Bilim ordasyn óz qarjysyna saldyrǵan – Shyńǵystaıda 25 jyl bolys bolǵan, Reseıdiń Memlekettik dýmasyna eki márte delegat retinde qatysqan Ábdikerim Erejepov. HH ǵasyrdyń basynda bul mektepte Ábdikerim bolystyń arnaıy shaqyrýymen alash ardaqtysy, qazaqtyń kórnekti aqyny Sultanmahmut Toraıǵyrovtyń sabaq bergeni belgili. Osyndaı taǵylymdy tarıhy bar qara shańyraq Táýelsizdiktiń eleń-alań jyldarynda qaraýsyz qalyp, byt-shyty shyǵyp, buzylyp, tek irgetasynyń orny ǵana qalyp edi. Katonqaraǵaılyq azamattar mekteptiń ashylǵanyna 100, Ábdikerim Erejepovtiń týǵanyna 150, Alash Orda úkimetiniń qurylýynyń 100 jyldyǵyna oraı tarıhı ǵımaratty qalpyna keltirýdi jón dep uıǵarypty. «Eliniń, halqynyń, urpaqtyń bolashaǵyn oılaǵan azamattar ol zamanda da bolǵan. Sonyń biri - Ábdikerim Erejepov. Urpaq qamyn, ult múddesin oılamasa sonaý túkpirdegi Katonqaraǵaıǵa mektep saldyra ma? Kezinde Sultanmahmut dáris bergen bilim ordasynda Oralhan Bókeı, Balamer Saharıev, Boshaı Kitapbaev, Sársen Amanjolov, Qumash Nurǵalıev, Álibek Asqarov, Dıdahmet Áshimhan syndy qazaqtyń múıizi qaraǵaıdaı tulǵalary tálim alǵan. Kesek sózimen, kemel ónerimen el mereıin asyrǵan marǵasqa azamattardy túletken tárbıe oshaǵyn qalpyna keltirý - bizdiń paryzymyz. Bul – bir jaǵynan tarıhymyzdy ulyqtaý, ekinshi jaǵynan, el shetin belgileý. О́ıtkeni, Katonqaraǵaı eldiń shetinde, jeldiń ótinde jatqan shekaralyq aýdan ekenin jaqsy bilesizder. Elbasy nusqaǵan «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyna Altaıdaǵy aǵaıyn osylaısha úles qosýdy kózdeıdi», - deıdi osy ıgi istiń basy-qasynda júrgen katonqaraǵaılyq kásipker, oblystyq máslıhattyń depýtaty Ulyqbek Tumashınov.
Týǵan jerge janashyr azamat 100 jyl burynǵy mektepti qaıta qalpyna keltirý úshin Katonqaraǵaı aýylyndaǵy patsha zamanynda turǵyzylǵan jeke menshiktegi bir ǵımaratty satyp alyp, jerlesterine tartý etipti. Ábdikerim mektebimen jas shamasy tuspaldas, qaraǵaıdan qıyp salynǵan bul úı jaqynda Shyńǵystaı aýylyna jetkizilip, burynǵy mekteptiń irgetasynyń ústine qoıylyp, shatyrlanyp, qazirgi ýaqytta ǵımarattyń ishin bezendirý jumystary júrgizilip jatyr eken. Aýdandyq máslıhat hatshysy Dúısen Bralınov bul nysandy mektep-mýzeıge aınaldyrýdy josparlap otyrǵandaryn aıtady. Mektep-mýzeı birneshe bólmelerden turady dep josparlanǵan. Onyń biri Ábdikerim Erejepovke, ekinshisi Oralhan Bókeıge, úshinshisi sol zamandaǵy synypty beıneleıtin jeke bólme retinde ashylmaq. Bólmelerdi jalǵaıtyn úlken dáliz mektep tarıhy men onyń túlekterine arnalmaq. Katonqaraǵaı aýylyndaǵy eski ǵımaratty buzǵan kezde onyń shatyrynan shamamen 100 jyldan astam tarıhy bar kóne shaı kesekteri men sol qalpy buzylmaı saqtalǵan birneshe bul oramdary tabylǵan-dy. Kezinde NKVD ǵımaraty bolǵan nysannyń bir bóliginen qapas bólmesi anyqtalyp, bóreneden jasalǵan qabyrǵasynan «Shabdan 1928» degen jazý shyǵypty. Jergilikti zııaly qaýym ókilderi bul Ábdikerim bolystyń uly Shabdannyń qoltańbasy bolýy múmkin ekendigin, qamaqta otyrǵanda jazǵan degen boljam aıtyp otyr. Zulmat zamannyń yzǵarly lebin sezdiretin osy bórene qabyrǵa da sol kúıinde mektep-mýzeıge qoıylmaq. «Oralhan Bókeıdiń Shyńǵystaıdaǵy mýzeı-úıi kóp jyldan beri memleket qaramaǵyna alynbaı, qaraýsyz qalyp kele jatyr edi. Negizinde bul ǵımaratty qamqorlyqqa alyp, saqtaı alsaq jón bolar edi. Biraq úıdi aýdan balansyna bermeı otyr. О́kinishtisi sol, kelgen adamdar syrtynan qaıtyp ketip jatyr. Sondyqtan mundaǵy jádigerlerdi jańadan salynǵan mektep-mýzeıdegi jazýshyǵa arnalǵan bólmege kóshirýdi jón dep sheshtik», - deıdi D.Bralınov.
Qazirgi ýaqytta mektep-mýzeı birshama daıyn deýge bolady. Ǵımarattyń kireberisine Ábdikerim Erejepovke arnalǵan eskertkish taqta ornatylyp, 100 jyl burynǵy synyp bólmesi de ázir bolypty. Tarıhı nysandy qalpyna keltirý sharýasyn Ulyqbek Tumashınov óz moınyna alsa, ǵımarattyń mańyn abattandyrý, jol salý, sý tartý, arnaıy shtat bólý jumystaryn aýdan ákimdigi mindetine alypty. «Katonqaraǵaıǵa ákim bolyp taǵaıyndalǵannan keıin Shyńǵystaıda jyl saıyn ótetin Oralhan Bókeı oqýlaryna qatystym. Sol kezde uly jazýshy týǵan aýylda mýzeı ashý týraly oı keldi. Bul oıymdy jergilikti azamattar da quptady. Katonqaraǵaı – sulý tabıǵatymen ǵana emes, shejireli tarıhymen de áıgili. Bir ǵana Berel qorǵandarynyń ózi nege turady?! Sondyqtan biz oılana kele Shyńǵystaıdaǵy mektep-mýzeıdi Katonqaraǵaı aýdanynyń tarıhyn pash etetin taǵylymdy orynǵa aınaldyrýdy kózdep otyrmyz. Qazirgi ýaqytta nysannyń ishin bezendirý, jádigerlermen tolyqtyrý jumystary júrgizilip jatyr. Amandyq bolsa, qaıta qalpyna keltirilgen tarıhı ǵımaratty jaqyn arada saltanatty túrde ashpaq oıymyz bar», - deıdi aýdan ákimi Ahmetqalı Nurǵojın.
Azamat QASYM, «Egemen Qazaqstan» Shyǵys Qazaqstan oblysy, Katonqaraǵaı aýdany