Jambyl oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıi 1931 jyly ashylǵan, qazyna qorynda 65 myńnan astam jádiger jınaqtalǵan, óte baı, murasy mol mekeme. Mýzeı qyzmetkerleri qordan iriktep, elep-ekshep elordaǵa 400-ge tarta eksponat jetkizgen eken. Osylardyń ishinen tarıhı mańyzy zor, qundy jádigerlerdi kórermen kózaıymyna usynypty.
Atap aıtqanda, kóne Taraz shaharynyń tarıhynan syr shertetin artefaktiler, ár jyldary oblys aýmaǵyna júrgizilgen qazba jumystary nátıjesinde tabylǵan saq dáýiriniń murasy – altyn buıymdar, qola qazandyq, janýar músinderi, sadaq-jebeniń ushtary, sondaı-aq, ejelgi túrki, karahanıd, samanıd teńgeleriniń asa baǵaly toptamalary, úlkendi-kishili shyraǵdandar kórme sóresinen oryn alypty.
Ásirese, Talas ózeni boıynan tabylyp, tarıhta «Talas jazýlary» degen atpen belgili V-VII ǵasyrlar úlesine jatatyn kóne túrki jazýynyń tasqa bádizdelgen kóshirmesi kórme tórinde tur. Bul jazýdy alǵash 1876 jyldary Áýlıeata ýeziniń basshysy qyzmetin atqarǵan shyǵystanýshy ǵalym Vasılıı Andreevıch Kallaýr taýyp, patshalyq Reseı túrkologııasyn tánti etken. Keıin bul mátindi belgili keńestik túrkitanýshy, lenıngradtyq ǵalym S.Klıashtornyı oqyp, ǵylymı aınalymǵa engizgen bolatyn.
Jalpy, Jambyl oblysy jerinen buǵan deıin túrki-qarlyq dáýirine jatatyn 30-ǵa tarta balbal tas tabylǵan. Olardyń aldy Ermıtajǵa jetip tynsa, sońǵy jyldary bir-ekeýi Almaty jáne Astana qalalaryndaǵy úlken mýzeıler qoryna qabyldanǵan jaıy bar. Al bul retki kórmege Merki aýdany jerinde turǵan iri-iri 9 balbal tastyń kóshirmesi ákelip qoıylypty.
Bulardan basqa Jýaly, Baızaq aýdany jerinde ornalasqan Jetitóbe obasyna júrgizilgen qazba jumysy kezinde tabylǵan qysh qumyralar men altyn buıym áshekeıler kolleksııasyn jáne Qarataý qalasy mańyndaǵy paleolıt dáýirinde ómir súrgen adamdar qonysy – Táńirqazǵan men Bóriqazǵan nysandarynyń arnaıy jasalǵan úńgir-qonys maketi bir kórýge turarlyq dúnıeler ekeni anyq.
Beken QAIRATULY, «Egemen Qazaqstan»
Sýretterdi túsirgen
Orynbaı BALMURAT, «Egemen Qazaqstan»
Sýretterde: Táńirqazǵan men Bóriqazǵan nysandarynyń arnaıy jasalǵan úńgir-qonys maketi; balbal tastar