Jarystyń saltanatty jabylý rásiminde sóz alǵan «Nazarbaev Ýnıversıteti» derbes bilim berý mekemesiniń prezıdenti Shıgeo Katsý atalǵan jarystyń stýdentter men oqytýshylarǵa arnalǵan biregeı zııatkerlik orta qurýda mańyzy zor ekenin aıtty. Ásirese, oqý ornynda bolashaǵynan úmit kúttiretin eń daryndy stýdentterdi irikteýge septigin tıgizetin merıtokratııa qaǵıdaty boıynsha jumys isteýdiń tyńǵylyqty nátıjesi ekendigin atap ótken ol, elimizdiń túkpir-túkpirinen jınalǵan ónertapqysh jas daryndardyń bolashaǵyna sáttilik tiledi.
Bıyl úshinshi ret uıymdastyrylǵan ulttyq robototehnıka saıysyna elimizdiń barlyq qalalary men oblystarynan 150 komanda qatysty. Ǵylym, matematıka, jańa tehnologııalar jáne ınjenerııa sııaqty basty akademııalyq salalardyń qulaǵynda oınaıtyn jastardyń eńbegin kórip, álemdik ekonomıkadaǵy básekege qabilettilikke yqpal etetin STEM (science, technology, engineering and mathematics) saýattylyqtyń jańa deńgeıge kóterilgenine kýá boldyq.
Byltyr Úndistannyń Nıý-Delı qalasynda ótken robototehnıka olımpıadasynda Taldyqorǵan qalasy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń oqýshylary Talǵat Bek pen Anatolıı Alekseev jasaǵan «Ǵarysh qaldyqtaryn joıýǵa arnalǵan «robottandyrylǵan orbıtalyq stansa» jobasy WRO-nyń «Creativity Award» júldesin jeńip alǵan edi. Bes júldeli orynnyń tórteýinde jeńiske jetken Oral qalasy fızıka-matematıka baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebi oqýshylarynyń bıylǵy qarqyny da osal bolmaı tur. Olar jasaǵan qurylǵy sý aǵynynyń magnıttik ózgerisin paıdalaný arqyly 2,5 volt qýat óndire alady. Qorshaǵan orta men tabıǵı resýrstar tepe-teńdigin saqtaı otyryp jumys isteıtin tegershikti generatordyń kómegimen mobıldi qurylǵylardy qýattaýǵa bolady. Atalǵan joba Kosta-Rıkada ótetin WRO-2017 álemdik robotty tehnıka olımpıadasyna jiberilmek. Ǵalymdar olar jasaǵan robot prototıpindegi mıkro GES aldaǵy jyldary ındýstrııalandyrýdyń basty nysanyna aınalýy ábden múmkin ekenin aıtady. Iаǵnı, Qazaqstannyń keı aýmaqtaryndaǵy elektr energııasynyń tapshylyǵyn retke keltirýde, sonymen birge otyn-energetıkalyq keshenin damytýda mańyzy zor bolmaq.
Balalar qurastyrǵan kórme aýmaǵyn aralaı júrip, tabıǵı qorlarǵa zııan keltirmesten aýyl sharýashylyǵyn «kógaldandyrý» negizinde jumys isteıtin jobalardy kózimiz shaldy. Mysaly, Qyzylorda qalasyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń 9-synyp oqýshysy Araılym Rýslanqyzy usynǵan jobanyń ereksheligi avtomattandyrylǵan robottar arqyly topyraqty qunarlandyrýǵa bolady. «Robot ózdigimen jer jyrtyp, egin egip, tyńaıtqyshtardy mólshermen sebedi. Bolashaqta osy jobalardy óndiriske engizgimiz keledi», deıdi jas ǵalymnyń ózi. Budan bólek, Astana qalasyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń oqýshylary jyraqqa saparlap ketkende úıdegi balyqtardy telefon arqyly tamaqtandyrýǵa múmkindik beretin jańa júıeni oılap tapqan. Al jol-kólik apatyn azaıtýǵa múmkindik beretin aqyldy kóshe jobasynyń jumys isteý fýnksııasy tipten qarapaıym. Iаǵnı, joldan ótken jaıaý júrginshige kóliktiń jaqyndap kele jatqanyn bildirip, dabyl qaǵylady. Bul jańalyqqa Almaty qalasyndaǵy «Nur Otan» partııasynyń fılıaly qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵanyn aıta ketý kerek. Osyndaı kreatıvti joba úshin Almaty qalasy fızıka-matematıka baǵytyndaǵy zııatkerlik mektebiniń oqýshylary Anel Kárimǵalı men Dinmuhamad Bekjan, ıaǵnı «Fluffy Puppies» toby Lego Education kompanııasynan Dennıs De Treıdiń qolynan syılyq aldy. Chempıonat seriktesi «Kazınterservıs» kompanııasynyń jetekshisi Tólebaı Tólenov arnaıy syılyq tapsyrdy.
Baıqaýdyń nátıjesinde «Negizgi», «Shyǵarmashylyq» jáne «Robottar fýtboly» sanattary boıynsha jeńimpazdar anyqtaldy. Jeńimpazdar jas erekshelikterine qaraı úsh topqa bólindi. Budan ári ár sanat boıynsha birinshi oryn alǵan komandalar oqý-jattyǵý jumysyna shaqyrylatyn bolady. Oqý qorytyndysy boıynsha Kosta-Rıkada ótetin WRO-2017 dúnıejúzilik robottar olımpıadasyna baratyn komanda anyqtalady.
Sıfrlyq álemniń ǵalamdyq problemalaryn sheshýdi jáne mektep oqýshylarynyń oılaý jasampazdyǵyn qalyptastyrýdy maqsat tutqan «World Robot Olympiad» – álemdik robottar olımpıadasy 2004 jyldan beri ótkizilip keledi. Búginde WRO klýbyna 50-den astam memleket, 20 myńnan astam oqýshy múshelikke engen. «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymy 2014 jyldan beri Álemdik robottar olımpıadasynyń Qazaqstandaǵy robotty tehnıkadan ulttyq úılestirýshisi bolyp keledi.
Aıa О́MIRTAI, «Egemen Qazaqstan»