Jańa ortalyq ashyldy Mańǵystaý aýdanynyń ortalyǵy Shetpe kentinde oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń qoldaýymen, oblystyq salamatty ómir saltyn qalyptastyrý ortalyǵynyń áleýmettik memlekettik tapsyrysy aıasynda «Shańyraq» qoǵamdyq qorynyń usynysymen ata-anaǵa arnalǵan erte jastaǵy balalardy damytý jáne tamaqtandyrý resýrstyq ortalyǵynyń saltanatty túrde ashylýy ótkizildi. Atalmysh sharaǵa oblys ákiminiń orynbasary Baný Nurǵazıeva men Mańǵystaýdaǵy IýNISEF ókili Aıdana Sarıeva jáne basqarma basshylary qatysty. Jas ata-ana men bala úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan ortalyqqa kóńili tolǵan kópshilik uıymdastyrýshylarǵa óz alǵystaryn da bildirip jatty. «Bes jasqa deıingi balalardy durys tamaqtandyrmaýmen baılanysty jaǵdaılardy jaqsartý úshin Birikken Ulttar Uıymy Balalar qorynyń (IýNISEF) qoldaýymen osyndaı ortalyqtar 2015 jyly Munaıly aýdany men Jańaózen qalasynda ashylǵan bolatyn. Munda balanyń úılesimdi damýy jáne ata-analardyń sábıiniń jetistikterine qýanýy úshin analar men ájelerge balanyń damýy men oǵan durys kútim jasalýyn baqylaý boıynsha túsinikti ári praktıkalyq nysanda aqparat beriletin bolady», dedi Mańǵystaý oblystyq salamatty ómir saltyn qalyptastyrý ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Baný Uzaqbaeva. Allabergen QONARBAEV Mańǵystaý oblysy, Mańǵystaý aýdany
Aıanbaı eńbek ete bileıik Jańarýdyń, ómirsheńdiktiń negizi – jastarda. Bul úshin azamattar tálim-tárbıe men ǵylymǵa basa mán berip, bilimmen myqtap qarýlanýy qajet. Qazirgi kezde jahandaný úderisi, qoljetimdi aqparattar legi jastardyń boıynda aqparattardy elekten ótkize bilý, teris pyǵyldy ıdeologııalarǵa qarsy tura biletin ımmýnıtetti qalyptastyrýdy qajet etedi. О́ıtkeni, qazirgi tańda jat pıǵyldy aǵymdardyń yqpalyna erip, ekstremıstik áreketterdiń qataryn tolyqtyrýshylar osy jastar bolyp otyrǵany belgili. Jastardyń mundaı áreketke barýynyń basty sebebi retinde olardyń bilim, saýattylyq deńgeıiniń tómendigin aıtýǵa bolady. Buǵan qarsy tura bilýdiń joly jastardyń dinı saýa- tyn arttyrý, olardy adamgershilikke, súıispenshilikke tárbıeleý, ulttyq salt-dástúrimizdi boılaryna sińirip, dáripteý, olardy eline, jerine, dástúrine, dinine janashyr azamat etip tárbıeleý bolyp tabylady. Qazaq eliniń birliginiń qalyptasýy men órkendeýi dástúrli ulttyq tárbıe men rýhanı qundylyqtarmen sabaqtasqan túrde júzege asady. Sol sebepten de jastardyń boıyna qazaqı qundylyqtardy sińirip, qazirgi jahandyq damý jaǵdaıynda olardy batys mádenıetiniń negizinen alystatyp, ózimizdiń rýhanı baı muratymyzdyń qundylyqtary turǵysynan tárbıeleý – alda turǵan basty mindetterdiń biri. «Máńgilik El» ıdeıasyn júzege asyryp, odan ári damytatyn jastar bolǵandyqtan, olar eń aldymen bilimdi, ulttyq qundylyqtar men zamanaýı ıgilikterdi óz boıyna biriktirip, ushtastyra bilgen, óz eliniń naǵyz janashyr azamattary retinde qalyptasýǵa talpynýy kerek. Nurbına KО́PTILEÝOVA, Qyzylorda oblysy, Jalaǵash aýdany, Aqsý aýyly
Qashanǵa deıin «Prýdhoz» atala bermek?!. Arǵy ǵasyrlarda ómir súrgen Qondybaı esimdi atamyz muraptyq kásipti jetik meńgeripti. Kezinde Shýdyń eki qabaǵyndaǵy orys-qazaqtyń ishinde Qondybaıdy bilmeıtin adam neken-saıaq edi dep eske alyp otyratyn kónekóz qarııalar. El-jurt toǵan tartqan kezde Qondybaıdy kezek-kezek shaqyrtyp, aqyl-keńesteri men tájirıbelerine súıenip otyrǵan. Búkil Shý boıyna aty shyqqan Qondybaıdy basqa jaqtyń eginshileri de shaqyrtyp, tynym taptyrmaıtyn. Tipten Qondybaı Kúlebaevty qazirgi Baızaq aýdany ornalasqan jer men sonaý Qyzylorda oblysyna toǵan qazdyrtý jumystaryna da paıdalanypty. Al ata jolyn qýǵan Azamat pen Eskeldi Qondybaıuldary 1940 jyldan taban aýdarmastan uzaq jyldar aýyl sharýashylyǵyn sýlandyrý salasynda joǵary bilimdi jetekshi maman retinde jemisti eńbek etip, Shý, Moıynqum aýdandaryna keńinen tanylǵan. Qondybaı tegin ıelengen urpaqtary da sý sharýashylyǵynan joǵary mamandyq alyp, ata-babalarynyń qandaryna sińgen mamandyqtarymen el-jurtyna eleýli paıdalaryn tıgize aldy. Aıtaıyn degenimiz, osy eldi mekendi baıyrǵy turǵyndar Qondybaı aýyly dese, tarıhtan beıhabar keıbir jastar jaǵy bolsa «Prýdhoz» dep ataıdy. Bir ǵana Qondybaı áýletiniń sý sharýashylyǵynda taban aýdarmastan ǵasyrdan-ǵasyrǵa jalǵasa eńbektenip kele jatqanynyń ózi kópshilikke úlgi-ónege emes pe! Shaǵyn ǵana aýyldyń tarıhı ataýyn qalpyna keltirip, kórshiles aǵaıyndardan uıalmaıtyndaı – «Qondybaı aýyly» dep atasaq oryndy bolar edi. Aýyl turǵyndary atynan Máken ÝAQTEGI Jambyl oblysy Kúrshimdegi án festıvali Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Kúrshim aýdanynyń ortalyǵynda osy jerdiń týmasy, marqum kompozıtor Oralhan Kósherovke arnalǵan án keshi ótti. Festıval fánı dúnıeden 42 jasynda ótip ketse de, artyna óshpes án murasyn qaldyryp ketken ónerpaz uldarynyń asqaq rýhymen el-jurty qaıta qaýyshyp, Kúrshim óńiri Oralhan sazyna bólendi. Onyń týyndylaryn astanalyq, almatylyq jáne Reseı men Mońǵolııadan kelgen tanymal ánshiler shyrqap, kúrshimdikterdi tebirenis pen tolǵanysqa bóledi. Festıvalǵa sazger shyǵarmashylyǵyn oryndaýshylardan basqa, respýblıkanyń ár aımaǵynan shaqyrylǵan qonaqtar: óner, mádenıet, ádebıet, baspasóz salasynyń ókilderi, soǵys jáne eńbek ardagerleri, sazgerdiń kózi tirisinde qoıan-qoltyq aralasqan ónerdegi dostary, tileýlesteri men elden jyraqta turatyn týystary arnaıy shaqyrylǵan. Igi sharanyń basy-qasynda bolǵan oblystyq Mádenıet, muraǵat jáne qujattama basqarmasynyń basshysy Azamat Muhamedchınovke, aýdan ákimi Seısenǵazy Chýkaevqa, oblystyń mádenıet, óner salasy qyzmetkerlerine, Kúrshim aýdandyq mádenıet bóliminiń bastyǵy Baqythan О́lmesekovke, mádenı sharanyń ótýine atsalysqan «Oralhannyń kóktemi» atty án baıqaýyna 2003 jyldan bastap demeýshilik kórsetip kele jatqan Janarbek Bilimbaevqa jáne barlyq el azamattaryna Kósherovter áýleti atynan alǵys aıtqym keledi.
Gýlıara KО́ShEROVA Shyǵys Qazaqstan oblysy