«Jasyl beldeý» – elordanyń tynysy

Qazirgi tańda Astana mańynda 80 myńǵa jýyq gektar jerge aǵash otyryzylǵan. Al elordanyń «jasyl beldeýiniń» jalpy kólemi 15 myń gektarǵa jýyqtady. As­ta­namen birge qalyptasyp, birge boı kótergen «jasyl beldeýge» jyl­da qala kúni qarsańynda barýdy Elbasy jaqsy dástúrge aınal­dyrǵan. «Jyl saıyn elordanyń aý­ma­ǵynda orman sharýashylyǵyn damytý boıynsha tapsyrmanyń qanshalyqty oryndalyp jat­qa­nyn tekserip, qaraımyn. Buǵan deıin biz ormannyń batys aý­maǵyna otyrǵyzylǵan kóshetterdi kórsek, búgin bul úrdis ormannyń shyǵys bóliginde qalaı júzege asyp jatqanyn kórdik. Aldymen aǵashtardyń túrli suryptaǵy jıyntyǵy, ormannyń ortasyna qaraǵaı, shyrsha, aqqaıyń sekildi aǵashtar otyrǵyzyldy. Ári qaraı orman ózi gúldep-ónip, aǵashtar men jasyl-jelek kóbeıedi. Qa­zir bizdiń basty mindetimiz – or­mandy qaıta túletip, aǵash-terek­terdi otyrǵyzý, qalany qorshaǵan  ormandy damytýymyz qajet», dedi Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «jasyl bel­deýdi» aralaǵan soń BAQ ókil­derine arnalǵan brıfıngte.

Elbasy jyl ótken saıyn orman­nyń aýmaǵy ulǵaıyp, kókjelek kók­jıegi keńeıip kele jatqanyn tilge tıek etti. Memleket basshysy qala ma­ńyndaǵy orman alqaby elordanyń qolaıly klımatyn qalyptastyryp, eko­logııasyn jaqsartýda mańyzdy ról atqaratynyna toqtaldy. Sondaı-aq, óz eliniń naǵyz patrıottaryn tár­bıelep ósirýde tabıǵatty saq­taý­dyń jáne týǵan jerdi qurmet­teý­diń mańyzdylyǵyn erekshe atady. «Bul orman – taza aýamen ty­nys­taýǵa múmkindik beretin elimizdiń «ókpesi». Orman qalany jelden, shańnan qorǵaıdy, tazalyqqa úles qosady. Bul – bizdiń urpaǵymyz úshin jasalyp otyrǵan syı, bolashaqqa eskertkish. Astanada EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi ótip jatyr. Ol «jasyl damýdyń» qaǵıdattary men ıdeıasyn ustanatyn qala retinde Astananyń ımıdjin nyǵaıtýǵa septigin tıgizedi. Elorda ishindegi saıabaqtar da belsendi túrde jaqsartylýda. Biz jasyl energetıkamen, tabıǵatty kórkeıtýmen aınalysýdamyz», dedi Nursultan Nazarbaev. Prezıdent, sondaı-aq, bul jerde aǵash otyrǵyzý ońaı bolmasa da, ormanshylar aýqymdy jumys atqarǵanyn aıtyp, ǵalymdar men ormanshylarǵa alǵysyn bildirdi. 

Málim bolǵandaı, elordanyń jasyl beldeýindegi ekpe aǵash­tarynyń jalpy sanıtarlyq jaǵ­daıy tu­raqty. Búgingi tańda mundaǵy ju­­mystar ǵylymnyń súıemel­deýimen júr­gi­zilýde. Ǵylymı-zertteý jumystary bir­neshe ba­ǵyt­ta, máselen, jasyl beldeý­diń kóshet­terin orman-po­to­lo­gııa­lyq zert­teý, ǵylymı-táji­rıbelik aı­maq­tarda orman ósimdigi túrleri­niń jaǵdaıyn zertteý, kesip-kútý ádis­teriniń aǵash­tarǵa áseri sııaqty ba­ǵyttarda júze­ge asýda. «Jasyl beldeýde» jan-ja­nýarlar quramyn arttyrý boıynsha da jumystar qatar júrgizilip ja­tyr. Sebebi, jasandy ormannyń ósimdik álemi men janýarlar quramy da qatar damýy qajet. Alty jyldyń ishinde jumyrtqadan ınkýbasııa arqyly 8083 qus shyǵarylyp, 7683-i erkindikke jiberilgen eken. Keshe de shara sońynda Memleket basshysy ormanǵa qyrǵaýyldar men elikterdi jiberý rásimine qatysty.   Prezıdent keshe, sondaı-aq, orman alqabynyń aýmaǵyn tikushaqpen aralap kórgen soń, «Balqaraǵaı» demalys aımaǵynda ornalasqan etnoaý­ylda boldy.  Onda Memleket basshysynyń tóraǵalyǵymen Astananyń «jasyl beldeýin» damytý máseleleri jónindegi keńes ótti. Oǵan Prezı­dent Ákimshiliginiń Basshysy Á.Jaq­sybekov, Astana qalasynyń ákimi Á.Ise­keshev, Aqmola oblysynyń ákimi M.Myr­­zalın, Premer-Mınıs­tr­diń oryn­basary – Aýyl sha­rýashylyǵy mınıstri A.Myr­zahmetov  qatysty. El­basy ja­syl aımaqty damytý úshin atqarylyp jatqan jumys­tar­dyń barysy men ony odan ári kógaldandyrý josparlarymen tanysty. Keńeste Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri E.Nysanbaev esep berdi. E.Nysanbaev otyr­ǵy­zylǵan kó­shet­terdiń jaǵdaıyna udaıy monıtorıng jasap, res­pýb­lıkamyzdyń kásibı uıym­­darynyń qatysýymen ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizý Astana qalasy mańynda «jasyl jelekti» qa­lyptastyrýdy qamtamasyz etetin negizgi shara bolyp sanalatynyn aıtty. «Jasyl beldeýde» 2020 jylǵa deıin úsh negizgi baǵyt boıynsha jumys júrgizý jos­par­lanýda. Birinshi – jasyl bel­deýdi damytý, ıaǵnı yq­tyr­maaralyq keńistiginde egis ju­mystaryn jalǵastyrý. Osy maqsatta yqtyrmaaralyq keńis­tik­tegi 1589,2 gektar aýmaqqa 2,1 mıllıonnan astam aǵash kó­shet­teri otyrǵyzylǵan. Sonyń ishinde 51 paıyzy qylqan japy­raqty túri, al 49 paıyzy jaı­paq japyraqty túri. 2018 jyl men 2030 jyl aralyǵynda 5730 gektar aýmaqqa aǵash otyr­ǵyzý kózdelgen. Ekinshi baǵyt – qala aýmaǵyndaǵy bos jerlerde orman alqaptaryn jasaý. Prezıdenttiń tapsyrmasyn oryndaý aıasynda «úzdiksiz kó­gal­dandyrý» boıynsha jumys­tardy uıymdastyrý úshin biryń­ǵaı orman alqabyn qurý maq­satynda qosymsha 14 849 gektar bos jer «jasyl synalar» qurý úshin bólingen. Jalpy, elorda aýmaǵynda tabıǵı-landshaftty 26 676 gektarǵa deıin jetkizý josparlanǵan. Úshinshi baǵyt – elordanyń jasyl beldeýin damytý úshin rekreasııalyq aýmaqtardy jasaý. Halyqtyń jap­paı demalatyn aýmaǵyn qalyptastyrý. Bul úshin 2016 jyly jasyl beldeý aýmaǵynda 23 shaqyrymdy quraıtyn asfalttalǵan velosıped joldary salynǵan. Velosıped joldarynyń qurylysy jańa tehnologııalyq standarttarmen jasalǵan. Onda tipti velosıped tebýge keletinder úshin avtoturaqtar salynyp, arnaıy oryndyqtar qoıylǵan. Keleshekte mundaı velosıped joldary jelisin qalanyń aınalasynda 258 shaqyrymǵa deıin jetkizý josparlanǵan. 2020 jylǵa qaraı Astana mańynyń orman aýmaǵy 100 myń gektarǵa jetkizilmek. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan» Sýretter Prezıdenttiń baspasóz  qyzmetinen alyndy