Áıgili bapkermen Qaraǵandydaǵy Beıbitshilik býlvarynda kezdestik. Ol jalǵyz kelmepti: janynda KSRO-nyń eki dúrkin chempıony, KSRO-AQSh matchynyń jeńimpazy, halyqaralyq dárejedegi sport sheberi Berik Nurmaǵambetov bar. Bekeńdi baıaǵydan tanýshy edim, ekeýmiz bir aýyldyń týmasymyz.
– Men Sashkamen 1972 jyldan beri dospyn. Onyń tózimdiligine ábden tánti bolǵan janmyn. Serik ekeýiniń kórmegen teperishi joq. Sashka sonyń bárin ishinde ustaı bildi, aqyryna deıin tózdi. Munyń ne degen shydamdy adam ekenine áli kúnge deıin qaıran qalamyn. Aqyry, Alla taǵala sol tózimdilikteri úshin olardy jarylqady. Meniń aıtaıyn degenim – bapker degen músinshi: Serikti Serik etken Strelnıkov qoı, – dep tebirene aıtty adal dos, bilikti bapker Berik aǵa.
«Bárimiz Raıshtyń shekpeninen shyqqanbyz»
KSRO men Azııa chempıonattarynda olja salǵan Amanbaev, Iýnýsov, Muńaıtpasov, Gashın syndy esimderi elge belgili boksshylar Strelnıkov-Sýprýn jubynyń jemisi ekenin qazir bireý bilse, bireý bilmeıdi. «Jalpy, Abaı boks mektebine bóten bireý tumsyq suqqan emes. Osyndaǵy bapkerler, olardyń shákirtteri, bári-bári Andreı Bogdanovıch Raıshtyń shekpeninen shyqqandar. Kásipqoı bokstan álem chempıony Oleg Maskaevtyń bapkeri Erden Súleımenov, ataqty Serik Nurqazovtyń jattyqtyrýshysy Vıktor Fetıshın jáne basqa bapkerler, olardyń qatarynda biz de barmyz, bárimiz boks óneriniń tylsym syryna Táńiri jarylqaǵyr Andreı Bogdanovıchteı bilgir maman, ulaǵatty ustazdyń arqasynda qanyqqan edik. Jaqynda menen suhbat almaqshy bolǵan bir jýrnalıst: «Siz uly jattyqtyrýshysyz», – dep qaldy. Men ony birden toıtaryp tastadym. Sonda oıyma birden Andreı Bogdanovıch túsken edi. Nebir sheber boksshylardyń mol shoǵyryn ósirip, talaı bapkerdiń talantyn ashqan osynaý ardaqty adam jetpistiń beseýine kelse de sport zalynda kúni búginge deıin bala baptap júr. Mine, naǵyz uly jattyqtyrýshy dep Raıshty aıtqan jón shyǵar!», – dep aǵynan jaryldy Aleksandr Vladımırovıch.
Álbette, Strelnıkovtiń óziniń ustazyna degen sheksiz qurmeti adamdy erekshe tánti etedi. Osyndaıda qazaqtyń «Atańa ne isteseń, aldyńa sol keledi» degen ataly sózi oıǵa oralady. Ustazyna degen ómir boıǵy qurmeti men adaldyǵy arada jyldar salyp onyń aldynan qara kórsetti. Jaratqan oǵan Serik Sápıevteı jany taza, adamǵa degen izeti, úlkenge degen qurmeti erekshe shákirt syılady. Keshe de, búgin de ustaz ben shákirt arasyndaǵy asa sırek kezdesetin, jeńisterge jetelegen erekshe iltıpatty qarym-qatynasqa jurt asa qyzyǵýshylyqpen, tipti, bázbireýler qyzǵanyshpen qaraǵan. Dos súıinip, dushpan kúıindi degen osy da.
Serikti serik etken – eńbekqorlyq
Aleksandr Vladımırovıch on jastaǵy Seriktiń jattyǵý zalynyń tabaldyryǵyn alǵash attaǵan kúnin esine jaqsy saqtap qalǵan. Serik boksqa óziniń tete aǵasy Sergeımen birge kelipti.
– Atyń Serik eken, Serik Qonaqbaevtaı ataqty boksshy bolǵyń keletin shyǵar? – dep surapty Strelnıkov.
– Baqytaı kókemdeı bolǵym keledi! – depti ol julyp alǵandaı. Qudaı aýzyna salǵan shyǵar, shynynda da, ol kezde Seriktiń kókesi Baqytaı Sápıevtiń ataǵy Qazaqstanda ǵana emes, Odaq kóleminde dúrildep-aq turǵan.
Strelnıkovtiń qaramaǵynda Serik úsh jylǵa jýyq ýaqyt jattyqqan. «Shynyn aıtqanda, – deıdi Aleksandr Vladımırovıch, – Seriktiń boıynan basqa balalardan oq boıy ozyq turǵan artyqshylyq baıqalǵan joq. Qazir keıbireýler aıtyp jatyr ǵoı: «Serik boksqa alǵash kelgende Strelnıkov onyń Olımpıada chempıony bolatynyn birden baıqapty», – dep. Osynyń bári adamnyń kúlkisin keltiretin bos sóz! Meniń qolymnan dál Serikteı talaı bala ótti. Serikti osyndaı dárejege jetkizgen maqsat jolyndaǵy eren eńbekqorlyǵy ǵoı», deıdi Strelnıkov.
Strelnıkovten úsh jyl sabaq alǵan Serik 1996 jyly Qaraǵandydaǵy Álııa Moldaǵulova atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan sport ınternatynda oqydy. Bapker sóziniń jany bar, chempıondardyń ustahanasy sanalatyn oqý ornynda Serik kózge túspeı, kóptiń biri bolyp júrdi. Internatty bitirip shyqqanynda eń quryǵanda oblys birinshiligin de utpaǵan eleýsizdeý ǵana boksshy bolǵany ras edi.
Bul kúnde azýyn aıǵa bilegen mamandar yntymaǵy jarasqan Strelnıkov-Sápıev jubynyń tolaıym tabysyna tereń úńilip, onyń syryn uǵýǵa tyrysyp, qaýzaı zerttep jatyr. Ýaqyt óte kele bul fenomen týraly fılm túsirilip, ádistemelik oqýlyqtar jazylýy da bek múmkin. Tek osy zertteýshiler ustaz ben shákirtti elden erekshe etken eń aldymen – uly mártebeli eńbek ekenin este ustasa bolǵany.
«Beıjiń Olımpıadasyndaǵy nátıje, shyny kerek, biz úshin úlken soqqy boldy, – deıdi Strelnıkov. – Meni qoıshy, Serik ol kezde jas boldy, aıaǵynyń astynda jer ot bolyp jandy ǵoı. Deneniń qaljyraǵanyn damyl alyp, ornyna keltirýge bolady. Al jan-dúnıeńniń sharshaǵanyn qudaı basqa bermesin!».
Beıjiń Olımpıadasynyń shırek fınalyndaǵy el senim artqan Seriktiń súringeni Aleksandr Strelnıkovtiń shashyn appaq qýdaı aǵartyp ketip edi. Osy maqsattyń jolyndaǵy bes jylǵy tynymsyz eńbek, shelektep tókken ter – bári qurdymǵa ketken. Jurttyń bári bulardan teris aınalyp, shetsiz-sheksiz álemde shákirti ekeýi baqsynyń molasyndaı sopıyp qala bergen. Bul naǵyz erdi kebenek ishinen tanıtyndaı syn saǵaty edi. Shalys basqan bir qadam, tipti artyq-aýys aıtylǵan bir aýyz sózdiń ózi bulardyń taǵdyryn basqa arnaǵa buryp jiberer asa qaýipti shaq týǵan.
Aldymen Allanyń alqaǵany da, taǵdyrdyń soqqysyna tótep bergen ustaz ben shákirt osy bir aýyr synnan aman-saý ótti. Búkil el bulardyń sharshy alańda ǵana emes, ómirdiń ózinde de bolattaı berik, rýhy myqty jandar ekenine tánti boldy. Strelnıkovtiń ózi sol bir qıyn kezde qoltyqtan demep, janashyrlyq tanytqan jandardy aýzynan tastamaı aıtyp júredi. «Beıjińnen kelgen bette Qaraǵandy oblysynyń sol kezdegi ákimi Nurlan Nyǵmatýlınniń kóńildi jubatyp, kómek qolyn sozǵany biz úshin kútpegen jaıt bolǵan edi. Al Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń Beıjiń Olımpıadasynyń jeńimpazdary men júldegerlerin marapattaǵan kezde Serikti de baýyryna tartyp, ákelik qamqorlyq tanytyp, keýdesine orden taqqanyn qalaısha umytaıyq?! Mine, osyndaı jaısań jandardyń kól-kósir peıiliniń, seniminiń arqasynda biz eńse tiktep, sapqa qaıta qosylǵan edik», dep tolqı turyp aıtqan Strelnıkovtiń sózinde bir mysqal da jalǵandyq joq edi.
«Al London Olımpıadasynan keıin Elbasy Nursultan Nazarbaev jeńimpazdar men júldegerlerdi Aqordada qabyldaǵan kezde meniń qolymdy qysyp turyp: «Serik úshin rahmet!», − degeninde tolqyp ketkenim sonsha, kózime ystyq jastyń qalaı kelip qalǵanyn sezbeı qaldym», deıdi Aleksandr Vladımırovıch.
Bárin aıt ta birin aıt: osy jerde bizdiń Tuńǵysh Prezıdentimizdiń adamgershilik qasıeti men eren parasatyna erekshe tánti bolasyń. Ágárakı, Elbasy sol joly elep-eskermese, onsyz da taýy shaǵylyp turǵan bolashaq chempıonnyń saǵy synyp ta keter me edi, kim bilgen?!
Sápıevtiń soqqysy jáne bir myń eýro
«Birde Qazbek Áshlıaev maǵan mynadaı bir qyzyq áńgime aıtty, – deıdi Aleksandr Strelnıkov. – 2005 jyly Serik Qytaıda ótken álem chempıonatynda jeńimpaz bolǵannan keıin araǵa biraz ýaqyt salyp Chehııanyń astanasy Praga qalasyna jarysqa barǵan bolatynbyz. Sonda, ol kezde Qazaqstan boks federasııasynyń vıse-prezıdenti bolǵan Qazbek Áshlıaev kórshi ústelde otyrǵan reseılik bapkerlerdiń Serik Sápıev týraly áńgimesin qulaǵy shalyp qalypty. Reseı quramasynyń bir jattyqtyrýshysy qyzdy-qyzdymen: «Osy Sápıevtiń qalaısha álem chempıony bolǵanyna tań qalam. О́zinde soqqy degen atymen joq», – dep salypty. Onyń sózin ilip áketken ekinshisi: «Osy joly bizdiń Kovalev onyń kókesin kózine kórsetetin shyǵar», – dep otqa maı quıa túsedi. Osynyń bárin estip otyrǵan qyzýqandy Qazkeń reseılikterdiń janyna jetip baryp: «Áı, jigitter! Senderdiń Kovalevterińdi bizdiń Sápıev osy jarystyń fınalynda tas-talqan etedi. Osyǵan básteriń bar ma?!», – dep qaltasynan bir myń eýrony sýyryp alyp, ústelge tastapty. Reseılikter basynda kúlgen bolyp, jeme-jemge kelgende kibirtiktep, kózderimen jer shuqypty. Sol joly Qazkeńniń aıtqany aıdaı kelip, Serik aqtyq aıqasta Eýropa chempıony Gennadıı Kovalevti bet qaratpaı jeńgen bolatyn».
Strelnıkovpen aradaǵy áńgime qyza túsken kezde kókeıde júrgen saýaldyń birin qoıýǵa týra keldi: – Aleksandr Vladımırovıch, aıtyńyzshy, kóptegen boks mamandary Sápıevtiń soqqysy álsiz dep jatady. Osynyń jany bar ma?
– Qazir Qazaqstanda ekiniń birin alsańyz, «bokstyń jiligin shaǵyp, maıyn alyp» beredi. «Aqyly asqan» ondaılardyń synyn men de talaı estigem. Kezinde Kaztoev degen de «soqqysy nashar» dep, Serikti jastar arasyndaǵy álem chempıonatyna almaǵan edi. Bulardyń aýyzdaryna qum quıý úshin men sizge myna bir jaıtty aıtaıyn, Serik 1999 jyly ótken Azııa chempıonatynda tórt birdeı qarsylasyn nokaýtpen jeńgen. Osydan keıin Seriktiń soqqysy týraly ózińiz-aq qorytyndy jasaı berińiz.Taǵy bir aıta ketetin jaıt, Respýblıkalyq dıspanserde boksshylardyń fýnksıonaldyq daıyndyqtaryn teksergen kezde barlyq kórsetkishter boıynsha Sápıevke jeter sportshy bolǵan joq. Tipti, «Qaırat» fýtbol komandasynyń basshylyǵy Serikke óte mol aqsha usynyp, komanda quramynda oınaýǵa shaqyrǵan da kez bolǵan.
«Meniń hobbıim – otbasym»
Úlken sporttyń joly qashanda aýyr. Onyń sońyna túsken adamdy taǵdyr mańdaıdan sıpaı qoımaıdy. Mundaı qatal synnan Strelnıkov te qashyp qutyla almaǵan. Jyl on eki aıdyń sanaýly kúninde ǵana úıdiń betin kóretin adamnyń otbasynda bereke qaıdan bolsyn: zaıybymen aradaǵy qarym-qatynasy syr berip, ekeýi aqyry 2004 jyly ajyrasyp tyndy. Eki ul sheshesimen ketti. Olar da kezinde bokspen aınalysqan edi, ekeýi de sport sheberi ataǵyn alǵan. Kishisi Dmıtrıı Serik Sápıevpen qurdas. Serik 2004 jyly Qazaqstannyń eresekter arasyndaǵy chempıony atanǵanda, osy Dıma kúmis júldege ıe bolyp, Ulttyq qurama komandanyń sapyna qabyldanǵan bolatyn.
Bul kúnde Aleksandr Vladımırovıch ekinshi ret shańyraq kótergen. Shańyraǵyna Elena Vıktorovnamen birge yrys pen berekeniń kelgeni ras edi. О́ziniń dóńgeletip otyrǵan sharýasy bar eken: búginginiń isker áıeli. Júıkesi symdaı tartylyp júretin bapkerdiń babyn tabýdyń ońaı sharýa emesi belgili. Aleksandr Vladımırovıchtiń zaıyby týraly súısine aıtqanyna qaraǵanda, onyń ekinshi ret jar tańdaýǵa kelgende qatelespegenin ańǵarasyń. «Bos ýaqytymnyń bárin otbasyma arnaımyn. Mende hobbı degen joq, meniń hobbıim – otbasym!», – degen sózi de osy oıdy qýattaı túsedi.
Qazaq degen qushaǵy keń halyqqa áýesqoı bokstyń eń bıik shyńyn baǵyndyrǵan qas sheberdi tartý etken bapker syı-qurmetke bólendi. Búginde ol bokstan Qazaqstan Ulttyq quramasynyń jattyqtyrýshysy. Desek te, bes jyl buryn ǵana elimizge eren batyrdy syılaǵan bapkerdiń osy kúnderi tolyp otyrǵan 60 jyldyq mereıtoıy eleýsizdeý qalǵan tárizdi. Bul, ásirese, sport, onyń ishinde boks salasyndaǵy basshy azamattarǵa bazyna. Olımpıada, álem chempıonyn tárbıeleý árbir bapkerdiń armany shyǵar? Osy oraıda, Strelnıkov armany oryndalǵan baqytty bapker... Biraq, tabıǵatynan qarapaıym jannyń tap erteń ter ısi ańqyǵan boks zalynda bala jattyqtyryp jatqanyn kórsek tańdanbas edik. Ol – boksqa bar bolmysymen berilgen bapker. О́zin osynsha dárejege jetkizgen asa mártebeli eńbektiń qadirin bir bilse, Qazaq boksyna qulsha qyzmet etip júrgen osy Strelnıkov bilse kerek!
Qaırat Ábildınov, «Egemen Qazaqstan»