Ashyq aspan astyndaǵy tarıhı-kompozısııalyq biregeı keshen «Kóne Taraz álemi» dep atalady. «Búgin «Han shatyr» saýda oıyn-saýyq ortalyǵynyń janyndaǵy arenada Jambyl oblysynyń túgel derlik tarıhy kórsetiledi. Múmkindikti paıdalana otyryp, barlyq qala turǵyndaryn qasıetti Taraz qalasyna qonaqqa shaqyrǵym keledi. Taraz - Qazaqstandaǵy eń kóne qala. Bizdiń shaharda 3 myńǵa jýyq tarıhı eskertkish bar. Welcome to ancient Taraz!», - deıdi Jambyl oblysynyń ákimi Kárim Kókirekbaev. Uıymdastyrýshylardyń biri, «El production company» bas dırektory Aıgúl Beısenbaevanyń aıtýynsha, usynylǵan jádigerlerdiń kóptúrliligi ejelgi Tarazda mádenıettiń, órkenıettiń qandaı deńgeıde bolǵanynan habar beredi.
«Bul aýmaqta birshama eksponattar, atap aıtqanda ydystar, balbaldar qoıyldy. Ekpozısııanyń ereksheligi - ejelgi Tarazdyń tarıhynan syr shertetin ınnovasııalyq kıiz úı. Kıiz úıdiń joǵarǵy bóligine kóz salsańyz, juldyzdary jarqyraǵan aspandy kóresiz. Munda kúni búginge deıin zerttelip jatqan ejelgi Aqyrtas qalasynyń fotosýretteri ilingen. Kıiz úıdiń basty ereksheligi retinde 3D formatynda tarıhı turǵyda mańyzdy ári iri kesenelerdiń maketin kórsetetin golografııalyq ekrandy aıtýǵa bolady», - deıdi Aıgúl Beısenbaeva. Onyń sózine súıensek, Aqyrtasty tarıhshylar áli de zertteý ústinde. «Munda Qarahan, Aısha-bıbi, Babadja Qatyn keseneleriniń maketin kórýge bolady. Ekran olardyń qalybyn 360 gradýsqa buryp turyp kórsetýmen birge, tarıhı kesenelerdi ártúrli jaǵynan tamashalaýǵa múmkindik beredi. Aqyrtastyń bul keseneleri ekranda ejelgi qalpy qandaı bolsa, solaı kórsetiledi. Dál osy qaladan tabylǵan káriz júıeleri ejelgi zamandarda qazaqtardyń mádenıetiniń qanshalyqty joǵary bolǵanyn kórsetedi», - deıdi ol. Keshenniń aýmaǵynda shaǵyn da bolsa óte yńǵaıly úńgir tur. Onyń ishine kirý múmkin bolmasa da, syrtynan zamannyń eń sońǵy golografııalyq ekrany ornalasqanyn anyq kórýge bolady.
«Osylaısha, biz kelgen adamdar úshin tarıhqa saıahat jasaýǵa múmkindik týǵyzýǵa tyrystyq. Máselen, myna maket Qarataý jotalarynda ornalasqan shynaıy úńgirdiń maketi. Qarataýdyń jotalarynda, Talas pen Shýdyń shatqaldarynda bizdiń tarıhymyzdyń izi saırap jatyr», - deıdi Aıgúl Beısenbaeva. Keshenge kelýshilerdiń nazaryn sonymen birge dýlyǵanyń iri maketi qyzyqtyra tústi. Sarapshynyń aıtýynsha, bul dýlyǵany bizdiń zamanymyzǵa deıin 500 jyl buryn el qorǵaǵan batyrlardyń biri kıgen. Tasqa qashalǵan túıelerdiń sýretteri de tarıhtan ózinshe shejire shertedi.
«Túıeler beınelengen petroglıvter Qazaqstannyń barlyq óńirlerinen kezdesedi. Biraq, qalaıda Jambyl oblysyndaǵy jartastarda ǵana ózge óńirlerdeı bir órkeshti emes, qos órkeshti túıelerdiń beınesi qalǵan», - deıdi ol. Tarıhı artefaktilerdiń kórmesi de keshende ózindik úılesimin tapqan. Kelýshilerge yńǵaıly bolý úshin ejelden qalǵan ydystar aýmaqtyń jan-jaǵyna ornalastyrylǵan.
«Ejelgi Tarazdyń tarıhı murasy - bizdiń halyqtyń tarıhı eskertkishteriniń mańyzdy baǵanalarynyń biri. Ejelgi muralar jalpyulttyq sımvoldardyń irgesin qalaýda úlken rólge ıe bolýmen qatar, qazirgi zamannyń tarıhı-mádenı úrdisterine ózindik úlesin qosady», - deıdi Aıgúl Beısenbaeva. Eske sala ketsek, Astanada Jambyl oblysynyń Mádenı kúnderi bastaldy. Shara aıasynda qala turǵyndary men qonaqtary atalǵan keshenge baryp, Qazaqstandaǵy eń kóne qalanyń tarıhymen tanysa alady.