Bitimgerlik bolmystyń aınasy

«Delovoı Mır» baspasynan jýyrda ǵana jaryq kórgen, Qazaqstan Respýblıkasy dıploma­tııalyq qyzmetiniń 25 jyldyǵyna arnalǵan «Bitimger: Sırııa túıini» atty jańa týyndy ishki astary men mánin aıdarynyń ózi aıqyn­dap turǵandaı, belgili dıplomat Nurlan Onjanovtyń ótken jyly jarııalaǵan «Bitimger» atty kita­by­nyń tabıǵı jalǵasy deýge laıyq. О́ıtkeni, sońǵy týyndy da Elbasy – Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń kópvektorly syrtqy saıasatynyń ózekti baǵyttaryn múlt jibermeı, onyń ishinde, ásirese, Taıaý Shyǵystaǵy berekesi ketken beıbit ómir men kúlli álem qaýipsizdigine qater tóndirip otyrǵan qandy shıelenister men syn-qaterlerdi aýyzdyqtaýǵa ba­ǵyt­t­alǵan, sondyqtan da, álemdik qoǵamdastyqtyń oń baǵasyn alyp kele jatqan Elbasynyń bitimgerlik ustanymynyń qyr-syryn ashýdy kózdeıdi. Al shyndyǵynda, bul kitapqa tereńirek úńilgen oqyrman, sonymen qatar, Prezıdenttiń bitimgerlik bolmysynyń, ádette, syrt kózge kórine bermeıtin qyr­la­ry men dıplomatııalyq amal-tásil­deriniń de avtor nazary­nan tys qalmaǵanyn anyq baıqaıdy.  Aıtsa aıtqandaı-aq, úsh bólim, alty taraý jáne qosymshadan turatyn ekinshi kitapta Sırııa daǵdarysy men kóp jylǵa sozylǵan kúrmeýi tas-túıin bolyp qalǵan janjaldy retteý jolynda árekettenip júrgen ártúrli taraptardyń is-qımyldary men Qazaqstannyń bul daǵdarysty retteýdegi salmaqty da salıqaly róli, atap aıtqanda, Túrkııa men Reseı arasyndaǵy aıaq astynan ýshyǵyp ketken kı­kil­jińderdiń saldarynan álgi mem­le­ket­terdiń arasyndaǵy uzaq jyldar boıy qalyptasqan dostyq qarym-qatynastardyń bir sátte tez sýyp, múlde úzilip qalýǵa taıap qalǵan kezde, raılarynan qaıtaryp, ymyraǵa keltirip, qaıta tatýlastyrýdaǵy Nazarbaevtyń bitimgerlik sheber­li­gi, sondaı-aq Qazaqstannyń Birik­ken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes mú­she­si bolýyna múmkindik bergen eki jyldyq man­datty ózge básekelesterimen saıysa júrip jeńip alýy, sonymen qatar, álem­dik aqparat quraldarynda búginde «Astana prosesi» atanyp ketken Sırııa daǵ­darysyna baılanysty Jenevadaǵy kelissózderdiń tetikterin aldyn ala aı­qyn­­daýdy kózdeıtin jáne atalǵan soǵys ór­tine belsene aralasyp otyrǵan, biraq túpki múddeleri árqıly taraptardyń pi­kir almasýyna erkin de tolyq múmkindik be­rý­ge óz alańyn usynǵan Qazaqstannyń ara­aǵaıyndyq róli búge-shúgesine deıin sı­pattalǵan. Osy tusta tilge tıek bolyp otyr­ǵan avtor týyndysynyń utym­dy sıpatynyń taǵy bir qy­ry retinde jáne bir dáıek pen dáleldi atap ótýdiń reti bar. Ol – Elbasynyń bitimgerlik dıp­lo­ma­tııasynyń halyqaralyq arena­da tek sóz júzinde ǵana emes, is jú­zinde de naqty qadamdarmen tııa­naqtalyp, álemdik qoǵamdastyq tarapynan únemi qoldaý taýyp otyratyndyǵy. Má­selen, sóz sońynan keıingi qosymsha bó­liminde kitaptyń avtory Sırııa shıe­le­nisiniń tas túıinderin sheshýge tikeleı atsalysqan Prezıdent N.Nazarbaevtyń: Vashıngtonda 2016 jylǵy 31 naýryzdaǵy ha­lyqaralyq beıbitshilik úshin Karnegı qorynda sóılegen sózin; Manıfest. «Álem. XXI ǵasyr»; Prezıdent Nursultan Nazarbaev pen Túrik Respýblıkasynyń Prezıdenti Rejep Taııp Erdo­ǵan­nyń Islam álemindegi tatý­last­yq jónindegi birlesken deklarasııasyn; BUU Qaýip­sizdik Keńesiniń 2016 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy 7855 otyrysynda qabyldanǵan №2336 qararyn; Iran, Reseı, Túrkııanyń Sırııa jónindegi Astana-3 halyqaralyq kezdesýiniń qorytyndysy boıynsha birlesken málimdemesin; Astana qalasynda 2017 jyly 3-4 mamyrda qabyldanǵan Sırııa jónindegi halyqaralyq kez­de­sýlerdiń tórtinshi raýndynyń qorytyndy kommıýnıkesin; Jeneva qalasynda 2012 jyly 30 ma­myrda ótken Sırııa jónindegi «Is-qımyl tobynyń» qorytyndy kommıýnıkesi; Ystambul qala­syn­da Qazaqstannyń 2017-18 jyldary BUU Qaýipsizdik Ke­ńesiniń turaqty emes múshesi retinde ókilettikteriniń bastalýyna oraı, Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Birikken Ulttar Uıymynyń Qaýipsizdik Keńesine baǵyttaǵan saıası úndeýin; Qaýipsiz, ádil jáne órkendegen álem qurý úshin jahandyq áriptestikti ny­ǵaıtý jónindegi Qazaqstannyń tu­jy­rymdamalyq kózqarasyn; Qaýipsizdik Keńesiniń 2015 jylǵy 18 jeltoqsanda ótken 7588 otyrysynda qabyldanǵan №2254 (2015) qarary sekildi resmı qu­jat­tardy óte oryndy tirkegen. О́ıt­keni, bul qujattarsyz Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń kóp­vek­torly syrtqy saıasatynyń ózekti ar­qaý­lary kóleńkede, oqyrman nazarynan tys qalyp qoıǵan bolar edi. Sondyqtan, jo­ǵaryda atalǵan qujattar týyndynyń mazmunyn tolyqtyryp, avtor qolǵa alǵan taqyryptyń mánin ashyp tur.

Ádil AHMETOV, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri