Osy jerde tabıǵattyń tól týyndysy derlik bir ǵajaıyp tasoıyq bar. Boz seleýli daladaǵy bul qazanshuńqyr kózge birden kórinbeıdi. Ony burynnan biletin bireý bolmasa, bylaı izdep tabý óte qıyn. Sátin salǵanda ondaı adam aramyzda bar edi. Ol osy óńirdiń tiri shejireshisi, ańshy, etnograf Qasym aǵa Táýkenov bolatyn. Ereımentaýdyń Toıǵankóline balyq aýlaı barǵanymyzda, mine, osy kisi bizdi sol jumbaq jerdiń týra tóbesinen túsirdi.
Shaǵyn qoıtastardyń arasyndaǵy bul qazanshuńqyr jer betinen 12-15 metr tómende ornalasypty. Kóz ólshemimizge salyp kórgenimizde atalmysh tasoıyq uzyndyǵy 120, eni 60 metrdeı aýmaqty alyp jatqan sııaqty. Tóbeden qaraǵanda ol quddy bir mań daladaǵy úlken kóshten túsip qalyp, sol kúıi umytylǵan alyp astaýdy kózge elestetkendeı. Aınalasy jaqpartastar qorshaǵan onyń tabany bákene buta men shúıgin shópke tunyp tur. Tór jaqtaǵy ıtmuryn men jabaıy qaraqat arasynda jyltyraǵan jylǵa da baıqalady. «Qystaǵy qasat qardyń qudireti-aý», – dep oıladyq ishteı. Jolbasshymyz Qasekeń, Qasym aǵanyń aıtýynsha ertede bul jer barymtashylardyń qonalqalyq mekeni bolypty. Bolymsyz nárseden kektenip, daýlasqan rýlar bir-birine degen óshin eldiń óristegi malyn aıdap ketýden alǵan ǵoı. Sondaı kezde barymtashy urylar kórshi aýyldyń qoldaryna túsken jylqylaryn osynda ákelip, izderin jasyratyn bolǵan. Iаǵnı, olja qylquıryqtardy ózimiz sóz etip otyrǵan qazanshuńqyrdyń tómengi jaǵyndaǵy qyltadan bir-birlep ótkizip alyp, 5-6 kún shóbi de, sýy da bar osynda baqqan. Sóıtip, arttarynan shyqqan aıǵaı-shýdyń ańysyn ańdaǵan. Qýǵyn ábden basylyp, iz kesýshiler beti basqa jaqqa aýǵanda olar jylqylardy myna tasqoradan qaıta shyǵaryp, ińir qarańǵylyǵymen alys jolǵa attanatyn bolǵan. Osyndaı barymta-syrymtadan keıin syrt kózden tasa bul qazanshuńqyr Qysyraq qamaǵan atalyp ketipti. Atalmysh sózdiń mán-maǵynasyn ıisi qazaq balasyna táptishtep túsindirip jatý artyq shyǵar dep oılaımyz. Qysqasha aıtqanda, qysyraq úıirge qosylmaǵandyqtan qulyndamaı qalǵan baıtal ne jas bıe ǵoı.
О́zimiz sóz etip otyrǵan bul qazanshuńqyrdyń burynǵy zamandaǵy jaǵdaıy osylaı bolsa, keshegi keńestik kezeńde ol qyrdaǵy malshylardy tabıǵattyń adam kútpegen qıyndyqtarynan aman alyp qalatyn meken retinde el esinde qalyp qoıypty. Sonyń bir mysaly 60-shy jyldarǵy qara kúzde munda qatty daýyl turyp, tóńirektegi keńsharlardyń birinen otarly qoı shopanymen birge ushty-kúıli joǵalady. 4-5 kúnnen keıin el búkil aýyldy dúrliktirgen oqıǵanyń «keıipkerlerin» qystaýǵa qaraı qaıtyp kele jatqan jerinen tabady. Sóıtse, shopan qatty jelden yqqan malyn Qysyraq qamaǵan qazanshuńqyryna ákelip, jan saqtapty. Sodan 2-3 táýlikten soń aýa raıy ózgerip, kún jylynady. Sol mezette ol qoılaryn tasqoradan aman-esen shyǵaryp, aýylǵa bet alǵan eken.
Janbolat AÝPBAEV, «Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy, Ereımentaý aýdany