EKSPO aýmaǵyndaǵy qurylys jumystarynyń da qarqyndy júrgizilgeni esimizde. «Astana EKSPO-2017» UK» aksıonerlik qoǵamy men jaýapty mınıstrlikter, Astana qalasynyń ákimdigi kórmege kelýshilerge jaǵdaı jasaý jóninde bir emes, birneshe márte alqaly jıyn ótkizip, usaq-túıek sanalatyn máselelerdiń ózin qaldyrmaı tyńǵylyqty pysyqtaǵan edi.
Iá, ázirlik tap-tuınaqtaı júrgizildi. О́ıtkeni, halyqaralyq kórmeni oıdaǵydaı ótkizý táýelsiz qazaq jurty úshin asqaq abyroı ǵana emes, sonymen birge, úlken syn.
Aýyldaǵy aǵaıyn da bas qalaǵa qaraı qulaǵyn túrip, kórmeniń tezirek bastalýyn asyǵa kútip júrdi. Tipti, Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen Astanadaǵy aǵaıyn-týystary men baýyrlaryna habarlasyp, bıletke aldyn ala tapsyrys bergenderdi de bilemiz. «Kórmeden qalyp qoımaıyq» degen qarekettiń qamy ǵoı. «Elordaǵa barǵan kezde sonshama adam topyrlap qaıda qonamyz, kúni buryn páter jaldaısyńdar ma, qaıtesińder?» degendi de qulaq estidi. Áıteýir, aýyldaǵylardyń bárin oılastyryp, alashapqyn bolǵany belgili.
Atam qazaq durys aıtady ǵoı, «Toıdyń bolǵanynan boladysy qyzyq». Osylaısha abyr-sabyry kóp bolǵan halyqaralyq kórmeniń saltanatty túrde ashylǵanyna da bir aıǵa jýyq bolyp qaldy. Shet elder men alys-jaqynnan kórmeni kórýge kelip jatqan týrıster men qonaqtardyń qarasy kóp. Olar aldaǵy kúnderi de tolas tappasy anyq.
Áıtse de, halyqaralyq kórme barysynda Qazaq eliniń darhan kóńili men qonaqjaılylyǵyna daq túsirip, kir keltiretin keleńsizdikterdiń de kezdesip jatqany kóńilge kirbiń uıalatady.
Dál maýsym aıynyń aldynda Astananyń bir sátte qymbat qalaǵa aınalyp shyǵa kelgeni qalaı? Ásirese, jalǵa beriletin páterlerdiń quny aspandap ketti. Maýsym aıynyń aldynda sol jaǵalaýdan barlyq jaǵdaıy bar bir bólmeli páterdi bir aıǵa 80-85 myń teńgege shekesinen shertip júrip, tańdap, jalǵa alýǵa múmkindik bolǵan edi. Qazir mundaı baǵa joq. Bir bólmeli páterdi jalǵa alý quny 120 myń teńgeniń ústine sharyqtap shyǵa keldi. Onda da tabylsa jaqsy. Tabylmasa, úsh-tórt kún kútýińizge týra keledi.
Birneshe jyljymaıtyn múlik agenttigine habarlasqanymyzda, biriniń aýzyna biri túkirip qoıǵandaı, báriniń aldymen aıtatyny: «Qandaı kólemdegi qarajatqa izdep júrsiz páterdi?». Jáne de qansha adam turatynyn, sheteldik pe, joq álde, qazaqstandyq pa, sonyń bárin táptishtep turyp surap alady. Sóıtsek, sheteldik qonaqtar úshin baǵa tipti joǵary bolyp shyqty. Qalaı bolǵanda da, alypsatarlardyń ashkózdigi kórme qonaqtarynyń kóńiline kirbiń túsirmesine kim kepil? Janyńdy jabyrqatatyn osyndaı jaǵdaılar arqyly týrısterdi shoshytyp almasaq jarar edi.
Qazaqstandyqtardy qoıshy, olar túsinedi ǵoı» dep ózimizdi ózimiz jubatarmyz-aý, al Astanaǵa alǵash kelgen sheteldik qonaqtar qandaı oıda bolatynyna pysqyrmaǵanymyz ba sonda? Bılik tarmaqtarynyń osyny baqylaýǵa alyp, tıisti shara qoldanýǵa shamasy joq pa? Álde, EKSPO arqyly baıýdy kózdegender «Barlyq aqshany osy kórme kezinde jınap alamyn» dep oılaı ma eken? Bul ne degen ashkózdilik? Qonaqjaı qazaq eli qonaqtardy qushaq jaıa qarsy alyp, barlyq jaǵdaıdy jasaýmen birge olardyń kóńiline erekshe kóńil kúı syılap, Qazaqstanǵa erteńgi kúni qaıta oralýyn oılaýymyz kerek emes pe! О́ıtkeni, týrısterdi kóbirek tartý arqyly elimizge qarjy-qarajat quıylady, Qazaqstandy sheteldikter qazirden de kóbirek biletin bolady. Onyń ústine, ómir EKSPO-men bitip qalmaıdy ǵoı. Erteń de kún bar. Osyny nege oılamaımyz?
Jalǵa beriletin páterler óz aldyna, sonymen birge, bir aıdyń shamasy bolyp qaldy, Astanada azyq-túlik pen jeke taksı júrgizýshiler qyzmetiniń quny da aspandap shyǵa keldi. Bári de EKSPO arqyly eki-úsh aı bolsa da tabys taýyp, baıyǵysy kele me, qalaı? Sarapshylar osylaı túsindirip jatyr. Qazir áýejaıdan Astananyń qonaqúılerine deıin taksı júrgizýshileri 4 000 teńgeden joǵary aqsha suraıdy. EKSPO bastalǵanǵa deıin áýejaıdan Astananyń shaǵyn aýdandaryna jolaýshylardy jetkizý 2 000 teńgeniń aınalasynda edi. Endi eki esege jýyq kóterilýine ne sebep boldy eken?..
Ǵalym Omarhan, «Egemen Qazaqstan»