysý týraly sheshimdi alǵashqy­lardyń biri bolyp qabyldadyq», dedi ol.

Marke, Toskana men Ýmbrııa óz jetistikterin kórsetti

EKSPO-2017 qalashyǵynda Italııanyń úsh birdeı aımaǵy – Marke, Toskana men Ýmbrııa óz jetistikterin kórsetti. Atalǵan aımaqtar balamaly energııa jobalarymen birge, óńirlerine tán taýarlar men buıymdardy alyp kelgen. 

Italııanyń ortalyq aımaqtaryn biriktirip kórsetýdiń ózindik máni bar. Búginde Marke, Toskana men Ýmbrııanyń áleýmettik-ekonomıkalyq baılanysy tyǵyz. Degenmen, árbir aımaqtyń ózine tán óndirisi men kásibi bar. Máselen, Marke kásipkerlikti damytý jaǵynan ilgeri keledi. Adrıat muhıty bo­ıynda ornalasqan kýrorttarǵa týrıster jıi barady. Osy aımaqtyń óndiristik áleýeti de joǵary. Bylǵary, aıaq kıim, toqyma, aǵash pen jıhaz, mehanıka, tamaq ónerkásibi, keme jasaý – bári-bári Markeniń dástúrli salalary. Oǵan qosa, jańa tehnologııa negizinde ınnovasııalyq óndiris oryndary da jaqsy damyp keledi.

Toskana aımaǵy Eýropanyń qaq ortasynda ornalasqan. Ekonomıkasy san salaly. Sodan bolar, ol jerde myńdaǵan kompanııa jumys isteıdi. Italııadaǵy bilikti mamandardyń birazy sol jerde eńbek etedi. Sebebi, aımaq basshylyǵy óz kásibin jaqsy biletin adamdardy ustap qalýǵa tyrysady. Osynyń arqasynda geotermııa, bıomassa, jel men sý energetıkasy, ıntellek­týaldy júıeler jáne taǵy basqa salalar qarqyndy ósý jolyn tapqan.

Ýmbrııa – Marke men Toskananyń arasynda jatqan aımaq. Onda aýyl sharýashylyǵyn damytý sharalary­na basymdyq berilgen. Sondaı-aq, qol­óner salasy jaqsy damyǵan. «Biz árbir aı­maq­tyń ereksheligin kórsete otyryp, úsheýiniń baılanysyn – ózara sınergııasyn kórsetýdi kózdeımiz. Marke, Toskana men Ýmbrııa Italııanyń «or­talyǵy» bolyp sanalady. Úsh aı­maq­tyń arasynda ıntellektýaldy, má­denı-tarıhı jáne áleýmettik qa­rym-qatynas jaqsy. Degenmen, árbir aı­­maq óz erek­she­ligin saq­taýǵa tyrysa­dy», deıdi Marke aı­ma­ǵynyń vıse-prezıdenti Anna Kazını.

Energetıka salasyndaǵy jetis­tik­terden bólek, Italııa aımaqtary keramıka kórmesin de ashty.

Lıtva kúnindegi lazerlik shoý

EKSPO-2017 kórmesi qala­shy­ǵynda Lıtvanyń ulttyq kúni bastaldy. Saltanatty rá­simde «Astana EKSPO-2017» komıssary Rápil Joshybaev bıyl Qazaqstan men Lıt­va­nyń dıplomatııalyq qarym-qaty­na­sy­na jıyrma bes jyl tolatyndyǵyn eske sal­dy. Ol sonymen qatar eki el arasynda se­nimdi dostyq pen iskerlik qatynas berik or­naǵandyǵyn atap ótti.

«Sońǵy jyldary saýda aınalymy 300 mln dollardy qurady. Lıtva halyqaralyq kór­meni Qazaqstanda ótkizýdi qoldaǵan al­­ǵashqy elderdiń biri», dedi «Astana EKSPO-2017» komıssary.

Qazaqstandaǵy Lıtva Res­pýb­lı­kasynyń Tótenshe jáne ókiletti el­shisi Vıtaýtas Naýdýjas álem­degi energetıkanyń «jasyl» bolyp jatqandyǵyna basa nazar aýdardy. «Biz jer júzi kóz tikken osy kórmege «Energııa» taqyrybyndaǵy bilimimizdi jetildirý maqsatynda úsh aıǵa keldik. Bizdiń esebimiz boıynsha, 2050 jylǵa qaraı Jerdegi adam sany 9 mıllıardqa jetedi jáne halyqtyń tórtten bir bóligi qalada turady. Bul ýaqytqa deıin, 2000 jylmen salystyrǵanda energııaǵa degen suranys eki ese ósedi», dedi Vıtaýtas Naýdýjas.  

Monakomen múddemiz toǵysady

Monako xanzadasy EKSPO-daǵy ulttyq kúnine Monte-Karlonyń sırkin alyp keldi. Mártebeli meımandardy Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev «Nur álem» pavılonynyń aldynda kútip aldy. 

Merekelik konsertte han­zada II Albert óziniń jyly lebizin bildirip, bul kórmeniń eki­jaqty baılanystardy nyǵaı­týǵa taǵy bir múmkin­dik berip otyrǵanyn aıtty. «Biz úshin kórmege qatysý – úl­ken qurmet. Qazaqstan men Monako bir-birine uq­samaı­dy. Degen­men, maqsat-min­det­teri­miz bir. Ol – ja­syl eko­nomı­kany damytý, balama­ly ener­ge­tıkany nyǵaıtý», dedi xanzada.

Monako basshysy Qazaq­stannyń balamaly energetıka boıynsha 2050 jylǵa deıingi maqsattaryn jaqsy biletinine toqtalyp, óz memleketiniń sol jylǵa deıin kómirqyshqyl óndiristerden tolyǵymen bas tartýdy kózdeıtinin atap ótti. «Qazirdiń ózinde biraz jobalar qolǵa alyndy. 2050 jylǵa deıin az ýaqyt qaldy. Sondyqtan, qazirden bastap áreket etý kerek. Oǵan deıin biz tolyǵymen balamaly qýat kózderine kóshemiz. Oǵan esh kúmánińiz bolmasyn», dedi II Albert.

Merekelik shara barysynda Monte-Karlodan kelgen sırk ártisteri óner kórsetip, qýyr­shaqtar teatrymen kórer­menniń kóńilin kóterdi.

Qytaımen qatynas qarqyn alyp keledi

EKSPO-2017 halyq­ara­lyq maman­dan­dy­rylǵan kór­mesindegi Qytaı Halyq Res­­pýb­l­ıkasynyń pavılonynda «Astana» ha­lyq­aralyq qarjy ortalyǵy, Astana qalasynyń ákim­digi, «Innovasııalyq tehnologııalar parki» av­to­nomdyq klasterlik qory jáne «Zhejiang «Jumore» E-commerce Co. Ltd» kompanııasy arasyn­da ózara túsinistik jónindegi memorandýmǵa qol qoıyldy. 

Chjeszıan provınsııasynyń kúni aıasynda ótken bul sharaǵa osy provınsııa vıse-gýbernatory Lıan Lımın, QHR Halyqaralyq saýdany damytýǵa yqpal etý jónindegi komıtet tóraǵasynyń orynbasary Chen Chjoý, QHR-dyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Chjan Hanhýeı qatysty. Qol qoıylǵan qujattar aıasynda taraptar «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi» bastamasy men «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasynda kórsetilgen maq­sat-mindetterdi júzege asyrý, Qazaqstannyń Úshin­­shi jańǵyrýy sheńberinde ekonomıkanyń je­deldetilgen jańǵyrýyn júzege asyrý maq­sa­tynda sıfrlyq servısterdi engizý jáne oǵan ja­ǵymdy jaǵdaı jasaý úshin yntymaqtasyp ju­mys isteýge kelisti. 

«Jumore» kompanııasy tıisti onlaın-plat­for­­­many paıdalaný arqyly qazaqstandyq já­ne qytaılyq kompanııalar arasyndaǵy ynty­maq­tastyqtyń ornaýyna jaǵdaı jasaýmen, elek­tron­dyq kommersııa, logıstıkalyq jáne qarjy qyz­meti salalaryn damytýmen aınalysady, Av­tonomdyq klasterlik qory qajetti saraptama men operasııalyq baqylaý jasaıdy. Astana qalasy ákimdigi tehnologııalyq ká­sipkerlikpen aınalysatyn kompanııalar men startaptardy tartpaq. Al AHQO óz kezeginde onl­aın-platforma bazasyndaǵy qarjylyq teh­nologııalardyń damýyna baǵyttalatyn kompanııalar men startaptardyń jumysyna qajetti qoldaý kórsetýmen aınalysady.

Toptamany ázirlegen Ashat RAIQUL, «Egemen Qazaqstan»