Qulashyn keńge sermegen

S. Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde «Qazaqstan: Táýelsizdik pen ınnovasııalarǵa 20 jyl» atty respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa bolyp ótti. О́r Altaıdyń tórindegi bilim be­rýdiń qarashańyraǵy Sársen Aman­­­­­jolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetine 20 jyl tolyp otyr. Táýelsizdikpen tól qur­­das bilim ordasynyń 8 fakýltetinde 12 myńnan astam stýdent oqyp jatyr. Olarǵa 1300 ǵylym dok­tor­lary men ǵylym kandı­dat­ta­ry, PhD doktorlary bilim berýde. Ol ol ma, qazirgi kúni oqý ornynda kredıttik tehnologııa boıynsha úsh­sa­tyly jú­ıe sheńberinde: bakalavr-magıstr-doktor, 47 mamandyq boıynsha joǵary kásibı bilim jáne 20 mamandyq boı­ynsha joǵary oqý ornynan keıingi bilimge daıarlyq júrgiziledi. Bilimdegi sapany qam­ta­masyz etý boı­ynsha Táýelsiz Qa­zaqstan agen­ttig­i­niń bas reıtıngisi boıynsha 2008 jy­­ly ShQMÝ Qa­zaqstannyń 60 jo­ǵary oqý orny arasynda 6-shy or­yn­ǵa taban tiredi. Al 2009 jyly ShQMÝ álemniń 600 jetekshi ýnıversıteti qatarynda Ýnıversıtet­ter­diń Uly Hartııa­sy­na qol qoıdy jáne olarmen qatar Bolonııa úrdi­siniń prınsıpterin qol­daýǵa mindet aldy. Negizinde О́skemen pedago­gı­ka­lyq ınstıtýty bazasynda(1952 jy­ly) bastaý alǵan ýnıversıtette jyl saıyn halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııalar tu­raq­ty túrde ótip keledi. Al bul jolǵy is-shara el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy aıasynda ótkizildi. Ony QR Bilim jáne ǵylym mınıstirligi, S. Amanjolov atyndaǵy ShQMÝ jáne Shyǵys Qazaqstan ob­lysynyń ákimdigi birlesip ótkizdi. Konferensııa bastalmas buryn oqý ornynyń besinshi korpýsynda «Folıant» bas­pasy men О́skemendegi kitap satýshy uıymdardyń kitap jár­meńkesi ótti. Belgili qalamger, jerlesimiz Keńes Iýsýp óziniń aýdarma jaıly úsh tomdyq kitabynyń tu­saýkeserin jasady. Qalamger aýdarma tóńireginde óziniń kóp jylǵy tájirıbesin ortaǵa salyp, oqyr­man­dardyń saýaldaryna jaýap qaı­tardy. «Folıant» baspasynyń dı­rektory Nurlan Isabekov kitap jármeńkesiniń О́skemende bastaý alǵanyn, budan keıin elimizdiń bir­qatar oblys ortalyqtarynda óte­tini jaıly habardar etti. Atalmysh baspadan jaryq kórgen tústi metal­lýrgııa, aýyr ónerkásip, aýyl sha­rýashylyǵy, hımııa, mádenıet, bas­qa da salalary týraly shyqqan kitaptar sándi ári sapaly. Úsh kún boıy kitap jármeńkesinde óner­ká­sip oryndarynyń basshylary, jo­ǵa­ry oqý oryndary men kolledj­der­diń ustazdar qaýymy qajetti kitaptarǵa tapsyrys berdi. Kitap jármeńkesin ótkizý arqyly ýnıversıtet basshylary oqyrmandardyń ótinishin oryndaı alǵan. Respýblıkalyq ǵylymı-táji­rı­belik konferensııany ShQMÝ rek­tory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Beıbit Mamraev ashyp, qatysýshylardy qos merekemen quttyqtady. – Qazaqstan Respýblıkasy Jo­ǵarǵy Keńesi 1991 jyly 16 jel­toqsanda «Qazaqstan Respýbl­ı­ka­sy­nyń memlekettik táýelsizdigi tý­raly» Konstıtýsııalyq Zańdy qa­byldady. Bul tarıhı oqıǵa – qazaq halqynyń ǵasyrlar boıyndaǵy múd­desi men úmitiniń oryndalý ná­tıjesi. Qazaqstan qysqa merzim ishinde memleket negizin qalaýshy N. Á. Nazarbaevtyń kóregen saıasa­ty­nyń arqasynda qazirgi zamanǵy básekege qabiletti, aýqymdy saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik re­formalardy sátti júzege asyrǵan, ózindik qazaqstandyq damý jolyn tańdaǵan memleketke aınaldy. Bú­gingi kúni elimiz Orta Azııadaǵy qaýipsizdikti nyǵaıtýdyń eń ma­ńyzdy bóligi retinde qaralady. Qa­zaqstan TMD memleketteri ara­syn­da ońdy ózgeristerdiń tanylǵan kósh­basshysy bolyp esepteledi. Qa­zaqstannyń 2010 jyly Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıy­myna, al ústimizdegi jyly Islam yntymaqtastyq uıymyna tór­aǵalyq etýi – halyqaralyq alań­daǵy ósken bedeliniń kórsetkishi, – dedi ýnıversıtet basshysy. Rektordyń aıtýynsha, joǵary oqý orny zaman talabyna saı jańa úrdisterdi qoldanyp, jastarǵa te­reń bilim berýde tyń izdenisterge qadam jasaýda. Ýnıversıtettiń Moń­ǵolııada qazaq fılıaly jumys istep tur. Qytaı, Ońtústik Koreıa, basqa elderdiń azamattary osynda tegin bilim alyp jatyr. 15 stýdent Eýropa elderinde bilimderin jetildirýde. Búgingi jıynǵa Fon-Karman atyndaǵy gıdrodınamıka ınstı­tý­ty dırektorlar keńesiniń tóraǵasy, belgili ǵalym Jan Per Kontsen, arheolog Zeınolla Samashev, elimizdegi joǵary oqý oryndarynyń rek­torlary, Belgııadan, Reseıden, Koreıadan, Germanııadan jáne Qyrǵyz­stan­nan kelgen ǵalymdar qatysty. Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev sóz alyp, mańyzdy sharaǵa qatysýshy dele­gattardy quttyqtady. «Kendi Al­taıdaǵy bilim shańyraǵyna keler jyly 60 jyl tolady, al ýnıversıtet ataýyna ıe bolǵanyna – 20 jyl. Táýelsizdikpen tól qurdas bilim ordasy ujymyna aldaǵy ýaqytta tabys tileımin» – dedi óńir bas­shy­sy. Budan keıin sóz alǵan ǵalymdar joǵary oqý ornynyń qoǵam ómi­rindegi róli, Táýelsiz Qazaq­stan­nyń 20 jylynda qol jetken tabystary jaıly óz oılaryn ortaǵa saldy. El táýelsizdiginiń rýhanı bastaýlary týraly da aıtylyp, urpaqtar sa­baqtastyǵy, mádenı qundylyqtar jaıly da pikirler ortaǵa salyndy. Barlyǵy alty taqyrypqa júr­gi­zilgen dóńgelek ústelde patrıotızm jáne demokratııa úrdisteri, mádenı jáne adamgershilik qundylyq­tar­dyń qunsyzdanýy kóptegen ǵalym­dardyń pikirinshe júıelik daǵ­da­rystyń, onyń ishinde – ǵalamdyq qarjy-ekonomıkalyq daǵdarystyń da basty sebebi ekeni nazardan tys qalmady. Tipti gýmanıtarlyq sala, tehnıka, jaratylystaný másele­le­ri de konferensııada jan-jaqty sóz boldy. Kesh sońynda úzdik ustazdar men ýnıversıtetke uzaq jyldar adal qyzmet etip kele jatqan ardagerlerge qurmet kórsetilip, án men kúıden shashý shashyldy. Ońdasyn ELÝBAI, О́skemen. Sýrette: konferensııadan kórinis.