Joldaýda aıtylǵan osy maqsattarǵa jetý úshin sýbsıdııalardy bólýdi qaıta qarastyrý, jeke úı sharýashylyqtary men shaǵyn fermerlerdi kooperatıvterge tartýǵa jaǵdaı jasaý, ónimniń óńdeý sapasyn jaqsartyp, taýarlardy saqtaýdyń, tasymaldaýdyń jáne ótkizýdiń tıimdi júıesin qurý, suranysqa ıe agrarlyq ǵylymı zertteýlerge salynatyn ınvestısııa mólsherin arttyrý jónindegi qaǵıdattaryn oryndaý – bárimiz úshin buljymas talap. Bul atalǵan mindetter «Qazaqstan Respýblıkasynyń agroónerkásiptik keshenin damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy» aıasynda da iske asyrylatyn bolady.
О́ńir turǵyndarynyń basym bóligi aýyldyq jerlerde turatynyn eskersek, Memleket basshysynyń Joldaýynda aıtylǵan agrarlyq salany búgingi zamanǵa beıimdeý, negizinen, qarapaıym sharýa adamdaryna aıtarlyqtaı qoldaý ekeni aıtpasa da túsinikti. Rasynda, bul salaǵa aıryqsha qamqorlyqty aýyldyqtar erekshe sezinýde. Bul baǵyttaǵy jumystardy teriskeıdiń táýekeldi aýa raıymen, tabıǵı erekshelikterimen úılestirý kóp máseleni shesheri sózsiz. Osy oraıda, óńirimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna aýyl sharýashylyǵy salasynyń qosyp otyrǵan jetistikterin atap ótpeske bolmaıdy. Salanyń úlesine óńirlik jalpy ónimniń tórtten bir bóligi tıesili. Byltyr aýyl sharýashylyq ónimderiniń kólemi 1,8 paıyzǵa ósip, 416,7 mıllıard teńgeni qurady. Gektar berekeliligi orta eseppen 17,2 sentnerden aınalyp, 5,5 mıllıon tonna astyq jınaldy. Búginde jańa tehnologııalarmen jabdyqtalǵan 52 elevator jumys isteıdi. Olardyń astyq qabyldaý men saqtaý syıymdylyǵy 6,6 mıllıon tonnaǵa jeteǵabyl. О́ńir dıqandary alys jáne jaqyn shetelderge jylyna 300 mıllıon AQSh dollarynyń ónimderin eksporttap júr. Bul 1,5 mıllıon tonna bıdaı, 250 myń tonna un, 150 myń tonna maıly daqyldardyń tuqymy degen sóz. Aýylsharýashylyq óndirisine memleket tarapynan 31,0 mıllıard teńge kóleminde qarjy bólinip, agrarshylar zor qoldaý tapty. Bul aldyńǵy jyldarmen salystyrǵanda 1,8 ese kóp. 32 mıllıard teńgege 1342 birlik joǵary ónimdi tehnıkasy satyp alynyp, 56,8 mıllıard teńge ınvestısııa tartyldy.
Eńbek ónimdiligin belsendi túrde arttyryp, óndiris shyǵyndaryn tómendetý asa mańyzdy. Usaq sharýa qojalyqtaryn irilendirip, úlken kúshke aınaldyrýda «Aýylsharýashylyq kooperatıvteri týraly» zańǵa súıenetin bolamyz. Memleket basshysynyń bul tapsyrmasyn júzege asyrý sheńberinde eki júzge jýyq aýylsharýashylyq kooperatıvi qurylyp, sút qabyldaý beketteri men mal bordaqylaý alańdary ashyldy. Maqsat – sapaly et, sút ónimderin kóptep óndirý. Bir qýantarlyǵy, «Igilik», «Birlik» jáne «Yntymaq» memlekettik baǵdarlamalaryna súıenýshiler qatary kóbeıip keledi. Osylaısha, jańa zań sheńberinde óńirimizde irilendiriletin 30 myńǵa jýyq usaq sharýashylyqtar aımaqtyq et, sút klasteriniń tynysyn keńeıtetin bolady.
Oblysta shıkizatty óńdeý baǵytynda da tyń serpilister paıda bolyp, jylyna orta eseppen 500 myń tonna sút óndirýge qol jetti. Bul ispen 120 sharýashylyq aınalysady. 14 iri sút kesheni qajetti shıkizatpen tolyq qamtylǵan. «Beket», «Prekrasnoe» sharýa qojalyqtarynda, «Mámbetov jáne K», «Aksa Sever» seriktestikterinde 2 myń sıyrǵa arnalǵan 4 sút keshenin qurý josparlanǵan. Aýylsharýashylyq ónimderin qaıta óńdeý óndirisi 83,6 mıllıard teńgeni qurasa, onyń ishinde sarymaı óndirisi – 1,6, un – 32,7, irimshik pen súzbe – 6,6, kondıterlik ónimder 12,0 paıyzǵa ulǵaıdy. Aýylsharýashylyq ónimderin qaıta óńdeý jáne tamaq ónerkásibi boıynsha arnaıy karta jasalyp, 20 ınvestısııalyq joba iske qoıyldy. 270 jumys orny ashyldy. Endigi maqsat – 2020 jylǵa deıin úsh myńnan astam jańa jumys ornyn ashý. Ol úshin 191,4 mıllıard teńgeniń 64 ınvestısııalyq jobasy qolǵa alynady.
Oblystyń agroqurylymdary jyl saıyn 20 myń bastan astam iri qara malyn satyp alyp júr. «Sybaǵa» baǵdarlamasymen – 2261 iri qara, «Qulan» baǵdarlamasy boıynsha – 1691 jylqy, «Altyn asyq» baǵdarlamasy aıasynda 4704 qoı ákelindi. О́ıtip, iri qara maly – 1,1, usaq mal men jylqy 2 paıyzǵa kóbeıdi. Jerdi paıdalaný tıimdiligin arttyrý árkez nazarymyzda. Aldaǵy úsh jylda sýarmaly jerlerdiń kólemin 28 myń gektarǵa deıin arttyrý belgilengen. Bul maqsat úshin oblys qazynasynan 38 mıllıon teńge qarastyrylǵan.
Agroónerkásip keshenin júıeli damyta otyryp, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý, elimizdiń kemel keleshegin qamtamasyz etý saıasaty jemisin beretini esh kúmán týdyrmaıdy. «Bolashaq – agrarlyq sektorda...», degen Elbasy talaby Qyzyljar óńirinde de dáıektilikpen oryndalyp keledi.
Qaırat OMAROV, oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Soltústik Qazaqstan oblysy