Semeı polıgonynyń zardabyn shegip, saldarynan múgedek bolyp týylǵan jandar Qarqaraly – Semeı jaǵynda óte kóp. Sonyń biri – sýretshi Káripbek Kúıikov. Belgili sýretshi Egindibulaq óńirinde dúnıege kelgen. Egindibulaq dese, ertedegi tarıh eske túsip, baǵzydaǵy babalar kúńirenedi. Káripbek Kúıikov týǵan jerindegi joldardy jóndetý úshin óz kartınalaryn aýksıonǵa shyǵarypty. Ne deýge bolady? Alda Qazdaýysty Qazybek babanyń toıy kele jatyr. Kólik ınfraqurylymyn jaqsartýǵa óz úlesin qosýdy osylaı sheshken bolar. Kimdi kinálaımyz? «Men Qaraǵandy oblysy, Qarqaraly aýdany, Egindibulaq aýylynyń týmasymyn. 18 tamyz kúni Qazaqstan Qazybek bıdiń 350 jyldyǵyn atap ótedi. Saltanatty sharalar týǵan ólkem – Egindibulaq aýdanynan bastalady. Biraq problemalar bastan asyp jatyr» – depti sýretshi. Qarqaraly aýdanynyń ákimdigi arnaıy shot ashyp, jınalǵan qarajatty joldardy jóndeýge jumsaýdy kózdep otyr. «Men de bul aksııaǵa qatysatynymdy habarladym. Týǵan aýylymnyń órkendeýi úshin kartınalardy satýdan túsken aqshany osy maqsattarǵa beremin», dep atap ótipti Káripbek Kúıikov. Naǵyz erlik. Týǵan jer shynymen de ósseń de, ónseń de, ólseń de kerek qoı. Aıtaıyq degenimiz, Káripbek sýretshiniń búgingi kóterip otyrǵan máselesi – Egindibulaqqa jetkenge deıingi ahýal. Al, Egindibulaqtyń ishindegi jaǵdaı odan da aýyr. Bul jaıtty Káripbek aǵamyz el Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen qurylǵan ATOM halyqaralyq jobasynyń qurmetti elshisi, «Nevada-Semeı» antııadrolyq qozǵalysynyń belsendi múshesi retinde bizden de jaqsy biledi. Qazaqta «Toı atynan ton tigiledi» degen sóz bar. Ol qalaı? «Abyralyda aıtylmaǵan aqıqat bar» dep edi Medeý Sárseke «Semeı sındromy» kitabynda. Biz aıtamyz, «Balqantaýda baıandalmaǵan bazyna bar» dep. Qarqaraly – qaraýsyz, Egindibulaq – eleýsiz, qazir...Bul eldi mekender 1998 jyldary apaty seıilgen 4-shi aımaqqa kirip tur edi. 55 jas- ta er adamy, 50 jasta áıelder zeınetkerlikke shyǵyp, jalaqysyna bir jarym ese ústeme aqy qosylyp turǵan. Sol jeńildiktiń Úkimet «Qazaqstannyń tótenshe áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıǵa, daǵdarysqa ushyraýyna baılanysty, apat aımaǵynda turatyn adamdarǵa áleýmettik járdemaqyny tóleýdi toqtata turamyz» degen sheshimimen sý aıaǵy qurdymǵa jiberdi. Bul týraly belgili jýrnalıst Maqsym Omarbekuly ǵumyry jetkenshe jazdy... Osy kezde esimizge belgili jazýshy Saparǵalı Begalınniń esteligi túsedi. Abyralyǵa baryp, Degeleńdi izdepti. Kórkem shyndyq – kókiregimizdi qarsy aıyrdy. Taý joq. Ornynda jasandy jasyl kól jatyr eken... Apatty aımaq – Kýrchatov qalasynan biz aıtyp otyrǵan Egindibulaqtyń Abaı, Qarataý, Aıryq, Arqalyq, Edireı, Myrjyq sııaqty aýyldary, kezinde Taldy aýdanyna qaraǵan Baqty, Tomar, Temirshi aýyldarynyń qashyqtyǵy 80-90-aq shaqyrym, keıbiri tipti odan da az. Taqsiretti tolyq tartqan turǵyn esebinde Medeý Sárseke synaqtyń qalaı júretini jóninde bir estelik keltiredi. Epıkindikten bes shaqyrymda baılaýly turǵan úı janýarlary, iri qara maldan bastap báriniń terisi jıdip túskenin, sespeı qatqanyn baıandaıdy. Tek, jaryqtyq túıe maly ǵana, terisi jıdip, qyzylshaqa bolyp qalsa da, tiri qalypty... Bes shaqyrymdaǵy túıeniń jaǵdaıy anaý, qyryq shaqyrymdaǵy Edireıdiń jaǵdaıy qandaı sonda? Qazybek babanyń toıy qarsańynda Káripbek syndy janashyr top joǵarydaǵylarǵa sol qatyp jatqan seńdi qozǵaltsa eken deımiz. Epıkindikke eń jaqyn ornalasqan Egindibulaq syndy eldi mekender apaty seıilgen emes, apatty ne birinshi, ne ekinshi aımaqqa jatqyzylyp, turǵylyqty halyq áleýmettik kómekterge qol jetkizýi kerek ekenin aıtpaı, attap ketýge bolmas, sirá... Al, Káripbek sýretshiniń búgingi ıgi isi – qolsyz jasalǵan kózsiz erlik qoı!
Mıras ASAN, «Egemen Qazaqstan»
Qaraǵandy oblysy, Egindibulaq aýyly